टेकनाथ रिजाल
नेपाली विकिपीडियाबाट
'टेकनाथ रिजाल नेपाली मूलका भुटानी नेता हुनुहुन्छ। उहाँको जन्म २००४ साल फागुन १३ गते दक्षिण भुटानको लामीडाँडामा भएको हो।
भुटानी राजाले एक लाखभन्दा बढी नेपालीलाई त्यहाबाट खेदाए । ती अरु भुटानका नेपाली जस्तै उहा पनि नेपाल बस्दै आउनुभएको छ । भुटानबाट धपाइएका नेपाली उतै र्फकन पाउनुपर्छ भनेर आवाज उठाइरहनुभएको छ । लामीडाँडा क्षेत्रबाट चुनाव जितेर प्रतिनिधि भई डेढ दशकसम्म भुटानको सेवा गर्नुभयो । उहाँ भुटानका लोकप्रिय नेता हुनुभयो । सुरूमा अलैंची, स्याउलगायत अन्य फलफूलका व्यापारी रहनुभयो । भुटानमा रहँदा रिजालको निजी कार थियो । राम्रो बंगला र सुखी परिवार थियो । उहाँले भारतको बनारसबाट संस्कृतमा आचार्य गर्नुभएको छ । उहाँ भुटानी नरेशलाई शिक्षा र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा सल्लाह र सहयोग गर्ने मुख्य व्यक्ति हुनुभयो ।
भुटानमा भएको जनगणनाले भुटानी नागरिकलाई वंशज, बसाइ सरेर आएका र गैरभुटानी भनी तीन वर्गमा बाँढ्यो । नेपाली मूलका अधिकांश नागरिकलाई गैरभुटानी समूहमा राखिएकोमा उहाँले राजा समक्ष चित्त नबुझेको बताउनुभयो । राजाले मेरो विरोध पो गर्यो की भनेर शंका गरे । संसदको उपसभामुखमा राजाका मान्छेले जितेनन् । उहाँले समर्थन गरेको मान्छेले जिते । राजालाई शंका बढ्यो । भुटानी राजाका मान्छेले उहालाई खेदाए । उहाँलाई भुटानमा मार्न खोजियो । त्यसपछि भारतको आसाम हुँदै २०४५ भदौ अन्तिमतिर नेपाल आउनुभयो ।
रिजाललाई त्यसबेलाको पञ्चायती सरकारले मंसिर १ गते झापा जिल्लाबाट पक्राउ गर्यो । भुटान सरकालाई बुझायो । त्यसपछि १० वर्षसम्म थुनिनुभयो । जेलमा धेरै दुःख दिइयो । दश वर्षपछि जेलबाट मुक्त गरियो । त्यसपछि राजासग भेट्न भनेर उहाँ दुई वर्ष भुटानको राजधानी थिम्पूमा बस्नुभयो । तर भेट्न दिइएन । अनि भारतको सिलिगुढी जानु भयो । सिलिगुढी, कोलकाता र दिल्लीमा औषधी-उपचार गर्नुभयो । जेलमा दुःख दिएकाले बिरामी हुनुभएको थियो । उहाँ नयाँ दिल्ली हुँदै २०६० असोज ३० गते काठमाडौं आउनुभयो ।
२०६१ असोज १ मा नेपाल सरकारले रिजाललाई संसार-भ्रमण गर्ने अनुमति दियो । पहिले अनुमति नदिएकाले उहाले अनसन बस्नुपरेको थियो । अनुमति दिएपछि उहाले जेनेभामा भएको राष्ट्रसंघीय शरणार्थी उच्च आयोगको बैठकमा भाग लिनुभयो । उहाँको आत्मकथाको पुस्तक 'निर्वासन' प्रकाशित छ । उहाँले प्रकाश काफ्ले अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता पुरस्कार लगायत अन्य थुप्रै पुरस्कार पाउनुभएको छ ।
