आन्ध्र प्रदेश

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
आन्ध्र प्रदेश
ఆంధ్ర ప్రదేశ్
آندھرا پردیش
—  भारत को राज्य  —
उपनाम(हरू): भारतको चामलको कचौरा
भारतको मानचित्रमा आन्ध्र प्रदेशको अवस्थिति
निर्देशांक (हैदराबाद): 17°21′58″N 78°28′34″E / 17.366, 78.476
देश भारत
स्थापना 1 नोभेम्बर 1956 (1956-11-01) (57 years ago)
राजधानी हैदराबाद
सबैभन्दा ठुलो राज्यको जिल्ला हैदराबाद
जिल्ला संख्या १३
सरकार
 - संरचना भारत सरकार, आन्ध्र प्रदेश सरकार
 - राज्यपाल ई.एस.एल.नरसिम्हा
 - मुख्यमन्त्री (राष्ट्रपति शासन)
 - विधान मण्डल
क्षेत्रफल
 - जम्मा १६०,२०५ km2 (६१,८५५.५ sq mi)
जनसङ्ख्या (२०११)[१]
 - जम्मा ४,९६,६५,५३३
 - स्तर पाँचौ
 - जनघनत्व ३१०/km2 (८०२.९/sq mi)
समय क्षेत्र IST (युटिसी+05:30)
UN/LOCODE AP
ISO 3166 code ISO 3166-2:IN
गाडी दर्ता AP
मानव विकास सूचकाङ्क ०.४७३ (निम्न)
मानव विकास सूचकाङ्क क्रम पन्ध्रौ (२०११)
साक्षरता ६७.७७% (२०११)
आधिकारिक राज्य भाषाहरु तेलुगु, उर्दू
वेबसाइट ap.gov.in

आन्ध्र प्रदेश (तेलेगु :ఆంధ్ర ప్రదేశ్)भारतको दक्षिण-पूर्वी समुद्र तटमा स्थित एउटा राज्य हो । क्षेत्रको अनुसार यो भारतको चौथौ सबैभन्दा ठुलो तथा जनसंख्याको दृष्टिले पाँचौ सबैभन्दा ठुलो राज्य हो । हाल सम्म यसको राजधानी र सबैभन्दा ठुलो शहर हैदराबाद रहेको छ । भारतको सबै राज्य मध्ये सबैभन्दा लामो समुन्द्र तट गुजरात(१६०० कि॰मी॰) मा रहेको छ , दोश्रो स्थानमा यसै राज्यको समुन्द्र तट (९७२ कि॰मी॰) रहेको छ । [२]

आन्ध्र प्रदेश 12°41' तथा 22°उ॰ अक्षांश और 77° तथा 84°40'पू॰ देशान्तर रेखा को बिचमा अवस्थित रहेको छ , र यसको उत्तरमा महाराष्ट्र, छत्तीसगढउड़ीसा, पूर्वमा बङ्गाल को खाडी, दक्षिणमा तमिलनाडु तथा पश्चिममा कर्नाटक ले घेरिएको छ । ऐतिहासिक रूपमा हेर्ने हो भने आन्ध्र प्रदेशलाई भारतको भारतको धानको का कचौरा भन्ने गरिन्छ । यहाँको प्रमुख खाधान्न मध्ये ७७% भन्दा बढी चामलले ओगटेको छ ।[३] यस राज्यमा दुई प्रमुख नदिहरु, गोदावरीकृष्णा रहेको छ । पुदु्चेरी(पांडीचेरी) राज्यको यानम जिल्लाको छोटो अन्त:क्षेत्र (१२ वर्ग माइल (३० वर्ग कि॰मी॰)) यस राज्यको उत्तरी-पूर्व मा स्थित गोदावरी डेल्टा मा रहेको छ । ऐतिहासिक दृष्टिले यस राज्यमा सामेल क्षेत्र आंध्रपथ, आंध्रदेस, आंध्रवाणीआंध्र विषय को रूपमा चिनिने गरिन्थ्यो ।[४] आन्ध्र राज्य बाट आन्ध्र प्रदेशको गठन १ नोभेम्बर १९५६ मा गरिएको हो ।

सन् २०१४ फेब्रुअरीमा भारतीय संसदले छुट्टै तेलङ्गाना राज्यको मन्जुरी प्रदान गरेको छ । तेलङ्गाना राज्यमा दश जिल्ला तथा बाँकी आन्ध्र प्रदेश (सीमांन्ध्र) मा १३ जिल्ला रहने भएको छ । दश बर्ष सम्म हैदराबाद दुइटै राज्यहरुको संयुक्त राजधानी हुनेछ । नयाँ राज्य सीमांन्ध्र सन् २०१४ जुन २ देखि अस्तित्वमा आइसकेको छ ।[५]सन् २०१४ फेब्रुअरी देखि नै आन्ध्र प्रदेशमा राष्ट्रपति शासन लागु भैसकेको छ ।[६]

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

भूगोल तथा जलवायु[सम्पादन गर्ने]

जनसङ्ख्या[सम्पादन गर्ने]

अर्थ-व्यवस्था[सम्पादन गर्ने]

कृषि[सम्पादन गर्ने]

सरकार र राजनीति[सम्पादन गर्ने]

संस्कृति[सम्पादन गर्ने]

सांस्कृतिक संस्थाहरू[सम्पादन गर्ने]

पाक शैली[सम्पादन गर्ने]

नृत्य[सम्पादन गर्ने]

चाडपर्व[सम्पादन गर्ने]

साहित्य[सम्पादन गर्ने]

फिल्महरु[सम्पादन गर्ने]

संगीत[सम्पादन गर्ने]

धर्म[सम्पादन गर्ने]

तिर्थस्थल र धार्मिक स्थल[सम्पादन गर्ने]

अन्य सांस्कृतिक तत्त्व[सम्पादन गर्ने]

शिक्षा[सम्पादन गर्ने]

समाचार पत्र[सम्पादन गर्ने]

पर्यटन[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामाग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. "census of india", Census of India 2001, Government of India, 27 May 2002 
  2. ":: Citizen Help", 1956-11-01 
  3. http://www.irri.org/science/ricestat/data/may2008/WRS2008-Table07.pdf
  4. तेलुगू जगहों के नामों का एक अध्ययन-एस एस रामचंद्र मूर्ति द्वारा, पृ. 10
  5. http://www.bellevision.com/belle/index.php?action=topnews&type=8551
  6. "आन्ध्र प्रदेश में में लागू होगा राष्ट्रपति शासन", एनडीटीवी इंडिया, 28 फ़रवरी, 2014.

बाह्य लिंकहरु[सम्पादन गर्ने]