फिफा (FIFA)

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
Fédération Internationale de Football Association
फिफा (FIFA)
center}}}
नाम अंतराष्ट्रिय फुटबल सम्मेलन महासंघ
ध्येय शब्द

For the Game. For the World.

(खेलको लागि। विश्वको लागि।)
स्थापना २१ मे, १९०४
प्रकार खेल महासंघ
मुख्यालय ज्युरिख, स्वीट्जरल्याण्ड
सदस्यता २०८ राष्ट्रिय संघ
अधिकारिक भाषाहरू अङ्ग्रेजी, फ्रांसीसी, जर्मन, स्पेनीश
अध्यक्ष सेप ब्लाटर
वेबसाईट www.fifa.com


फिफा FIFA (फ्रांसीसी: Fédération Internationale de Football Association) अंतराष्ट्रिय फुटबल सम्मेलन महासंघको संक्षिप्त रूप हो, जुन एउटा अन्तराष्ट्रिय संघ हो जसले अन्तराष्ट्रिय फुटबल खेलमाथि नियन्त्रण राख्दछ। (यसलाई फुटबल संघ पनि भन्छन)। यसको मुख्य कार्यालय ज्युरिख, स्वीट्जरल्याण्डमा छ, र हाल यसको अध्यक्ष सेप ब्लाटर हुनुहुन्छ। फिफाले अन्तराष्ट्रिय फुटबलको ठूला ठूला प्रतियोगिताको आयोजन गर्छ, र धेरै प्रख्यात एउटा प्रतियोगिता हो फिफा विश्वकप, जुन १९३०मा शुरु गरियो। फिफाको स्थापना मे 21, 1904मा पेरिसमा भयेको थियो र यसमा 208 अन्तराष्ट्रिय संगठनहरू सदस्य छन्। यस संघको अधिकारिक भाषाहरू अङ्ग्रेजी, फ्राँसीसी, जर्मन र स्पेनिश हुन। फिफको धेरै शक्तिशाली अंग हो फिफा कंग्रेस, जुन एउटा सभा हो, हरेक संघको एक प्रतिनिधीको सदस्यताबाट बनेको छ। यस संघको कंग्रेसले प्रति वर्ष एउटा सभाको आयोजन गर्छ, र 1998 देखि यसले एउटा अर्को सभा प्रति वर्ष गर्दै आएको छ। कंग्रेसले मात्र फिफाको नियममा परिवर्तन गर्ने अधिकार राख्दछ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

विश्व जुडान (globlization) संगै 20 औ शताब्दीको शुरुमा खेलहरूमाथि दृष्टि राख्ने एक तत्वको खाँचो देखियो। फिफाको स्थापना 21 मे 1904मा पेरिसमा भएको थियो; फिफाको लागि फ्रांसीसी छोटकरी नाम फ्रान्सभन्दा बाहिर फ्रांसीसी भाषा बोल्ने देशहरूमा खुब प्रख्यात भयो। स्थापना गर्ने सदस्यहरू बेल्जियम, डेनमार्क, फ्रान्स, नेदरल्याण्डस, स्पेन, स्वीडेनस्वीट्जरल्याण्ड थिए र त्यही दिन जर्मन संगठनले टेलीग्राम पठाएर सदस्यता बारे आफ्नो इच्छा जाहेर गर्‍यो। यसको सर्वप्रथम अध्यक्ष रबर्ट ग्युरिन(Robert Guérin) बन्नुभयो।

ग्युरीन पछि सन् १९०६मा इंगल्याण्डका डेनियल ब्युर्ली वुलफाल फिफाको अध्यक्षको रूपमा मनोनित भए। त्यसपछिको विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता सन् १९०८मा लण्डनमा भएको थियो र धेरै सफलता हासिल गरेको थियो, पेशेवर खेलाडीहरूको उपस्थिति हुँदा पनि, फिफाको सिद्धान्त खोज्न प्रतिकूल स्थिति थियो।

दक्षिण अफ्रिका 1908 मा, अर्जेण्टीनाचाइल 1912 मा, र क्यानाडा अनि संयुक्त राज्य 1913 मा, उक्त देशहरूको आवेदन संगै फिफाको सदस्यता युरोपभन्दा बाहिरको देशहरूमा फैलदै गयो

प्रथम विश्वयुद्धको बेला धेरै खेलाडीहरूलाई विश्वयुद्धमा पठाइयो र विश्वयुद्धले गर्दा धेरै ठाउँहरूमा यातायातको साधनहरू प्रभावित भए र विश्व जुडानमा बाधा उत्पन्न भयो, केही अंतराष्ट्री जुडान र संगठनहरूको अस्तित्वमा संदेह थियो, युद्ध पछि, वुलफालको मृत्यु पछि, संगठनको सञ्चालन एक डचपुरुष कार्ल हर्समन्न (Carl Hirschmann)ले सम्भालनु भयो र यस्लाई विलुप्त हुनबाट बचाईयो, तर गृह राष्ट्र (वेलायतको) फर्काइ पछि। युद्धपछि गृह राष्ट्रले आफ्नो सदस्यता फिर्ता लियो र दुश्मन राष्ट्रहरूसँग खेल्न तैयार थिएन। पछि फेरी गृह राष्ट्रले पुन: सदस्यता पायो।

राष्ट्रिय फुटबल संग्रहालयद्वारा इंगल्याण्डमा फिफाको संग्रहरू सुरक्षित छन्।

संरचना[सम्पादन गर्ने]

विश्व नक्शामा छ: परिसंघहरू

फिफाद्वारा मान्यता प्राप्त विश्वमा छ: वटा परिसंघहरू छन र यि परिसंघहरू विश्वका विभिन्न महाद्वीपमा स्थित महाद्वीपीय परिसंघ हुन र फिफाले विभिन्न महाद्वीप र क्षेत्रमा खेलमाथि आफ्नो दृष्टि राख्छ। राष्ट्रिय संघ अथवा महाद्वीपीय परिसंघ फिफाको सरकारी सदस्य होइनन। महाद्वीपीय परिसंघहरूलाई विश्वकप प्रतियोगिताको लागि गतिविधी पुरा गर्नलाई उपलब्ध गराइएको हो। फिफामा योग्यता देखाउनको लागि राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरूले आफ्नो घर भयेको महाद्वीपीय परिसंघ र फिफा दुबैमा सदस्यता हासिल गर्नु पर्छ। (यहाँ केही भौगोलिक अपवादको सूची दिइयेको छ।)

     एएफसी – एशियाइ फुटबल परिसंघ एशिया अनि अष्ट्रेलियामा
     सीएएफ – अफ्रिकन फुटबल परिसंघ अफ्रिकामा
     सीओएनसीएसीएएफ – उत्तर, मध्य अमेरिकी र कैरीबियाइ फुटबल परिसंघ उत्तर अमेरिका र मध्य अमेरिका
     सीओएनएमइबीओएल – दक्षिण अमेरिकी फुटबल परिसंघ दक्षिण अमेरिकामा
     ओएफसी – ओशेनिया फुटबल परिसंघ ओशेनियामा
     यूइएफए – यूरोपीयन फुटबल परिसंघ यूरोपमा।

सम्मान र पुरस्कार[सम्पादन गर्ने]

फिफा पुरस्कार वर्षको फिफा विश्व खिलाडी नामको पुरस्कार हरेक वर्ष वर्षको सर्वश्रेष्ठ पुरुष तथा महिला खिलाडीलाई सम्मानित गरेर दिइन्छ, यस्को वार्षिक पुरस्कार समारोहको रूपमा जुन टोली अनि अन्तराष्ट्रिय उपलब्धिहरूलाई मान्यता पनि दिन्छ।

1994मा फिफाले फिफा विश्वकप अल-टाइम टोली (FIFA World Cup All-Time Team) प्रकाशित गरेको थियो।

वर्ष 2002मा फिफाले फिफा ड्रिम टोली (FIFA Dream Team)को घोषणा गर्‍यो, जसमा अल-टाइम अल-स्टारका टोली चुनिये। यो चुनाव प्रशंसकहरू द्वारा एक चुनाव (poll)मा गरियो।

वर्ष 2004मा सैयौं वार्षिक समारोहको रूपमा, फिफाले एक खेलको आयोजना गर्‍यो "सदीको खेल प्रतियोगिता" (Match of the Century) जसमा दुई टोली फ्रांस अनि ब्राजिलले खेलेको थियो।

शासन अनि खेलको विकास[सम्पादन गर्ने]

खेलको नियम[सम्पादन गर्ने]

त्यो नियम जुन फुटबलमाथि लागु हुन्छ, अधिकारिक रूपमा "खेलको कानून" (Laws of the Game) नामबाट जानिन्छ, यस कानूनमाथि पूर्ण रूपमा फिफाको जिम्मेदारी छैन; यसको जिम्मेदारी अन्तराष्ट्रिय फुटबल संगठन बोर्ड (International Football Association Board) (IFAB) सँग छ। फिफा सँग यस बोर्डका चार सदस्य प्रतिनिधीहरू छन; अन्य चार प्रतिनिधीहरूलाई युनाइटेड किंगडमको फुटबल संगठनले उपलब्ध गरायेको छ। इंगल्याण्ड, स्कटल्याण्ड, वेल्स, अनि उत्तरी आयरल्याण्ड, जुन 1882मा सामूहिक रूपमा आइएफएबी (IFAB)मा स्थापित भयो र जुन खेलको निर्माण अनि इतिहासका लागि जानिन्छन्। खेलको नियममा बदलाव ल्याउनको लागि आठ प्रतिनिधीबाट छौ प्रतिनिधिलाई परिवर्न स्वीकार्य हुनुपर्छ।

राष्ट्रिय संघहरूको अनुशासन[सम्पादन गर्ने]

FIFA frequently takes active roles in the running of the sport and developing the game around the world. One of its sanctions is to suspend teams and associated members from international competition when a government interferes in the running of FIFA's associate member organisations or if the associate is not functioning properly.

A 2007 FIFA ruling that a player can be registered with a maximum of three clubs, and appear in official matches for a maximum of two, in a year measured from July 1 to June 30 has led to controversy, especially in those countries whose seasons cross that date barrier, as in the case of two former Ireland internationals. As a direct result of this controversy, FIFA modified this ruling the following year to accommodate transfers between leagues with out-of-phase seasons.

हेर्नुहोस[सम्पादन गर्ने]