विकिपीडिया के हो

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
विकिपीडिया के हो

विकिपीडिया के हो?[सम्पादन गर्ने]

विकिपीडिया एउटा मुक्त ज्ञानकोष हो जो संसारभरिका ती लाखौं योगदानकर्ताहरूद्वारा लेखिन्छ जो ज्ञान बाँड्न र यसको प्रसार गर्ने कुरामा विश्वास राख्दछन्। विकिपीडियाका प्रत्येक लेख एवं सामग्रीको पछि लाखौं मानिसहरूको कठिन प्रयास एवं ज्ञान निहित छ। यस समय अङ्ग्रेजी विकिपीडिया सबैभन्दा ठूलो एवं विशाल ज्ञानकोष हो जसमा ३५ लाखभन्दा पनि अधिक लेखहरू छन्। विकिपीडिया परियोजनाहरू २० भारतीय भाषाहरू सहित २७५ भन्दा पनि अधिक विश्व भाषाहरूमा चलिरहेछन्। विकिपीडियामा सबै लेखहरू स्वयंसेवकहरूद्वारा ठूलो संख्यामा गरिएका सहयोगी संपादनहरूको परिणाम हो।

विकि के हो?[सम्पादन गर्ने]

विकि सफ्टवेयर वार्ड कुन्निगमद्वारा १९९४मा विकसित गरिएको थियो। तब उनले विकिविकिवेब सफ्टवेयरको विकास गरेर यसलाई २५ मार्च १९९५ का दिन www.c2.com नामक वेबसाईटमा प्रस्तुत गरेका थिए। उनले स्वयं यसको लागि विकि नामको सुझाव दिएका थिए। उनले यो नाम होनुलुलु आईलैण्डमा स्थित एयरपोर्टका कर्मचारीबाट सुनेका थिए, जसले उनलाई एयरपोर्टका दुवै किनाराको बीच चल्ने बस विकिविकि चान्स आर टी ५२को बारेमा बताएका थिए। विकीको अर्थ हवाईयन भाषामा तेज गति हुन्छ।

समान्यत अन्तर्जालमा कुनै पनि वेबसाईटमा कुअनि पनि कुराको जानकारी दिन अथवा सुरक्षित राख्न वेबसाईटका मालिकसित अनुमति लिनुपर्छ परन्तु विकि एउटा यस्तो सफ्टवेयर हो जो सबैलाई कुनै पनि प्रकारको प्रतिबाधाबाट मुक्त राखेर बिना कुनै प्रविधी ज्ञान एवं विशेषाधिकार सबै प्रकारका सूचना सामग्रीहरू जोडने, संशोधित गर्ने एवं पुन: हटाउने सुविधा उपलब्ध गराउँदछ। किन भनें कुनै विकि सफ्टवेयरमा सूचना सामाग्री दिनु अत्यन्त सजिलो छ जसको कारण यो सहयोगात्मक संलेखनकोलागि एक सर्वोत्तम उपकरण हो।

के विकि र विकिपीडिया एउटै हो?[सम्पादन गर्ने]

विकि र विकिपीडिया एउटै संस्था अथवा नाम होइन, विकि सफ्टवेयर सहयोगात्मक संलेखनकोलागि एक सर्वोत्तम उपकरण हो भनें विकिपीडिया एउटा मुक्त ज्ञानकोष हो, विकिपीडियामा सूचना सामाग्री जोडन अथवा हटाउनको लागि विकिको प्रयोग गर्दछ। विकिपीडिया केवल ती वेबसाइट्सहरूमा एउटा सबैभन्दा अधिक प्रसिद्ध एवं विशाल वेबसाईट हो जसले विकि सफ्टवेयरको प्रयोग गर्दछ यस कारण धेरै मानिसहरू यो मान्छन् कि विकि र विकिपीडिया दुवै एउटै हुन् तर यो सत्य होइन।

विकिपीडियाको इतिहास[सम्पादन गर्ने]

विकिपीडिया इंटरनेटमा आधारित एउटा मुक्त ज्ञानकोष परियोजना हो। यो विकिको रूपमा छ, अथवा एउता यस्तो जाल पृष्ठ जो सबैलाई यसको सम्पादन छुट दिन्छ। विकिपीडिया शब्द विकि र इनसाइक्लोपीडिया (ज्ञानकोष) शब्दहरूलाई मिलाएर बनाइएको हो। विकिपीडिया एउटा बहुभाषीय प्रकल्प हो, र स्वयंसेवकहरूको सहकारले निर्मित भएकोछ, जो पनि इंटरनेटमा उसले विकिपीडियामा लेख्न सक्छ र लेखहरूलाई सम्पादन गर्न सक्छ। विकिपीडियाका मुख्य सर्भर टैम्पा, फ्लोरीडामा छन्, अतिरिक्त सर्भर एम्सटर्डम र सियोलमा छन्।

निपुण मानिसहरूद्वारा बनाइएका ज्ञानकोष न्यूपीडियाको पूरकको रूपमा २९ जनवरी, २००१मा यसको आरम्भ भएको हो। अहिले यो विकिमीडिया फाउन्डेशनद्वारा सञ्चालित छ जो एक गैर-लाभकारी संस्था हो। २००६को मध्यमा यसमा ४६ लाखभन्दा पनि अधिक लेखहरू थिए, मात्र अङ्ग्रेजी भाषामा १२ लाखभन्दा पनि अधिक। अहिले यो २०० भन्दा भाषाहरूमा छ, जसमध्ये १५ भाषाहरूमा ५० हजार भन्दा बडि लेखहरू छन्। जर्मन भाषाको विकिपीडियालाई डीवीडीमा पनि वितरित गरिएकोछ। विकिपीडियाका संस्थापक जिमी वेल्सको शव्दमा यो विश्वका प्रत्येक व्यक्तिकोलागि, उनीहरूको आफ्नो भाषामा एउटा बहुभाषीय, मुक्त, सबभन्दा अधिक गुणवत्ता भएको विश्वकोश बनाउने र वितरित गर्ने एउटा प्रयत्न हो।