भौतिकीका प्रमुख सूत्र

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: अन्वेषण, खोज्नुहोस्

विषयसूची

प्रतीकहरुका अर्थ [सम्पादन गर्ने]

a\,: त्वरण (acceleration)

A\,: क्षेत्रफल or आयाम (amplitude)

E\,: ऊर्जा (energy)

F\,: बल

\sum F: नेट बल

f_k\,: गतीय घर्णण बल (kinetic friction force)

f_s\,: स्थैतिक घर्षण बल (static friction force)

g\,: गुरुत्व जनित त्वरण (acceleration due to gravity)

J\,: आवेग (Impulse)

KE\,: गतिज ऊर्जा (kinetic energy)

m\,: द्रव्यमान (mass)

\mu_k\,: गतीय घर्षण गुणांक (coefficient of kinetic friction)

\mu_s\,: स्थैतिक घर्षण गुणांक (coefficient of static friction)

N\,: कुनै तलका लम्बवत बल (Normal force to a surface)

\nu \,: आवृति (Frequency)

\vec{p}: संवेग (Momentum)

P\,: शक्ति (Power)

Q\,: उष्मा वा प्रवाहको दर ( flowrate )

r\,: त्रिज्या (radius)

\vec{s}\,: चली गयी दूरी (Distance traveled)

T\,: आवर्त काल (Period)

t\,: समय

\theta\,: कोण (Angle)

U_g\,: गुरुत्वीय स्थितिज ऊर्जा (gravitational potential energy)

V\,: आयतन (volume)

V_{df}\,: विस्थापित द्रवको आयतन

v_f\,: अन्तिम वेग

v_i\,: आरम्भिक वेग

x_f\,: अन्तिम स्थिति (final position)

x_i\,: आरम्भिक स्थिति

शुद्ध गतिकी (Kinematics) [सम्पादन गर्ने]

शुद्धगतिकीका सूत्र कुनै पिण्डको स्थिति, विस्थापन, वेग, एवं त्वरणका बीच सम्बन्ध दर्शाउँदछन्। यिनमा पिण्डका द्रव्यमान अथवा पिण्डमा लागे भएका कुनै बलको कुनै चर्चा हुँदैन।

 x_f = x_i + \frac{(v_i+v_f)}{2} (constant acceleration)
 x_f = x_i + {v_i}{t} + \frac{1}{2}{at^2} (constant acceleration)
 x_f = x_i + {v_f}{t} - \frac{1}{2}{at^2} (constant acceleration)
 v_f^2 = v_i^2 + {2a}{( x_f - x_i )} (constant acceleration)
 v = \frac{dx}{dt}

बलगतिकी ( Dynamics ) [सम्पादन गर्ने]

शुद्धगतिकीको भान्ति बलगतिकी पनि पिण्डको गतिसित सम्बन्धित छ किन्तु यसमा पिण्डका द्रव्यमान र त्यसमा लागे भएका बलहरुका आधारमा बस्तुका त्वरणको गणना गरेर त्यसको गतिको अध्ययन गरिन्छ।

{\sum F} = ma\,\ -- Newton's second law
N = mg\cos \theta\, (\theta\, is the angle between the supporting surface and the vertical)
f_k = {\mu_k}N\,\ (object moving relative to surface)
f_s = {\mu_s}N\,\ (object not moving relative to surface)

कार्य, ऊर्जा र शक्ति [सम्पादन गर्ने]

 W = \int \vec{F} \cdot d\vec{s} -- definition of mechanical work
 W = \Delta {KE}\,\!
 W = -\Delta {U}\,\!
 U_g = mgh \,\!
 E = KE + U \,\!
 KE = \frac{1}{2}{mv^2}\,\!
 P = \frac{dE}{dt} = \int \vec{F}\cdot \vec{v} \,\!
 P_{avg} = \frac{\Delta E}{\Delta t}\,\!

सरल आवर्त गति [सम्पादन गर्ने]

 F = -kx\,\! (k\, is the spring constant) -- Hooke's law
 T_{spring} = 2\pi\sqrt{\frac{m}{k}}\,\!
 \nu = \frac{1}{T}\,\!
 U_s = \frac{1}{2}kx^2\,\! (k\, is the spring constant)
 v_{maxspring} = x\sqrt{\frac{k}{m}}\,\!
 T_{pendulum} = 2\pi\sqrt{\frac{L}{g}}\,\! (for a simple pendulum)

संवेग [सम्पादन गर्ने]

 \vec{p} = m\vec{v} \,\! -- definition of momentum
 J = \int F \,dt -- definition of impulse
 J = \Delta p \,\!
 m_1\vec{v_1} + m_2\vec{v_2} = m_1\vec{v_1'} + m_2\vec{v_2'} \,\! -- conservation of momentum
 \frac{1}{2}m_1v_1^2 + \frac{1}{2}m_2v_2^2 = \frac{1}{2}m_1v_1'^2 + \frac{1}{2}m_2v_2'^2 \,\! (Note: this is only true for elastic collisions)

एक समान वृत्तीय गति एवं गुरुत्व (Uniform circular Motion and gravitation) [सम्पादन गर्ने]

जब कुनै वस्तु कुनै वृत्तीय पथमा एकसमान चालले गति लिन्छ त यसलाई एकसमान वृत्तीय गति भन्दछन्। यहाँ , a_c, F_c, क्रमश: अभिकेन्द्रीय त्वरण र अभिकेन्द्रीय बलका प्रतीक छन्।

 a_c = \frac{v^2}{r} = \frac{4\pi^2r}{t^2}\,\!
 F_c = \frac{mv^2}{r}\,\!
 F_g = G\frac{m_1m_2}{r^2}\,\!
 a_{gravity} = G\frac{m_{planet}}{r^2}\,\!
 v_{satellite} = \sqrt{\frac{Gm_{planet}}{R}}
 U_{gravitational} = G\frac{m_1m_2}{r}
 KE_{satellite} = G\frac{m_sm_{planet}}{2R}
 E_{satellite} = -G\frac{m_sm_{planet}}{2R}
 \frac{T_1^2}{a_1^3} = \frac{T_2^2}{a_2^3}

उष्मागतिकी (Thermodynamics) [सम्पादन गर्ने]

 Q = mc \Delta T \,\!</ma:<math> \Delta V = V_i \beta \Delta T \,\!
 PV = nRT