तापमान

तापमान कुनै वस्तुको उष्णताको माप छ । यानि, तापमानदेखि यो थाह लाग्छ कि कुनै वस्तु चिसो छ वा गरम ।

उदाहरनार्थ, यदि कुनै एक वस्तुको तापमान 20 डिग्री छ र एक अर्को वस्तुको 40 डिग्री, त यो भन्न सकिन्छ कि अर्को वस्तु प्रथम वस्तुको अपेक्षा गरम छ ।

एक अन्य उदाहरण - यदि बंगलौरमा, 4 अगस्त 2006को औसत तापमान 29 डिग्री थियो र 5 अगस्तको तापमान 32 डिग्री; त बंगलौर, 5 अगस्त 2006 को, 4 अगस्त 2006को अपेक्षा अधिक गरम थियो ।

पैमाना

माथिोक्त उदाहरणहरुमा तापमानलाई डिग्रीमा निरूपित गरिएको छ, जो कि वास्तवमा धेरै पैमानहरुमा मापिन्छ - सेल्सियस, केल्विन, रोमर, फॉरेन्हाइट इत्यादि ।

सेल्सियस

मुख्य लेख हेर्नुहोस् - सेल्सियस

इसे सेन्टीग्रेड पैमाना पनि भन्दछन् । यस पैमानाका अनुसार पानी, सामान्य दबावमा 0 डिग्री सेल्सियसमा जम्दछ र 100 डिग्री सेल्सियसमा उबल्दछ । यो पैमाना दैनिक वातावरणीय तथा अन्य कामहरुमा पर्याप्त प्रयुक्त हुन्छ ।

केल्विन

मुख्य लेख हेर्नुहोस् - केल्विन

इस पैमानाका अनुसार पानी, सामान्य दबावमा 273.15 डिग्री केल्विनमा जम्दछ र 373.15 डिग्री केल्विनमा उबल्दछ । यो पैमाना वैज्ञानिक गणनाहरु तथा अन्य कामहरुमा पर्याप्त प्रयुक्त हुन्छ ।

फॉरेन्हाइट

मुख्य लेख हेर्नुहोस् - फॉरेन्हाइट

इस पैमानाका अनुसार पानी, सामान्य दबावमा 32 डिग्री फॉरेन्हाइटमा जम्दछ र 212 डिग्री फॉरेन्हाइटमा उबल्दछ । परम्परागत बुखार मापनका लागि प्रयुक्त थर्ममीटरमा यसै पैमाना प्रयोग हुन्छ । यदि कुनै व्यक्तिका शरीरको तापमान 98 डिग्रीदेखि ज्यादा हुन जान्छ भनें त्यो ज्वर पीड़ित हुन्छ । यो पैमाना दैनिक वातावरणीय तथा अन्य कामहरुमा प्रयुक्त हुन्छ ।

रोमर

मुख्य लेख हेर्नुहोस् - रोमर

इस पैमानाका अनुसार पानी, सामान्य दबावमा 0 डिग्री रोमरमा जम्दछ र 80 डिग्री रोमरमा उबल्दछ । यो पैमाना अपेक्षाकृत कम प्रयुक्त हुन्छ ।

आपसी सम्बन्ध

यदि कुन ा एक नैं वस्तुको तापमान, फॉरेन्हाइट पैमानामा F हो, सेल्सियस पैमानामा C, केल्विन पैमानामा K, र रोमर पैमानामा R हो, त यी पैमानहरुमा यस प्रकारको सम्बन्ध हुन्छ -

सेल्सियस र फॉरेन्हाइट

C/5  = (F-32)/9 

सेल्सियस र केल्विन

C = K-273.15

सेल्सियस र रोमर

C/5 = R/4