किशनगंज जिल्ला

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
Kishanganj district
किशनगंज जिल्ला
—  District of बिहार  —
Location of Kishanganj district in बिहार
देश भारत
राज्य बिहार
Administrative division Purnia
सदरमुकाम Kishanganj
क्षेत्रफल
 - Total १,८८४ km2 (७२७.४ sq mi)
जनसङ्ख्या (2011)
 - Total १,६९०,९४८
 - जनघनत्व ८९७.५/km2 (२,३२४.६/sq mi)
Demographics
 - साक्षरता 57.04 per cent
 - Sex ratio 946
मुख्य राजमार्गहरु NH 31
वेबसाइट Official website

किशनगंज जिल्ला बिहार राज्य, भारतको अडतीस जिल्लाहरु मध्ये एक हो, र किशनगंज शहर यस जिल्लाको प्रशासनिक मुख्यालय हो. किशनगंज जिल्ला पूर्णिया विभाजन का एक भाग हो।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

किशनगंज जिल्ला 14 जनवरी, 1990 मा गठन गरिएको थियो।[१]

मुगल कालको दौरान यस क्षेत्रमा नेपालको हिस्सा थियो र Nepalgarh भनियो। जब मुगल बादशाहको निर्देशमा, मोहम्मद रजा ले Nepalgarh किल्लामा कब्जा गरेर, त्यसको नाम Alamganj मा बदलि दिएका थिए। यो पछि किशनगंज बन्यो।[१]

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

किशनगंज जिल्लाले १८८४ वर्ग किलोमीटर (727 वर्ग मील) ओगटेको छ,[२] तुलनात्मक रुपमा मालाबीको बराबरको।[३]किशनगंज जिल्ला पश्चिममा अररिया जिल्ला, दक्षिण - पश्चिममा पूर्णिया जिल्ला, पूर्वमा पश्चिम बंगालको उत्तर दिनाजपुर जिल्ला र उत्तरमा पश्चिम बंगालको दार्जिलिंग जिल्लाबाट घेरिएको छ। पश्चिम बंगालको एक साघुरो पट्टी, करिब 20 किमी फराकिलो भुमीले यो बांग्लादेशबाट अलग छ।[४]

किशनगंज जिल्ला 250 20’ and 260 30’ 'उत्तरी अक्षांश र 870 7’ and 880 19’ 'पूर्वी देशांतरको के बीच अबस्थित छ[१]

जिल्लाको माध्यमबाट बग्ने प्रमुख नदीहरुमा महानंदा, Kankai, Mechi, Donk, Ratua र रमजान Sudhani हरु हुन।[१]

अर्थव्यवस्था[सम्पादन गर्ने]

2006 मा पंचायती राज मन्त्रालयले देशको 250 सबभन्दा पिछडिएको जिल्लाहरु ( जम्मा 640 को बाहिर) किशनगंज लाई पनि उल्लेख गर्यो।[५] यो एक बिहारमा 36 जिल्लाहरु मध्येको एक जिल्ला हो जसले पिछड़ा क्षेत्र अनुदान कोष कार्यक्रम (बीआरजीएफ) बाट धन प्राप्त गरेको छ।[५]

जनसांख्यिकी[सम्पादन गर्ने]

2011 को जनगणनाको अनुसार किशनगंज जिल्लाको आबादी १६९०९४८ छ,[६]मोटामोटी रुपमा गिनी - बिसाऊ राष्ट्रको बराबर[७] वा संयुक्त राज्य अमेरिकाको Idaho, [8] यसले भारतमा 293 को रैंकिंग दिन्छ ( जम्मा 640 को भित्र)[६]जिल्लामा प्रति वर्ग किलोमीटर 898 मानिसहरु बस्दछन (2330 / वर्ग मील) को एक जनसंख्या घनत्व छ। [६] यसको 2001-2011 दशकमा जनसंख्या वृद्धि दर 30.44% थियो।[६]किशनगंजमा हरेक 1000 पुरुषहरुको लागी 946 महिलाको लिंग अनुपात छ,[६] र 57.04% को साक्षरता दर छ।[६]

मानिसहरुको एक विशाल बहुमत गाऊमा बस्दछन। एक मुस्लिम बहुल क्षेत्र हो, 70 प्रतिशत मुसलमानहरुको आबादीको साथ गठन भएको छ,[६]त्यहा हिन्दुहरु पनि छन, जसमा Surajpuris र अन्य पिछड़े जातिहरु प्रबल छन। त्यहा पनि सानो Santal क्षेत्र छ।[८][९]किशनगंजको निवासीहरु धेरै जसो SURJAPURI/ Rajbongshi बोल्छन, जसलाई बंगाली भाषाको भाषिका र उत्तरी बंगालको मूल निवासी मानिन्छ।

किशनगंज जिल्लामा 2001 मा 31.02 प्रतिशतको साक्षरता दर थियो, बिहारको सबै जिल्लाहरुको बीचमा सबभन्दा कम हो। बिहारमा भएको साक्षरता दर 47.53 प्रतिशतमा भारतमा सबभन्दा कम हो, जसमा भारतको 64.84 प्रतिशत साक्षरता दर छ। जबकि किशनगंज जिल्लामा पुरुष साक्षरता दर प्रतिशत 42.8 मा खड़ा थियो, महिला साक्षरता 18.49 प्रतिशत भारतमा सबभन्दा कम थियो।[९][१०]

यो पनि हेर्नु होस - बिहारमा साक्षरता

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. १.० १.१ १.२ १.३ "Kishanganj District (Bihar)" 
  2. Srivastava, Dayawanti et al. (ed.) (2010), "States and Union Territories: Bihar: Government", India 2010: A Reference Annual (54th ed.), New Delhi, India: Additional Director General, Publications Division, Ministry of Information and Broadcasting (India), Government of India, pp. 1118–1119, ISBN 978-81-230-1617-7 
  3. "Island Directory Tables: Islands by Land Area", 1998-02-18, "Maui 1,888km2" 
  4. "Kishanganj district map" 
  5. ५.० ५.१ Ministry of Panchayati Raj (September 8, 2009), "A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme" 
  6. ६.० ६.१ ६.२ ६.३ ६.४ ६.५ ६.६ "District Census 2011", 2011 
  7. US Directorate of Intelligence, "Country Comparison:Population", "Guinea-Bissau 1,596,677 July 2011 est." 
  8. "The Socio-Economic and Political Scenario of Kishanganj District" 
  9. ९.० ९.१ "Kishanganj: Bihar’s most backward district in quest for AMU centre" 
  10. "District-specific Literates and Literacy Rates, 2001"