धरहरा

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्

धरहरा नेपालको सबैभन्दा अग्लो भवन हो। यस्मा ९ वटा तल्लाहरू छन। पहिला यस्मा १२ तल्ला थियो तर १९९०मा आएको महाभुकम्पको कारण भत्कियो र अहिले ९ तल्ला छ।

१. काठमाडौंको सुन्धारामा अवस्थित धरहरा वि. सं. १८८२ सालमा निर्माण गरिएको हो। महारानी त्रिपुरासुन्दरीदेवीको सम्झनास्वरूप धरहराको निर्माण गरिएको हो।

२. भीमसेन थापा प्रधानमन्त्री भएको बेलामा निर्माण गरिएकोले धरहरालाई भीमसेन स्तम्भ पनि भनिन्छ।

३. सामाजिक तथा प्रशासनिक सूचना र जानकारी दिन तथा भेला गराउन पहिले धरहराको टुप्पोबाट बिगुल बजाउने गरिन्थ्यो। बिगुल बजेको सुनेपछि जङ्गी निजामती कर्मचारीहरू कोतमा वा टुँडिखेलमा जम्मा हुनु अनिवार्य थियो।

४. वि. सं. १९९० सालको महाभुकम्पले धरहरा पनि भत्कियो। दुई वर्षपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री जुद्धशमसेरले साबिक बमोजिम नौ तल्ला नै कायम गरी पुनः निर्माण गरेका थिए। हालको धरहराको सातौं तल्लामा बार्दली छ।

५. धरहराको उचाइँ ६१.८८ मिटर (२०३ फिट) छ। धरहरा भित्र २१३ सिँढी र बाहिर २५ सिँढी छन्।

६. धरहराको १८८ सिँढी उक्ले पछि बार्दली आउँछ। बार्दलीबाट काठमाडौं उपत्यकाको अधिकांश भाग सजिलै सँग देखिन्छ।

७. धरहराको सबैभन्दा माथिल्लो तलामा शिवलिङ्ग छ। टुप्पोमा गजुर रहेको ऐतिहासिक स्मारक धरहरा धार्मिक तथा पर्यटकीय दृष्टिले समेत महत्वपूर्ण छ।

८. धरहराको निर्माण मुगलशैलीमा गरिएको छ भने वरिपरिको पर्खाल पनि सोहि शैलीमा निर्माण गरिएको छ।

९. धरहराको निर्माण ईटा र बज्र (सुर्की, चून, मास र चाकुको मिश्रण) बाट भएको हो।

आज हामीले 'नेपालको धरहरा' अथवा भीमसेनस्तम्भ भनेर चिनेको, देखेको स्मारक मुख्तियार भीमसेन थापाले 'मिनार' भनेर बनाएको दोस्रो संरचना हो। वि.सं. १८८१मा उनले 'राष्ट्रिय स्वतन्त्रता, अखण्डता, गोर्खाली स्वाभिमान, उन्नति, प्रगति र अंग्रेजले वार्षिक भारु २ लाख दिएर अधीनमा पार्न खोजेको तराईको भूभाग फिर्ता लिएको प्रतीक'को रूपमा अहिलेको धरहराको दक्षिण–पश्चिमपट्टि रहेको भीमसेन निवास (जनरलवाग) परिसरमा निर्माण गरेको मुगल शैलीको ११ तले पहिलो मिनार नौ वर्षपछि १८९०को भूकम्पमा परेको थियो।इतिहासकार पुरुषोत्तमशमशेर राणाको संकलनमा रहेको ठाडो चर्केको चित्र संभवतः भूकम्पपछिको त्यही 'मिनार'को थियो वा बनाउनासाथ चर्केकोले भत्काएर फेरि बनाउनुअघिको पनि हुनसक्छ। तर त्यो 'मिनार' भूकम्पपछि पुनर्निर्माण नभएर इतिहासको अँध्यारोमा हरायो। रानी ललितत्रिपुरासुन्दरीले पनि त्यस्तै 'मिनार'को इच्छा गरेपछि भीमसेनले १८८२मा बनाइदिएको दोस्रो 'मिनार' चाहिं अहिलेको धरहरा हो। १८९०को भूकम्पमा सबुत रहेको यो 'मिनार'लाई त्यसको १०० वर्षपछि १९९० सालमा आएको महाभूकम्पले भत्काइदिएकोले राणा प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरले नौ तलामा सीमित गरी बरण्डा निकालेर पुनर्निर्माण गराएका हुन्।[१]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. दुइटा थिए धरहरा हिमाल खबरपत्रिका

बाह्य सूत्र[सम्पादन गर्ने]