रामकृष्ण परमहंस
| रामकृष्ण परमहंस | |
|---|---|
 |
|
| जन्म तिथि | 8 फेब्रुअरी 1836 |
| जन्म स्थान | कामारपुकुर, ग्राम, भारत |
| जन्म | गदाधर |
| मृत्यु तिथि | 15 अगस्ट 1886 (50वर्ष ) |
| मृत्यु स्थान | बैलूर मठ निकट कोलकाता |
यो भारतका एक महान संत एवं विचारक थिए। उनले सबै धर्महरूको एकतामा जोर दिए। तिनलाई बचपनदेखि नैं विश्वास थियो कि ईश्वरक्को दर्शन हुन सक्छन् अतः ईश्वरको प्राप्तिका लागि उनले कठोर साधना र भक्तिको जीवन बिताए स्वामी रामकृष्ण मानवताका पुजारी थिए। साधनाका फलस्वरूप त्यो यस निष्कर्षमा पुगे कि संसारका सबै धर्म साँचो छन् र उनमा कुनै भिन्नता छैन। ती ईश्वरसम्म पुगनेका भिन्न-भिन्न साधन मात्र छन्।
विषयसूची |
जन्म [सम्पादन गर्ने]
मानवीय मूल्यहरूका पोषक संत रामकृष्ण परमहंसको जन्म १८ फेब्रुअरी, १८३६लाई बंगाल प्रान्त स्थित ग्राम कामारपुकुरमा भएको थियो। यिनको बचपनको नाम गदाधर थियो। तिनको पिताजीका नाम खूदिराम र माताजीका नाम चन्द्रमणी देवी थियो।यिनको बालसुलभ सरलता र मंत्रमुग्ध मुस्कानदेखि प्रत्येक कुनै सम्मोहित हुन जान्थ्यो।
परिवार [सम्पादन गर्ने]
सात वर्षको अल्पायुमा नैं गदाधरका सिरदेखि पिताको साया उठ्यो यस्तो विपरीत परिस्थितिमा पूरा परिवारको भरण-पोषण कठिन भयो। आर्थिक कठिनाइ आयो। बालक गदाधरको साहस कम भएको होइन यिनको ठुलो भाइ रामकुमार चट्टोपाध्याय कलकत्ता(कोलकाता)मा एक पाठशालाका संचालक थिए। ती गदाधरलाई आफ्नो साथ कोलकाताले गए। रामकृष्णको अन्तर्मन अत्यन्त निश्छल, सहज र विनयशील थियो। संकीर्णताहरूदेखि त्यो धेरै टाड़ा थिए। आफ्नो कार्योमा लागोस् रहन्थे।
जीवन वृत [सम्पादन गर्ने]
सतत प्रयासेका पछि पनि रामकृष्णको मन अध्ययन-अध्यापनमा छैन लग पाए। कलकत्ताका नजीक दक्षिणेश्वर स्थित कालो माताका मन्दिरमा अग्रज रामकुमारले पुरोहितको दायित्व साँपा, रामकृष्ण यसमा छैन रम पाए। कालोन्तरमा ठूला भाइ पनि चल बसे। भित्रदेखि मन ना गर्दै पनि रामकृष्ण मंदिरको पूजा एवं अर्चना गर्न लागोस्। रामकृष्ण मां कालीका आराधक भए। बीस वर्षको अवस्थामा अनवरत साधना गरते-कर्दै माताको कृपादेखि यी परम दिव्य ज्ञान प्राप्त भयो। इनके प्रिय शिष्य विवेकानन्दले एक पल्ट यीबाट पूछा-महाशय! के तपाईंले ईश्वरलाई देखा छ? महान साधक रामकृष्णले उत्तर दिए-हाँ देखा छ, जस प्रकार तिमीलाई देख रह्यो हूं, ठीक त्यसै प्रकार, तर त्यो भन्दा कहीं अधिक स्पष्टताबाट। ती स्वयंको अनुभूतिदेखि ईश्वरका अस्तित्वको विश्वास दिलाउनन्थे। आध्यात्मिक सत्य, ज्ञानका प्रखर तेजदेखि भक्ति ज्ञानका रामकृष्ण पथ-प्रदर्शक थिए। कालो माताको भक्तिमा अवगाहन गरेर ती भक्तहरूलाई मानवताको पाठ पढान्थे।
रामकृष्णका शिष्य नाग महाशयले गंगातटमा जब दुइ मानिसहरूलाई रामकृष्णलाई गाली दे्दै सुना त क्रोधित भए परन्तु प्रभुदेखि प्रार्थनाको कि तिनको मनमा श्रद्धा जगाएर रामकृष्णको भक्त बनाएको दहरू। सच्ची भक्तिका कारण दुइटै शामलाई रामकृष्णका चरणहरूमा गिरकर क्षमा मांगने लागोस्। रामकृष्णले तिनलाई क्षमा गरिदिए।
एक दिन परमहंसले आंवला मांगा। आंवलेको मौसम थिएन। नाग महाशय ढूंढते-ढूंढ्दै वनमा एक वृक्षका तल ताजा आंवला रखा पाए, रामकृष्णलाई दिए। रामकृष्ण बोले-मलाई थाह थियो-तू नैं लिएर आउँनेछ। तेरा विश्वास सच्चा छ।
रामकृष्ण परमहंस जीवनका अन्तिम दिनहरूमा समाधिको स्थितिमा रहने लागोस्। अत: तनदेखि शिथिल हुने लागोस्। शिष्हरू द्वारा स्वास्थ्यमा ध्यान दिने प्रार्थनामा अज्ञानता जानेर हंस देन्थे। यिनको शिष्य यी ठाकुर नामले पुकारन्थे। रामकृष्णका परमप्रिय शिष्य विवेकानन्द केही समय हिमालयका कुनै एकान्त स्थानमा तपस्या गर्नु चाहन्थे। यही आज्ञा लिने जब ती गुरूका नजीक गये त रामकृष्णले कहा-वत्स हाम्रो आसनजीकका क्षेत्रका मानिस भूखदेखि तडप रहेका हुन्। चारतर्फ अज्ञानको अंधेरा छाया छ। यहाँ मानिस रोते-चिल्लाँदै रहहरू र तिमीहिमालयको कुनै गुफामा समाधिका आनन्दमा निमग्न रहो के तुम्हारी आत्मा स्वीकार्नेछ। यसबाट विवेकानन्द दरिद्र नारायणको सेवामा लग गये। रामकृष्ण महान योगी, उच्चकोटिका साधक अनि विचारक थिए। सेवा पथलाई ईश्वरीय, प्रशस्त मानेर अनेकतामा एकताको दर्शन गरिन्थ्यो। सेवादेखि समाजको सुरक्षा चाहन्थे। गलेमा सूजनलाई जब डाक्टरहरूले कैंसर बताएर समाधि लिने र वार्तालापदेखि मना गरे तब पनि ती मुस्कराये। चिकित्सा गरानाले रोकनमा पनि विवेकानन्द इलाज गराँदै रहे। विवेकानन्दले भने काली माँदेखि रोग मुक्तिका लागि तपाईं कह दहरू। परमहंसले भने यस तनमा मांको अधिकार छ, म के कहूं, जो त्यो गर्नेछ मेरे लागि राम्रो नैं गर्नेछ। मानवताको उनले मंत्र लुटाए
मृत्यु [सम्पादन गर्ने]
तिनको भौतिक काया १५ अगस्ट, १८८६लाई ५० वर्षको आयुमा पंचतत्वमा विलीन हो गई।
