निर्वाचन आयोग (भारत)

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्

यो लेख हिन्दीबाट अनुवाद गरिएको हो। यहाँ क्लिक गरेर यस लेखमा रहेका त्रुटिहरु सुधार्न सक्नुहुन्छ।

भारत निर्वाचन आयोग (अंग्रेजी: Election Commission of India) एक स्वायत्त एवं अर्ध-न्यायिक संस्थान छ जसको गठन भारतमा स्वतन्त्र एवं निष्पक्ष रूपले विभिन्नदेखि भारतका प्रातिनिधिक संस्थानहरूमा प्रतिनिधि चुननका लागि गया थियो। भारतीय चुनाव आयोगको स्थापना 25 जनवरी 1950लाईको गयी थियो।

संरचना[सम्पादन गर्ने]

आयोगमा वर्तमानमा एक मुख्य चुनाव आयुक्त र दुइ चुनाव आयुक्त हुन्छन्। जब यो पहिला पहल १९५०मा गठित भयो तबदेखि र १५ अक्तूबर, १९८९सम्म केवल मुख्य निर्वाचन आयुक्त सहित यो एक एकल-सदस्यीय निकाय थियो। १६ अक्तूबर, 1989देखि 1 जनवरी, 1990सम्म यो आर. वी. एस. शास्त्री (मु.नि.आ.) र निर्वाचन आयुक्तका रूपमा एस.एस. धनोवा र वी.एस. सहगल सहित तीन-सदस्यीय निकाय बन्यो। 2 जनवरी, 1990देखि 30 सितम्बर, 1993सम्म यो एक एकल-सदस्यीय निकाय बन्यो र फेरि 1 अक्तूबर, 1993देखि यो तीन-सदस्यीय निकाय बन्यो। [१]

वर्तमानमा मुख्य चुनाव आयुक्त एन. गोपालस्वामी र अन्य चुनाव आयुक्त नवीन चावलाएस. वाय. कुरैशी छन्।

अधिकार एवं गर्तव्य[सम्पादन गर्ने]

मुख्य चुनाव आयुक्त[सम्पादन गर्ने]

चुनाव आयुक्तहरूको नियुक्ति एवं कार्यावधि[सम्पादन गर्ने]

मुख्य चुनाव आयुक्त र अन्य चुनाव आयुक्तहरूको नियुक्ति भारतको राष्ट्रपति गर्दछ। मुख्य चुनाव आयुक्तको कार्यकाल ६ वर्ष वा ६५ साल, जो पहिला हो,को हुन्छ जबकि अन्य चुनाव आयुक्तहरूको कार्यकाल ६ वर्ष वा ६२ साल, जो पहिला हो,को हुन्छन्। चुनाव आयुक्तको सम्मान र वेतन भारतका सर्वोच्च न्यायलयका न्यायधीशका सामान हुन्छ। मुख्य चुनाव आयुक्तलाई संसद द्वारा महाभियोगका जरिए नैं हटाउन सकिन्छन्।

बाह्य कडीहरू[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. "प्राय पूछे जाने प्रश्न – निर्वाचन तन्त्र"