दक्षिण एशियाली सहयोग सङ्गठन (सार्क)

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
दक्षिण एशियाली सहयोग सङ्गठन (सार्क)
  Member-States   Observer States
  Member-States
  Observer States
प्रधान कार्यालय काठमाण्डौ, नेपाल
आधिकारीक भाषाहरू अंग्रेजी
सदस्यता
सरकारको प्रकार संगठन
 -  Chairman Mohammed Waheed Hassan Manik
 -  Secretary General Ahmed Saleem
स्थापना December 8, 1985
क्षेत्रफल
 -  जम्मा ५,१३०,७४६ किमी² (7th1)
१,९८०,९९२ वर्गमाइल
जनसंख्या
 -  2009 अनुमान 1,600,000,000 (1st1)
 -  जनघनत्व 304.9/किमी² 
७८९.७/वर्गमाइल
जिडिपी (पीपीपी) 2009 अनुमान
 -  जम्मा US$ 4,382,700 million (3rd1)
 -  प्रतिव्यक्ति आय US$ 2,779 
मुद्रा See footnote 2
समय क्षेत्र (युटिसी+4½ to +6)
वेबसाइट
saarc-sec.org
1 If considered as a single entity.
2 A unified currency has been proposed.
Present currencies (ISO 4217 codes bracketed):
Afghan afghani (AFG) • Bangladeshi taka (BDT) •
Bhutanese ngultrum (BTN) • Indian rupee (INR) •
Maldivian rufiyaa (MVR) • Nepalese rupee (NPR) •
Pakistani rupee (PKR) • Sri Lankan rupee (LKR)
काठमाडौं स्थित सार्क सचिवालय

दक्षिण एशियाली सहयोग सङ्गठन (सार्क) सन १९८०मा दक्षिण एसिया क्षेत्रमा विकसित भएको क्षेत्रिय एकताको भावनालाई बंगलादेशका राष्ट्रपति जियाउर रहमानले विशेष पहल गरेका थिए । यसअघि नेपालका राजा वीरेन्द्र वीरबिक्रम शाहले सन १९७७ ताका कोलोम्बो योजना परामर्शदातृ सम्मेलनमा नेपालको नदी-नालाहरूलाई यस क्षेत्रका मुलुकहरूको हितको लागि प्रयोग गर्न आह्वान गरेका थिए ।

बङ्गलादेशमा ७-८ डिसेम्बर १९८५मा ढाकामा प्रथम शिखर सम्मेलनको आयोजना गरी औपचारिक रूपमा सार्कको बडापत्रमा हस्ताक्षर गर्न बङ्गालादेश, भूटान, भारत, मालदिभ्स, नेपाल, पाकिस्तानश्रीलंकासहित सात राष्ट्रले सहमति जनाएका थिए। जस अनुरूप १६ जनवरी १९८६मा काठमाडौंमा सार्क सचिवालयको स्थापना गरियो । सार्कको कान्छो सदस्यको रूपमा अफगानिस्तानले हालै नयाँ सदस्यता हासिल गरेको छ। यसबाट सार्क सदस्य राष्ट्रहरूको संख्या ८ पुगेको छ ।

उद्देश्य[सम्पादन गर्ने]

सार्कको बडापत्र अनुसार यसका उद्देश्यहरू निम्न अनुसार रहेका छन :

  1. यस क्षेत्रको आर्थिक वृद्धि, सामाजिक प्रगति तथा सांस्कृतिक विकासमा तीब्रता ल्याउनु र सबै मानिसलाई स्वाभिमानसाथ रहने र उनीहरूलाई आˆनो पूर्ण क्षमताको महसुस गराउने अवसर प्रदान गर्नु,
  2. दक्षिण एसियालीका देशहरूबीच सामूहिक आत्मनिर्भरतालाई अभिवृद्धि र सुदृढ गर्नु,
  3. आपसी विश्वास, एक अर्काका समस्याहरूप्रति समझदारी बढाउन,ु
  4. आर्थिक, सांस्कृतिक, प्राविधिक, सामाजिक तथा वैज्ञानिक क्षेत्रहरूमा सक्रिय सहयोग र आपसी सहायता प्रबर्द्धन गर्नु,
  5. अन्य विकासोन्मुख देशहरूसँगको सहयोगलाई मजबुत तुल्याउनु
  6. आपसी साझा हितका मामिलामा अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चहरू सहयोग सुदृढ गर्नु, र
  7. समान लक्ष्य र उद्देश्य भएका अन्य अन्तर्राष्ट्रिय र क्षेत्रीय सङ्गठनहरूलाई सहयोग पुर्‍याउनु ।
  8. दक्षिण एशियाका जनताको हित अभिवृद्धि तथा जीवनस्तर सुधार गर्ने।
  9. यस क्षेत्रको आर्थिक वृद्धि, सामाजिक उन्नति तथा सांस्कृति विकासलाई अभिवृद्धि गर्ने।
  10. दक्षिण एशियाका राष्ट्रहरूबीचको सामूहिक आत्मनिर्भरतालाई अभिवृद्धि र संवृद्धि गर्ने।
  11. एकआपसको समस्याप्रति पारस्परिक विश्वास र समझदारी राख्दै योगदान दिने।
  12. आर्थिक, सामाजिक, सांस्कृतिक, प्राविधिक तथा वैज्ञानिक क्षेत्रहरूमा सक्रिय सहभागिता र पारस्परिक सहयोगको अभिवृद्धि गर्ने।

सार्कका सिद्धान्तहरू[सम्पादन गर्ने]

१ संगठनको ढाचा भित्र गरिने सहयोग एक अर्काको सर्भभौम समानता क्षेत्रीय अखन्डता राजनैतिक स्वतन्त्रता एक अर्काको आन्तरिक मामिलामा अहस्तक्षेप तथा आपसी हित्मा आधारित् हुनेछ । २ यस्तो सहयोग दुइपक्षिय तथा बहुपक्षिय सहयोगको बदलामा नभै त्यसको पुरक्को रूपमा हुनेछ । ३ यस्तो सहयोग दुइपक्षिय तथा बहुपक्षिय दायित्व बिपरित हुनेछैन । ४ यस्तो सहयोग खराब नियतिको लागि हुने छैन ।

सार्क सचिवालय[सम्पादन गर्ने]

सार्क सचिवालय नेपालको काठमाडौंमा रहेको छ । यसको उद्घाटन नेपालका तत्कालीन राजा वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहबाट सन् १९८७ जनवरी १६मा भएको हो ।

सार्क शिखर सम्मेलनहरू[सम्पादन गर्ने]

दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन -सार्क) स्थापना सन् १९८५ डिसेम्बर ८मा भएको हो । नेपाल, पाकिस्तान, बङ्गलादेश, भारत, भुटान, माल्दिभ्स र श्रीलङ्का मिलेर स्थापित सार्कको पछिल्लो राष्ट्रको रूपमा अफगानिस्तान रहेको छ । सन् २००७ अपि्रलमा भारतमा सम्पन्न १४ औं शिखर सम्मेलनले अफगानिस्तानलाई सदस्यता प्रदान गरेको हो ।

सार्क स्थापनामा बङ्गलादेशका तत्कालीन राष्ट्रपति जियाउर रहमानको योगदान महìवपूर्ण रहेको छ । रहमानले सन् १९७०को दशकमा दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूको एउटा व्यापारिक समूह गठनको प्रस्ताव राख्नुभएको थियो । उहाँले सन् १९८० मे २मा 'दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग'को अवधारणालाई अगाडि सार्दै दक्षिण एसियाली राष्ट्रहरूका राष्ट्र/सरकार प्रमुखहरूको शिखर बैठकको आहृवान गरी पत्राचार गर्नुभयो । सन् १९८१मा सात देशका विदेश सचिवहरूको पहिलो बैठक श्रीलङ्काको कोलम्बोमा बस्यो । शृङ्खलावद्ध बैठकहरूको आयोजनापछि सन् सन् १९८५ डिसेम्बर ७-८मा बङ्गलादेशमा आयोजित शिखर भेलाले दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठनको बडापत्रलाई औपचारिक रूपमा स्वीकार गरेको हो ।

पहिलो शिखर सम्मेलन ७-८ डिसेम्बर, १९८५ ढाका, बङ्गालादेश
दोस्रो शिखर सम्मेलन १६-१७ नोभेम्बर, १९८६ बङ्गलोर, भारत
तेस्रो शिखर सम्मेलन २-४ नोभेम्बर, १९८७ काठमाडौं, नेपाल
चौथो शिखर सम्मेलन २९-३१ डिसेम्बर, १९८८ इस्लामाबाद, पाकिस्तान
पाँचौ शिखर सम्मेलन २१-२३ डिसेम्बर, १९९० माले, माल्दिभ्स
छैटौं शिखर सम्मेलन ३१ डिसेम्बर, १९९१ कोलम्बो, श्रीलंका
सातौं शिखर सम्मेलन १०-११, १९९३ ढाका, बङ्गालादेश
आठौं शिखर सम्मेलन २-४ मे, १९९५ नयाँदिल्ली, भारत
नवौं शिखर सम्मेलन १२-१४ मे, १९९७ माले, माल्दिभ्स
दशौं शिखर सम्मेलन २९-३१,१९९८ जुलाई कोलम्बो, श्रीलंका
एघारौं शिखर सम्मेलन ५-६ जनवरी, २००२ काठमाडौं, नेपाल
बाह्रौं शिखर सम्मेलन २००४, इस्लामाबाद, पाकिस्तान
तेह्रौं शिखर सम्मेलन २००५, ढाका, बाँग्लादेश
चौधौं शिखर सम्मेलन २००७, नयाँदिल्ली, भारत
पन्ध्रौं शिखर सम्मेलन २००८, कोलम्बो, श्रीलङ्का
सोह्रौं शिखर सम्मेलन अप्रिल २०१०, थिम्पु, भूटान
सत्रौं शिखर सम्मेलन १०-११ नोभेम्बर, २०११, अड्डु एटोल, माल्दिभ्स

सदस्य राष्ट्रहरू[सम्पादन गर्ने]

ढाँचा:Supranational Asian Bodies

वर्तमान सदस्य राष्ट्रहरू[सम्पादन गर्ने]

पर्यवेक्षक राष्ट्रहरू[सम्पादन गर्ने]

[४]

अन्य[सम्पादन गर्ने]

यसका साथै नेपालमा हुने अठारौ सार्क शिखर सम्मेलनको लागि नेपालले तयारीलाई तीव्र पारेको छ ।

सार्कका महासचिवहरू[सम्पादन गर्ने]

बंगलादेश अबुल अहसन January 16, 1987 to 15 October 1989
भारत किशोरकान्त भार्गव October 17, 1989 to December 31, 1991
माल्दिभ्स इब्राहिम हुसैन जाकी January 1, 1992 to December 31, 1993
नेपाल यादव कान्त सिलवाल January 1, 1994 to December 31, 1995
पाकिस्तान नइम यु हसन January 1, 1996 to December 31, 1998
श्रीलंका निहाल रोड्रिगो January 1, 1999 to January 10, 2002
बंगलादेश क्यू. ए.एम.ए. रहिम January 11, 2002 to February 28, 2005
भूटान ल्योन्पो चेन्क्याब दोर्जी March 1, 2005 to February 29, 2008
भारत शील कान्त शर्मा March 1, 2008 to February 28, 2011
माल्दिभ्स फतिमाथ धियाना सइद March 1, 2011 to March, 2012
माल्दिभ्स अहमद सलिम March 1, 2012 to -

सार्कका सामान्य नियम[सम्पादन गर्ने]

सार्क बडापत्रको धारा १०मा सामान्य नियमहरूको व्यवस्था गरिएको छ । सार्कको गतिशीलतामा यही नियम सबैभन्दा ठूलो बाधकको रूपमा रहेको विश्लेषकहरूको धारणा छ ।

नियमहरू :

  • सार्कका सबै स्तरका निर्णयहरू सर्वसम्मतिका आधारमा लिइने छ ।
  • द्वीपक्षीय र विवादास्पद विषयहरू छलफलमा राखिने छैन

सन्दर्भ सूची[सम्पादन गर्ने]

बाहिरी लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]

SAARCको बारेमा विकिपिडियाका भातृ योजनाहरूमा खोज्नुहोस:

परिभाषा विकिस्नरीबाट
पाठ्यपुस्तक विकिबुक्सबाट
उद्घरण विकिक्वोटबाट
श्रोत पदहरु विकिसोर्सबाट
चित्र तथा मिडीया कमन्सबाट
समाचार विकिन्युजबाट
सिक्ने श्रोतहरु विकिभर्सिटीबाट