बनेपा नगरपालिका

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
बनेपा नगरपालिका
भोंत
—  नगरपालिका  —
बनेपा नगरपालिका is located in नेपाल
बनेपा नगरपालिका
नेपालको नक्सामा बनेपा नगरपालिका
निर्देशांक: 27°38′N 85°31′E / 27.633, 85.517
देश  नेपाल
अञ्चल बागमती
जिल्ला काभ्रेपलाञ्चोक
क्षेत्रफल
 - जम्मा ५.३१ किमी (२.१ वर्ग मी)
समय क्षेत्र नेपालको प्रमाणिक समय (युटिसी+५:४५)
टेलिफोन कोड ०११

बनेपा नगरपालिका बागमती अञ्चलको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा अवस्थित छ। यो सहर राजाधानी काठमाडौंबाट २६ कि.मी. पूर्व दिशामा पर्दछ। १९९१को नेपाल जनगणनाको समय यहाँको जनसंख्या १२५३७ थियो र यहाँ १९५६ घरहरू थियो। [१] बनेपाको मुख्य आकर्षण चण्डेश्वरीको मन्दिर हो, जो रुद्रमती नदीको साथ सहरको लगभग १ कि.मी. उत्तर पूर्व स्थित छ। धनेश्वर मन्दिर सहरबाट १ कि.मी. दक्षिणमा छ। यसैगरी, बनेपा यसको भगवान गणेश, नारायणथान, भगवान नारायण, भिमसेनस्थान, भगवान गणेशको आठ विभिन्न मन्दिर र आठ विभिन्न तालाबहरूबाट परिचित छ। बनेपामा धेरै चाडपर्व मनाइन्छ, यसमा चण्डेश्वरी जात्रा, कन्या-पूजा (साना केटीहरूको पूजा), नवदुर्गा जात्रा(माछा समात्ने जात्रा ), गणेश जात्रा, र भिमसेन जात्रा लगायत छन।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

पहिले बनेपा भनेकाे भाेलखाताेल मात्रै थियाे रे । पछि देवी चण्डेश्वरीकाे निर्देशन अनुसार राजा अानन्ददेव मल्लले वरिपरि छरिएका स-साना वस्तीहरूलाइरूलार्इ एकीकरण गरी कलिगतवर्ष ४१९७ (वि. सं. ११५३ तिर) बनेपा सहरकाे पुनः निमार्ण गर्नुभयाे । बनेपा सहरकाे निमार्ण पश्चात उनले गणेशकाे भएकाे अाठ प्रवेशद्वार अाठ फरक दिशामा स्थापना पनि गरेका थिए । उनले त्यतिबेला अाठ गणेशकाे मन्दिर र अाठैवटा पाेखरीकाे निमार्ण गरेका थिए । जब काठमाडाै सहर तलाउकाे रूपमा थियाे, बनेपामा एक सानाे राज्य थियाे भन्ने भनार्इ प्रचलित छ । तिब्बतसँग यसकाे परापूर्वकालदेखि नै व्यापारिककाे सम्बन्ध थियाे ।

भौगोलिक स्थिति[सम्पादन गर्ने]

बनेपुर वा धर्षपुर नामको यस बनेपा शहर धनुषाकार आकृतिमा काठमाडौं देखि पूर्व अरनिको राजमार्गको २६ कि.मि. ना उत्तर-दक्षिण फैलिएको जिल्ला सदरमुकाम धुलिखेलदेखि चार कि.मि पश्चिममा चण्डेश्वरी र धनेश्वरी डाँडाको बीचमा ८५०३२" पूर्व देशान्तर र २७०३८" उत्तरी अक्षांशमा रहेको छ। बनेपा समुद्र सतहबाट करीब १४३८ मिटर ( ४७१६ फिट ) उचाइमा अवस्थित छ। करीव १२,५३७ जना बस्ती रहेको यो शहर पुण्यमाता खोलाको किनारमा रहरको प्राचीन एवं ऐतिहासि शहर हो जसले नेपाल अधिराज्यको इतिहासमा बेग्लै अस्तित्व राख्दछ।

वर्तमान वातावरणीय अवस्था[सम्पादन गर्ने]

यस नगर क्षेत्रको खानेपानी, सिंचाई आदिको प्रमुख श्रोतको रूपमा पश्मिपट्टीब पुण्यमाता खोला रहेको छ। हाल चिन्ताजनक अवस्थामा नभएको भएता पनि पुण्यमाता खोलाको पानीमा प्रदुषणको मात्रा दिन परदिन वढ्दै गएको छ। नगरमा दिनहुँ २।५ क्यू. मि. फोहोर (soil waste) जम्मा हुने र संकलित फोहर पुण्यमाता नदीको किनारा रा होचो भागमा थुपार्ने व्यवस्था, नगरका १९५६ घरबाट प्रत्येक दिन निस्कने नाली Sewage, व्यवस्थित ढल र विना कुनै शद्धिकरण ( Treatment) सोझै पुण्यमाता खोलामा मिसिनाले ज्यादै प्रदूषित भएको छ। मानिसका मलमूत्र मिसिनाले पानीमा अक्सिजनको मात्रा एकदमै भैसकेको हुन्छ। नाइट्रेड फोस्फोट ( NO३PO४ ) तथा कोलिफर्म ( Colliform ) मानिसको मलमूत्रबाट हुने प्रदुषणको हिसावले पानी साह्रै नराम्रोसँग प्रदूषित हुन्छ। साथै यस नदीको मध्यभाग अर्थात श्रीखण्डपुर नजीक हालै स्थापना भएको वाग्मती ट्रेकिङ्ग प्रा.लि. उद्योगबाट निस्कने मैला पदार्थ (Waste material ) सिधै नदीमा मिसिनाले नदीको पानीको रंग कालो र वरिपरिको वातावरण दूर्घन्धित तुल्याएको पाइन्छ। यसैगरी वनेपाको जनघनत्व सरदर ४३२ व्यक्ति प्रति हेक्टर क्षेत्रफल ( ५.३१ वर्ग कि.मी.) फैलिएको सानो नगर भएता पनि जनवस्ती बाक्लो हुनुका साथै राजमार्ग, वनेपा-पनौतीसँग पनि जोडिएको कारणले दैनिक बस, मिनीबस, सरकारी, प्राइभेट कार, मोटर, ट्रक, मोटरसाइकल समेत गरी ३०० वटा आवत-जावत गर्ने गर्दछन् जसद्वारा छाडिएको धुवाँले स्थानीय वातावरणलाई वायू प्रदुषण गराएको छ। किन भनें नेपालमा आउने पेट्रोल १.८७ अक्टोनस्तर भएको मात्र उपल्ब, डिजेल २ प्रतिशत कार्वन हुने स्तरको डिजेल प्रयोग हुने हुँदा नेपालका कार टेम्पोबाट धुँवाका साथै प्रदूषण वढी गराएको पाइन्छ। जसद्वारा सवास प्रस्वास रोगीहरूको संख्या वढ्न जानेछ।

बनेपामा शीर मेमोरियल अस्पताल छ, जो १९५७ में स्थापित गरीएको हो। यस अस्पताललाई भन्डेरबिल्ट विश्वविद्यालय, संयुक्त राज्य अमेरिका र काठमाडौं विश्वविद्यालयसँग संबद्ध गरेर चिकित्सा कलेजको रूपमा विस्तारित गरीएको छ। यस अस्पतालमा थुप्रै विद्यार्थीहरूले एमबीबीएस र बी.एससी. नर्सिंग कार्यक्रममा भर्ना लिएका छन। बनेपा अपाङ्ग बच्चाहरूको लागि अस्पताल र पुनर्वास केंद्र Hospital and Rehabilitation Centre for Disabled Children(HRDC)को थलो पनि हो। HRDC एक गैर सरकारी संगठनको एक कार्यक्रम हो, अपाङ्गहरूको मित्र। यो देशको एक मात्र अस्पताल हो, जसले तृतीयक स्तरको स्याहार प्रदान गर्दछ, र यसले १६ वर्ष भन्दा कम उमेरका बच्चाहरूको लागि सबैभन्दा राम्रो पुनर्निर्माण सल्यकि्रया र पुनर्वास प्रदान गर्दछ। उसको सेवा नेपालमा सुविद्या बिहिन भएका, शारीरिक रूपबाट अपाङ्ग बच्चाहरूको सेवा केन्द्रीत छ।

काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लाको तीन नगरपालिकाहरू बनेपा, धुलिखेल, र पनौतीको सीमानामा सूचना सूचना प्रविधि पार्क बनाईदै छ। वहाँ सरकारी नियुक्तिको बारेमा बहस चलिरहेको छ। सबै तीन सहरहरू साइबर सहरको रूपमा तोकिएको छ।

नेपाल र चीन (तिब्बत) जोडने अरनिको राजमार्ग, यसै सहरको बिच भागबाट गएको छ। यस कारण, बनेपा पनि तिब्बतको लागि एक प्रमुख व्यापार मार्ग भएको छ। यो बाहेक, एउटा अर्को नव निर्मित राजमार्ग, बीपी राजमार्ग, पनि यस सहरको बिच भागबाट गुज्रदछ। यध्यपी यो एउटा सानो सहर हो, तर पनि बनेपा काठमाडौंको पूर्व में प्रमुख आर्थिक केंद्र हो।

यसै गरी, बनेपा नेपालको काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा शिक्षाको लागि सबैभन्दा राम्रो ठाउ हो। यहाँ धेरै विद्यालय र कलेजहरू छन्। जिल्लाको सबैभन्दा पुरानो विद्यालय आजाद माध्यमिक विद्यालय, चैतन्य माध्यमिक विद्यालय, शिक्षा सदन माध्यमिक विद्यालय, हिमालय सेकेंडरी स्कूल र केही नाम चलेका निजी बोर्डिंग स्कूलहरूमा प्रगति प्रभात उच्च माध्यमिक विद्यालय,ज्ञान सरोवर अङ्ग्रेजी माध्यमिक ( स्थापित, १९८८मा ) स्कूल, बनेपा वैली स्कूल, सिद्धार्थ अङ्ग्रेजी हायर सेकेंडरी स्कूल, बाल निकेतन अङ्ग्रेजी बोर्डिंग स्कूल, विद्या सागर अङ्ग्रेजी बोर्डिंग स्कूल, बाल बटिका विद्या मन्दिर हाई स्कूल, काभ्रे माध्यमिक विद्यालय र बागमती अङ्ग्रेजी बोर्डिंग स्कूल हो, उनिहरूमा सबैभन्दा पुरानो निजी स्कूल प्रगति प्रभात स्कूल हो।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "Nepal Census 2001", Nepal's Village Development Committees, Digital Himalaya 

बाहिरी कडीहरू[सम्पादन गर्ने]