कापुचीनो

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
क्लासिक कापुचीनो

कापुचीनो यो एक इटालियन कफी पेय हो जुन एस्प्रेसो, गर्म दूध र बाफ बाट गाढा गरिएको दूध (steamed-milk)को फींज बाट बनाइन्छ। यो नाम कापुचिन फ्रायर्स देखि पर्एको छ जुन उनको आदतहरूको रंग संग जुडेको छ।[१]

परिभाषा[सम्पादन गर्ने]

कापुचीनो एक यस्तो कफी हो जसको माथि झागदार दूध हालिन्छ। यसलाई बाफ बनाउने वाला एस्प्रेसो मिसिन बनाइन्छ। पहिले एस्प्रेसो कफीको कपको बिलकुल तल एक-तिहाई सम्म हालिन्छ, र फेरि उसमा त्यति नै मात्रामा तातो दूध हालिन्छ। फेरि माथि एक-तिहाई भागमा, एक या दुइ मिनेट पहिले तैयार गरिएको गाढा दूधको फिज हालिन्छ, त्यो फिज अक्सर ठूलो कलात्मक तरिकाले सजाइन्छ। प्रायजसो बोक्रा निकालिएको चकलेट, काँचो चीनी, दालचीनी र अन्य मसलाहरूलाई पूर्णतया तैयार गरि पेयको माथि छर्केर सजाइन्छ। फेरि कापुचीनोको सेवन एक सानो चम्मच देखि गरिन्छ।अनि बल्ल रूपले बन्ने वाला कापुचीनो कफी मा, जस्तो यूरोप र अमरीकाको पेशेवर कफी हाउसमा पाइन्छ, एस्प्रेसो कफी, दूध/फिंजको मात्रा लगभग एक समान हुन्छ१५०–१८० mL (५–६ imp fl oz; ५–६ US fl oz). अमरीकामा व्यावसायिक कफी चेन्समा कापुचीनोको अक्सर एक ३६० mL (१३ imp fl oz; १२ US fl oz)नशालु या ठूलो पेयको रूपमा पेश गरिन्छ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

कैपुचिनो बनाउनको लागि उपयोग गरिने वाला एस्प्रेसो मिसिनहरूलाई २० औं सताब्दीमा पहिलो पल्ट प्रस्तुत गरियो जब मिलानको लुइगी बेजेराले १९०१मा सबै भन्दा पहिले यसलाई प्याटेन्टको लागि दाखिला गराइयो।[२] १९औं सताब्दीको शुरुआतमा ही, इटलीमा कैपुचिनोको विकास भयो, र यसको लोकप्रियतामा पनि खूब बढोतरी भयो जब कैफे र रेस्तरांमा उपयोग गरिने बडी-बडी एस्प्रेसो मिसिनहरू मा, विश्व युद्ध IIको समयमा र उसपछि पनि काफी सुधार गरियो, खासकर तब जब १९४८मा गागिया नामक इटालियन कम्पनीले आधुनिक, उच्च-दबाव वाली एस्प्रेसो मिसिन प्रस्तुत की. १९५० वें दशक सम्म त यस पेयको वर्तमान रूप विकसित हो चुका थियो।

इटलीमा कैपुचिनोको सुबहको पेयको रूपमा पिया जान्छ र सुबहको ११.०० बजे पछि त मान्छे यसलाई धेरै कम पीते हुन्. युनायटेड किंग्डम मा, किन भनें अंग्रेज दूध वाली कफी पीना पसंद गर्छन् यसैले शुरू-शुरूमा कापुचीनोको रूपमा एस्प्रेसो कफीको काफी लोकप्रियता मिली, तर यस पेयको अद्भूत बनावटको आनंद र यसको स्वादको मजा ज्यादा लामो समय सम्म लिनको इच्छाको पूरा गर्नलाई लागि कैफे यसको मंजिल बने.[३]

सामग्रियां[सम्पादन गर्ने]

लेते आर्ट हार्ट संग "गीले" कापुचीनो

एस्प्रेसो कफीको एक हिस्सेको वाहेक, कापुचीनो बनानको विधिमा सबै भन्दा महत्त्वपूर्ण कुरा छ दूधको बनावट र उसका तापमान. कापुचीनो बनानको लागि जब बरिस्ता (कफी बनान वाला व्यक्ति) दूधको भापमा उबालता छ तब दूधमा हावाको धेरै नै बारीक बुलबुले छोडे जान्छन् जसबाट माइक्रोफोम (microfoam) बनइन्छ र दूधको एक मखमली बनावट मिलती (है). परम्परागत रूपले बनन वाली कापुचीनोमा एस्प्रेसो कफीको माथि बरिस्ता गर्म झागदार दूध हाल्इन्छ जसबाट पेयको माथि २ सें.मी. (३/४ इंच) जितनी मोटी दूधको झागदार परत बन जान्छ। यिनी मिश्रणोंको विविधताको नाम हुन् : कापुचीनो कायरो (सफेद कापुचीनो, जुन गीले कापुचीनोको नामले पनि जानिन्छ) (cappuccino chiaro (white cappuccino)) जसमा दूधको मात्रा सामान्य देखि धेरै हुन्छ, र कापुचीनो स्करो (गहरा कापुचीनो, जुन सुकेको कापुचीनोको नामले पनि जानिन्छ) (capppuccino scuro (dark cappuccino)) जसमा गाढे दूधको मात्रा सामान्य देखि कम हुन्छ।

झागको सही अनुपातमा बनानको लागि दूधको भापमा उबालते समय उसमा बारीकी देखि नजर राख्न धेरै जरूरी छ, त्यसैले एस्प्रेसो देखि बनन वाला सबै पेयहरूमा कापुचीनोको बिलकुल सही-सही बनान धेरै नै कठिन मानिन्छ। एक कुशल बरिस्ता एस्प्रेसो कफीको माथि विभिन्न कलात्मक रूपले दूध हाल्एर आफ्नो कुशलताको परिचय दे सक्छ।

लोकप्रियता[सम्पादन गर्ने]

परम्परागत तरिका मा, यूरोप, औस्ट्रेलिया, दक्षिण अफ्रीका, दक्षिण अमरीकाउत्तर अमरीकाको कुनै प्रदेशहरूमा रहन वाला मान्छे कापुचीनोको स्वादको बेहद पसंद गर्थे. १९९०को दशकको मध्य सम्म उत्तर अमरीकामा उच्च दर्जेको कफी हाउस उभरने लगे, र कापुचीनो उत्तर अमरीकी मान्छेहरूलाई धेरै व्यापक रूपले उपलब्ध हुन थाल्यो.

इटली र पुरा यूरोप महाद्धीप मा, परम्परागत रूपले कापुचीनोको सेवन सुबहको नाश्तेमा कुनै मीठी पेस्ट्री संग गरिन्थ्यो. साधारणत: यूरोपीय मान्छे कापुचीनोको सेवन सुबहको नाश्तेको वाहेक कुनै अन्य भोजन संग गर्दैनन्, बल्कि पुरा दिन भर तथा रातको भोजन पछि एस्प्रेसो पीना पसंद गर्छन्. हुनत हाल नैको कुनै वर्षहरूमा यूरोपीय मान्छेहरूले पुरा दिन भर कापुचीनो पीना शुरू गर्‍यो (है). विशेष रूपले पश्चिमी यूरोपमा (यू.के., आयरलैंड, नेदरल्याण्ड्स, जर्मनी, बेल्जियम) दोपहरमा कैफे र छतोंमा बस्एर र रातको भोजन पछि रेस्तरांमा कापुचीनोको लुत्फ उठाना धेरै नै लोकप्रिय दिनचर्या (है). संयुक्त राज्य अमरीका मा, १९९०को दशकको अंतिम दौर र २०औं सताब्दीको प्रारंभमा अमेरिकन कफीउद्योगमा भयो वृद्धि संग-साथ विविध प्रकारको कापुचीनो पनि अत्यन्त लोकप्रिय भए, खासकर पेसिफिक नौर्थवेस्ट (Pacific Northwest)को शहरी क्षेत्रहरू में.[४]

आइस्ड (ठंडा) कापुचीनो[सम्पादन गर्ने]

ठंडे कापुचीनोको कापुचीनो फ्रेडो (Cappuccino Freddo) भन्दछन्, जसमा अकसर पेयको माथि ठंडा झागदार दूध हाल्यो जान्छ। यो पेय इटलीको उन क्षेत्रहरूमा व्यापक रूपले उपलब्ध छ जहाँ यस पेयमा बरफ हैन डाली जाती. उदहारणको लागि, रोममा हरेक 'बार' (मधुशाला)मा यस पेयको पहिले देखि नै तैयार गरेर राख्यो जान्छ।मा उत्तरी शहरहरू मा, जस्तै मिलान मा, कापुचीनो फ्रेडोको मिलन लगभग असंभव सी कुरा (है). बल्कि यसको बदलामा "जिल्लाटो दा बेरे" ("gelato da bere") (जिल्लाटो र एस्प्रेसोको गाढा मिश्रण) या "शकेरातो" ("shakerato") (एस्प्रेसो र बरफको खूब राम्रो जस्तै/तरिका हिलाकर बनायाइयो पेय) यसले कहीं ज्यादा लोकप्रिय हुन्. यो शब्द अब पुरा भूमध्य क्षेत्र (Mediterranean region)मा पनि प्रचलित हो चुका छ, यहाँ पेयको पेश गर्नको कुनै क्षण पहिले झागदार दूध मिलाया जान्छ, जुन विधि अकसर मूलतः इटालियन विधिले अलग (है). उत्तर अमरीका मा, यदि "कापुचीनो फ्रेडो" या "आइस्ड कापुचीनो" को, यसको खासियत, झागदार दूधको बगैर पेश गरे जाए त यो नाम अयथार्थ मानयो जान सक्छ। उदहारणको लागि, 'स्टारबक्स' (Starbucks) मा, झागदार दूधको बगैर बनाए पेयको 'आइस्ड लात्ते' (iced latte) भन्दछन्. ठंडे दूधको पनि विभिन्न तरीकों देखि झागदार बनाया जान सक्छ।

२१ औं सताब्दीको शुरू होने तक, 'स्टारबक्स' जस्तै फास्ट-फूड चेन्स कापुचीनोको एक बदले रूप मा, अर्थात ठूलो र अलग-अलग नापमा पेश गर्न लगे थे६०० ml (२१ imp fl oz; २० US fl oz). तर पछिल्लो कुनै वर्षहरू संग, प्रमुख स्वतन्त्र कैफे कापुचीनोको सिर्फ उसको पारंपरिक नाप१५०–१८० ml (५–६ imp fl oz; ५–६ US fl oz)को अनुसार पेश गर्न लगे हुन्- जसबाट उसलाई अन्य कैफे र ठूलो फास्ट-फूड चेन्स देखि एक अलग चिन्हारी मिलती (है).[स्रोत नखुलेको] 'स्टारबक्स'मा एक "लघु" ("short") कापुचीनो पनि मिलती है२४० ml (८ imp fl oz; ८ US fl oz), तर उसका जिक्र न त मेनूमा भेटिन्छ, न त वेबसाइट मा.

कापुचीनोको लागि सुविधाजनक दुकान[सम्पादन गर्ने]

यो section कुनै श्रोत खुलाएको छैन।
कृपया यो लेख सुधार्नभरपर्दो श्रोत खुलाएर सहयोग गरिदिनुहोला। (सहायता, संलग्न हुनुहोस्!)
श्रोत खुलाएर पुष्टि नगरिएका सामाग्रिलाई चुनौती गर्न वा हटाउन सकिने छ। यो लेख April 2009 देखि अङ्कित छ।

कापुचीनोको व्यापक स्वीकृति पछि सुविधाजनक दुकानों (convenience stores) जस्तो अनेक प्रतिष्ठानहरूको जन्म भयो, र यिनीहरू प्रतिष्ठान आफ्नो ग्राहकहरूलाई कापुचीनो नामको एक पेय पेश गर्न लगे. साधारणतः यो पेय मिसिनहरू द्धारा, कोका मिश्रण देखि बने पेयको नै तरह, या त तैयार मिश्रण देखि या डबल ब्रू किये (double-brewed) कफी देखि बनाइन्छ। यस जस्तै/तरिका बनायाइयो पेय नियमित कापुचीनो देखि बिलकुल अलग हुन्छ। सुविधाजनक दुकानहरूमा उपलब्ध कापुचीनोको विशिष्टता यो हुन्छ कि यसलाई एक हाई-स्पीड साय्क्लौनिक मिक्सिंग चेंबर (high-speed cyclonic mixing chamber) नामक मिसिनमा पहिले नै देखि जम्मा रखे गर्म पानी देखि तैयार गरिन्छ। मिसिनको सक्रिय गरे पछि उसका व्हिपिंग इम्पेलर (whipping impeller) घूमन लाग्छ, तब सूखे पाउडरको मिश्रण र पानीको चेंबरमा हाल्यो जान्छ, पूर्णतया तैयार पेयको गाढापन यस कुरामा निर्भर/नियन्त्रित हुन्छ कि पाउडरको मिश्रण कितनी जल्दी हालाइयो. यस प्रक्रिया देखि झागको निर्माण हुनु त स्वाभाविक (है). कुनै मिसिनहरूमा यस्तो सुविधा हुन्छ कि छोटे-छोटे डिस्पोजेबल पाउचेजमा संग्रहित विभिन्न स्वादको तरल पदार्थको थोडी सी मात्राको कफीमा मिलाया जान्छ, र यस जस्तै/तरिका एक नै मिक्सिंग चेंबरमा 'मोका' (mocha) र 'भनीला' (vanilaa) जस्तै अलग-अलग स्वाद वाला कापुचीनो तैयार किये जान सकिन्छं. किन भनें सबै सामग्रियां या त सूखे पाउडरको रूपमा मिलतीं छन् या सडन-रहित डिस्पोजेबल पैकेजिंग मा, यसैले यिनी पद्धतिहरूको धेरै नै कम रख-रखावको आवश्यकता पडती छ, सिर्फ मिक्सिंग चेंबर र इम्पेलरको सफाई करनी पडती (है). रख-रखावको र कम गर्नलाई लागि, जब औपरेटर 'फिल बटन' (fill button)को दबाता छ त अधिकांश मिसिनें बगैर पाउडरको पनि कुनै क्षणों सम्म चलती रहतीं छन् ताकि मिक्सिंग चेंबरमा साफ पानी बह सके र चेंबरको सफाई हो जाए.

यस वाहेक, घरहरूमा उपयोगको लागि तैयार मिश्रणहरूको उत्पादन पनि गरिन्छ। यि पाउडरहरूलाई तातो पानी या दूध संग मिलाएर एक यस्तो पेय तैयार गर्न सकिन्छ जस्तो सुविधाजनक दोकानहरूमा भेटिन्छ; यिनलाई अकसर "फिंजदार कफी" ("frothed coffee")को नामले विज्ञापित गरिन्छ।

त्यस्तै तरिका का पेय[सम्पादन गर्ने]

कापुचीनो जस्तै नै दूध र एस्प्रेसो देखि बने अन्य पेयमा शामिल हुन्:

  • कैफे माचियातो (Caffè macchiato) - धेरै नै कम दूध वाली एस्प्रेसो कफी; कापुचीनो देखि साना नापमा उपलब्ध.
  • लात्ते (Latte) - ("कैफे लात्ते"को संक्षिप्त रूप) ज्यादा दूध वाला ठूलो पेय, झागको मात्रामा फेर-बदल हुन्छ।

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. इतालवी कफीको संस्कृति
  2. एक एस्प्रेसो समयरेखा timelineindex.com
  3. (Morris 2007)
  4. http://blog.gourmet-coffee-zone.com/2008/03/07/the-pacific-northwest-coffee-culture-central

बाहिरी लिंक्स[सम्पादन गर्ने]