तास (खेल)

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
साइकल ब्राण्डको एक अमेरिकी तास

तास कागज अथवा प्लाष्टिकले बनेको खेल्ने चक्की हो। तासका हुकम, पान, चीड र इँट गरेर चारवटा रंग हुन्छन्। प्रत्येक रंगहरूमा एक्कादेखि तेह्र पत्ती हुन्छन् तथा गुलाम, मिसी, बादशाह आदिका चित्रसमेत हुन्छन्। खास गरेर विभिन्न खेल खेलिने कागतका बाउन्नवटा पत्ती वा चक्कीलाई तास भनिन्छ। खेल्न सजिलो होस् भनेर तासको आकार हत्केला जत्रो बनाइएको हुन्छ। तासलाई विभिन्न प्रयोगमा ल्याएको देखिन्छ। कसैले त तासबाट ज्योतिषी गरेको देखिन्छ। यसलाई जुआडीहरूले जुआ खेल्नको लागी प्रयोग गरेको पनि देखिन्छ। कतिपय जादुगरहरूले जादुको खेल देखाउनको लागी पनि तासको प्रयोग गर्दछन्। तासको प्रत्यक पत्तिको बाहिर पट्टीको भाग उस्तै उस्तै हुन्छ। खेलाडीहरूले फूल अथवा बुट्टा भएको भाग आफुले मात्र देख्ने गरेर समातेका हुन्छन्।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

एक चीनीयाँ तासको पत्ती यो लगभग १४०० ई. सन्., मिंग राजवंशको हो यो पत्ति तुर्पनको नजिकै भेटिएको थियो यसको लम्बाई ९.५ र चौडाई ३.५ सेमी छ

शुरुको ९औं सताब्धीमा तांग राजवंश (६१८-९०७)को पालामा चिनमा तासको खेल खेलेको प्रमाण पाइएको छ। जब एक राजकुमारीको आफन्त एक "लीफ गेम" (पत्तीको खेल) खेल्ने गर्दथे।[१][२][३] तांग लेखक सु ई (८८५मा जिन्शी उपाधि प्राप्त)ले भनेका छन् कि तांगका सम्राट यीजोंग(८६०-८७४)की छोरी राजकुमारी तोंगचांग समय काट्नको लागी वेई कुलका सदस्यहरूसँग लीफ गेम खेल्ने गर्थिन्। [४] तांग राजवंश (९६०-१२७९)का विद्वान ओउयांग क्सिऊ (१००७-१०७२)का अनुसार तासको खेल मध्य तांग राजवंशको समय देखी अस्तित्वमा छ र आफ्नो यो आविष्कारको साथै उनले कागजको रोलको स्थानमा पृष्ठहरूको उपयोगको समकालिक विकासलाई पनि जोड दिए।[४][५] येजी गेक्सी नामक पूस्तक कथित तौरमा एक तांग युगकी महिला द्वारा लेखिएको हो, र पछाडीका राजवंशहरूका लेखकहरू द्वारा त्यसमा टिप्पणी गरिएको छ।[५]

प्राचीन चिनीयाँ "मनी कार्ड्स" (money cards)मा चार "सुट्स" (suits) हुन्छन्। सिक्का (या नकद), सिक्काको तार (अपरिष्कृत चित्रका कारण जसलाई छडीको रूपमा गलत अर्थ निकाल्न सकिन्छ ), मिरिअड अर्थात दस सहस्र (सिक्काहरू या तारको) र लाख सहस्र (एक मिरिअड दस सहस्रको हुन्छन्)। चित्रलिपिको माध्यमले इनको प्रतिनिधित्व हुने गर्थ्यो, प्रथम तीन सुट्समा २-९ का अंक हुन्थे र "लाख सहस्र"मा १-९ का अंक हुन्थे। विल्किंसनको भनाइ छ कि पहिले तास वास्तविक कागज अथवा नोट भएको हुन सक्छ जो खेल र त्यसमा लागेको दाउ दुबैको उपकरण रहन्थे होलान्।[६] जस्तै व्यापारिक कार्ड खेलमा हुन्छ। आधुनिक माहजोंग टाइल्सको डिजाइन आरंभिक तास पत्तिहरूबाट विकसित गरिएको हुन सक्छ। तासको गड्डी जब पनि मुद्रित भयो होला त्यो एक चिनीयाँ डोमिनो गड्डी रहेको हुन सक्छ। जसलाई पत्तिमा पासाहरूको एक जोडीका सबै २१ संयोजनहरूलाई देख्न सकिन्छ। ११औं सताब्दीमा संशोधित चिनीयाँ मूलग्रन्थ कुएई-तिएन-लूमा हामी भेटाउन सक्छौ कि तांग राजवंशको पालामा डोमिनो कार्ड मुद्रित भए, जो पुस्तकको प्रथम मुद्रणको समकालीन हो। चिनीयाँ शब्द पाई (牌) को प्रयोग पेपर कार्ड र गेमिंग टाइल्सको वर्णनको लागी गरिन्छ। यी सबै कुराहरूबाट थाह हुन्छ कि सर्व प्रथम तासको उत्पत्ति चिनमा भएको हो पछी गएर यो खेल संसारभर लोकप्रिय भयो।

तासका विभिन्न खेलहरू[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामाग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. Needham 2004, p. 131–132
  2. Needham 2004, p. 328"अब त यो राम्रो सँग प्रमाणित भै सकेको छ कि डोमिनो र तासका पत्तिहरूको विकास मूल रूपले चिनयाँ पासाबाट नै भएको थियो।"
  3. Needham 2004, p. 334"अंकीय पासा, जो प्राचीनकालमा धेरै विस्तृत र लोक प्रिय थियो, यसै प्रकारले विकासको रेखामा पनि थियो जसले डोमिनो र तासका पत्तिहरूलाई जन्म दियो (+९औं सताब्दी चीन)."
  4. ४.० ४.१ लो (2000), पी. 390.
  5. ५.० ५.१ Needham 2004, p. 132
  6. Wilkinson 1895

यी पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

बाहिरिय लिंकहरू[सम्पादन गर्ने]