डेङ्गु

डेङ्गु एक प्रकारको भाइरल ज्वरो हो जुन एडिस एजिपटाइप जातको पोथी लामखुट्टेको माध्यमबाट सर्दछ। यो रोग सार्ने लामखुट्टे ग्रामीण क्षेत्रभन्दा सहरी क्षेत्रमा बढी पाइने गर्दछ। एडिज लामखुट्टे कालो रङको हुन्छ, जसमा सेतो थोप्लो पनि देखिन्छ। यो लामखुट्टेले विशेषगरी दिउँसो टोक्ने गर्दछ। औलो उत्पन्न गर्ने लामुखट्टे फोहोर पानीमा पाइने भए पनि डेङ्गु सार्ने लामखुट्टेले थुप्रै दिनदेखि हलचल नभएको स्वच्छ पानीमा हुने गर्दछ। डेङ्गु रोग क्लासिक डेङ्गु, हेमोरेजिक र साक सिन्ड्रोमगरी तीन प्रकारका छन्। क्लासिक डेङ्गु सामान्य प्रकारको डेङ्गु हो। यो आफंै निको हुन्छ, मृत्युको सम्भावना कम हुन्छ तर यदि कुनै व्यक्तिलाई डेङ्गु हेमोरेजिक ज्वरो वा डेङ्गु साकको लक्षण छ भने सावधानीपूर्वक उपचार गर्नु आवस्यक मानिन्छ।

डेङ्गुको लक्षण

डेङ्गु लागिसकेपछि सेतो रगत -प्लेटिलेस)को मात्रा अत्यधिक कम हुन्छ। बिरामीमा भएको प्लेटिलेसलाई लामखुट्टेको टोकाइबाट लाग्ने जीवाणुले सखाप पारिदिन्छ जसका कारणले बिरामीमा सेतो रगतको मात्रा घट्न गई मृत्यु हुने गर्छ। डा. वासुदेव पाण्डेका अनुसार डेङ्गु लागिसकेपछि मानिसमा रगतको मात्रा कम हुने, उच्च ज्वरो आउने, जीउ अत्यधिक मात्रामा दुख्ने, हातखुट्टाको हड्डी धेरै दुख्ने, शरीरमा नीलो र रातो धब्बाहरू देखिने, स्वासप्रश्वास प्रक्रियामा कठिनाइ हुनेजस्ता समस्या देखिने भएकाले चिकित्सकहरूले तिनै लक्षणका आधारमा उपचार गर्ने गरिएको छ।

उपचार र औषधि छैन डेङ्गुको

डेङ्गुको ज्वरो भाइरसका कारणबाट हुने भएकाले यसको ठोस उपचार हुँदैन। स्वास्थ्य संस्थामा ज्वरो घटाउन सिटामोल दिने गरिन्छ। प्रशस्त मात्रामा झोल पदार्थ खानुपर्छ। डेङ्गु विरुद्धको खोप तथा ठोस उपचारसमेत नभएको हुँदा लामखुट्टेको टोकाइबाट बच्नु नै यस रोगबाट बच्ने मुख्य उपाय हो। एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा भने डेङ्गु सर्दैन। डेङ्गु रोगको कुनै खास औषधि नभएकाले डेङ्गु सार्ने लामखट्टेबाट जोगिनुनै यस्को प्रमुख उपाय हो। खुल्ला ठाउँमा पानी जम्न दिनुहुन्न। भाँडामा पानी जम्मा गर्नुहुन्छ भने छोपेर राख्नुपर्छ, खुल्ला ठाउँ अर्थात् गमला, भाँडाकुडाजस्ता स्थानमा कहिल्यै पनि पानी जम्न दिन हुँदैन।