शाहरुख खान
 |
यो एउटा अनाथ (एक्लो) पृष्ठको रुपमा छ, यो पृष्ठ कुनै पनि पृष्ठसित नजोडिएको अथवा एक-दुइवटा वटासित मात्र जोडिएको हुन सक्छ। कृपया सम्बन्धित लेखबाट; यस पृष्ठसित लिङ्क जोड़्न सहायता गर्नुहोस् सुझाव यहाँ उपलब्ध हुनसक्छ। (अप्रिल २०१२) |
| शाहरूख खान | |
|---|---|
 TAG Heuer Press Conferenceमा शाहरूख खान |
|
| जन्म | 2 नोभेम्बर 1965 नयाँ दिल्ली, भारत |
| वासस्थान | बम्बई, महाराष्ट्र, भारत[१] |
| अन्य नाम | किङ्ग खान, SRK, बलिवुड बादशाह[२] |
| पेशा | अभिनेता, निर्माता |
| कार्यकाल | १९८८—हाल |
| जिवनसाथी | गौरी खान (१९९१—हाल) |
| सन्तान | २ |
शाहरूख़ ख़ान (उर्दू: شاه رخ خان),हिन्दी चलचित्रहरू र बॉलीवुडको एक प्रसिद्ध अभिनेता र निर्माता हुन। हालै उनले मशहूर धारावाहिक कौन बनेगा करोड़पतिको आयोजना पनि गरे|
ख़ानले आफ्नो अभिनयको प्रारम्भ १९८०को दशकमा धेरै टेलिविजन धारावाहिक जस्तो फौजी, सर्कस र दुसरा केवल बाट गरे | उनले चलचित्र दीवाना (१९९२)को साथ बॉलीवुडमा एक सफल शुरुआत गरे र त्यहादेखी उनी धेरै सफल चलचित्रहरूको हिस्सा रहिसकेका छन| आफ्नो कैरियरमा उनी अहिलेसम्म ८ फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार जितीसकेका छन|
विषयसूची |
[सम्पादन गर्ने] जीवनी
[सम्पादन गर्ने] प्रारंभिक जीवन एवं शिक्षा
ख़ानको आमा बुबा पठान मूलको थिए|[३][४][५] उनको बुबा ताज मोहम्मद ख़ान एक स्वतंत्रता सेनानी थिए र उनको आमा लतीफ़ा फ़ातिमा मेजर जनरल शाहनवाज़ ख़ानको छोरी थिईन |[६]
ख़ानको बुबा भारतको विभाजन भन्दा पहिले पेशावरको किस्सा कहानी बाज़ारबाट दिल्ली आएका थिए,[७] जबकि उनको आमा रावलपिंडी बाट आएकी थिईन |[८] ख़ानको एक बहिनी पनि छिन जसको नाम हो शहनाज़ र जसलाई माया गरेर लालारुख भनेर बोलाईन्छ|[९][१०] ख़ानले आफ्नो स्कूली पढ़ाई दिल्लीको सेंट कोलम्बा स्कूलबाट गरे जहाँ उनी खेलकुद क्षेत्र ,शैक्षिक जीवन र नाट्य कलामा निपुण थिए | स्कूलको तर्फबाट उनले "स्वोर्ड ऑफ़ ऑनर" बाट सम्मानित गरियो जो प्रत्येक वर्ष सबभन्दा काबिल र होनहार विद्यार्थी एवं खिलाड़ीलाई दिईन्थ्यो | यसको उपरान्त उनले हंसराज कॉलेजबाट अर्थशास्त्रमा डिग्री एवं जामिया मिलिया इस्लामिया विश्वविद्यालयबाट मास कम्युनिकेशनमा मास्टर्स डिग्री हासिल गरे |[११]
आफ्नो आमा बुबाको देहांतको उपरान्त ख़ान १९९१मा दिल्लीबाट मुम्बई आए | १९९१मा उनको विवाह गौरी ख़ानको साथ हिन्दू रीति रिवाजबाट भयो |[१२] उनको दुई सन्तान छन - एक छोरा आर्यन (जन्म १९९७) र एक छोरी सुहाना (जन्म २०००)|
[सम्पादन गर्ने] अभिनय
ख़ानले अभिनयको शिक्षा प्रसिद्द रंगमंच निर्देशक बैरी जॉनसँग दिल्लीको थियेटर एक्शन ग्रूपमा लिए। वर्ष २००७मा जॉनले आफ्नो पुरानो शिष्यको बारेमा भने,
" The credit for the phenomenally successful development and management of Shah Rukh's career goes to the superstar himself."( अनुवाद - शाहरूख़को कैरियरको असाधारण सफलताको सारा श्रेय उनैलाई जान्छ|) [१३]
ख़ानले आफ्नो कैरियर १९८८मा दूरदर्शनको धारावाहिक "फ़ौजी" बाट प्रारम्भ गरे जसमा उनले कोमान्डो अभिमन्यु रायको भुमिका निभाए | [१४] त्यस उपरान्त उनले अरु धेरै धारावाहिकहरूमा अभिनय गरे जसमा प्रमुख थियो १९८९को "सर्कस" [१५], जसमा सर्कसमा काम गर्ने वाला व्यक्तिहरूको जीवनको वर्णन गरिएको थियो र जो अज़ीज़ मिर्ज़ा द्वारा निर्देशित थियो | त्यसै वर्ष उनले अरुंधती रोय द्वारा लिखित अंग्रेज़ी चलचित्र "इन विच एनी गिव्स इट दोज़ वंस"मा एक सानो भुमिका निभाए | यो चलचित्र दिल्ली विश्वविद्यालयको विद्यार्थी जीवनमा आधारित थियो|
आफ्नो आमा बुबाको मृत्यु पछी १९९१मा ख़ान नई दिल्ली बाट मुम्बई आए | बॉलीवुडमा उनको प्रथम अभिनय "दीवाना" चलचित्रमा भयो जो बॉक्स ऑफिसमा सफल घोषित भयो| [१६] यस चलचित्रको लागी उनलाई फ़िल्मफ़ेयरको तर्फबाट सर्वश्रेष्ठ प्रथम अभिनयको अवार्ड प्राप्त भयो | उनको अर्को चलचित्र थियो "माया मेमसाब" जो चलेन| १९९३को हिट चलचित्र "बाज़ीगर"मा एक हत्याराको भुमिका निभाउनको लागी उनलाई पहलो फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार प्राप्त भयो | त्यसै वर्षमा चलचित्र "डर"मा इश्क़को जूनूनमा पागल आशिकको भुमिका प्रदशित गर्नको लागी उनलाई सरहाना गरियो | यस वर्षमा चलचित्र "कभी हाँ कभी ना"को लागी उनलाई फ़िल्मफ़ेयर समीक्षक सर्वश्रेष्ठ अभिनेताको पुरूस्कारबाट पनि सम्मानित गरियो | १९९४मा ख़ानले चलचित्र "अंजाम"मा एक पटक फेरी जुनूनी एवं मनोरोगी आशिक़को भूमिका निभाए यसको लागी उनलाई फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ खलनायकको पुरूस्कार पनि प्राप्त भयो |
१९९५मा उनले आदित्य चोपड़ाको पहिलो चलचित्र "दिल वाले दुल्हनियाले जायेंगे"मा मुख्य भूमिका निभाए | यो चलचित्र बॉलीवुडको इतिहासको सबभन्दा सफल र ठुलो चलचित्रहरू मध्ये एक मानिन्छ| मुम्बईको केही सिनेमा घरहरूमा यो १२ वर्षदेखी चलिरहेको छ| [१७][१८] यस चलचित्रको लागी उनलाई एक पटक फेरी फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार हासिल भयो |
१९९६ उनको लागी एक निराशाजनक वर्ष रहा किनकी त्यसमा उनको सबै चलचित्रहरू असफल रह्यो | [१९] १९९७मा उनले यश चोपड़ाको दिल तो पागल है, सुभाष घाईको परदेश, र अज़ीज़ मिर्ज़ाको येस बॉस जस्तो चलचित्रहरूको साथ सफलताको क्षेत्रमा फिर कदम रखा|[२०]
ख़ान का वर्ष १९९८ले पनि यसरी नै स्वागत गरियो जब करण जोहरको बतौर निर्देशक पहिलो चलचित्र कुछ कुछ होता है त्यस वर्षको सबभन्दा ठुलो हिट घोषित भयो र ख़ानको चौथो पटक फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार हासिल भयो | यसै वर्ष उनलाई मणि रत्नमको चलचित्र दिल सेमा आफ्नो अभिनयको लागी चलचित्र समीक्षकहरूबाट धेरै तारीफ़ मिल्यो र यो चलचित्र भारतको बाहिर धेरै सफल रह्यो| [२१]
अगला वर्ष उनको लागी केहि ख़ास लाभकारी रहेन किनकी उनको एक मात्र चलचित्र, बादशाह,को प्रदर्शन स्मरणीय रहेन र उनी औसत व्यापार ही कर पायी| [२२] सन २०००मा आदित्य चोपड़ाको मोहब्बतेंमा उनको भुमिकालाई समीक्षकहरूबाट धेरै बहुत प्रशंसा मिल्यो र यस चलचित्रको लागी उनलाई दोश्रो फ़िल्मफ़ेयर समीक्षक सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार प्राप्त भयो | त्यसै वर्ष आएको उनको चलचित्र जोश पनि हिट भयो | त्यसै वर्ष ख़ानले जूही चावला र अज़ीज़ मिर्ज़ाको साथ मिलेर अपनी ख़ुदको चलचित्र निर्माण कम्प्नी, 'ड्रीम्ज़ अन्लिमिटिड',को स्थापना गरे| यस कम्प्नीको पहिलो चलचित्र फिर भी दिल है हिन्दुस्तानी, जसमा ख़ान र चावला दुबैले अभिनय गरे, बॉक्स ऑफिसमा जादू देखाउनमा असमर्थ रह्यो | कमल हसनको विवादग्रस्त चलचित्र हे राममा पनि ख़ानले एक सहयोगी भूमिका निभाए जसको उनलाई समीक्षहरूले सर्हाया जबकी यो चलचित्र पनि असफल श्रेणीमा रह्यो | ये मेरा फेवरिट ऐक्ट्र हे। [१९]
सन २००१ मा, ख़ानले करण जोहरको साथ अपनी दोश्रो चलचित्र कभी खुशी कभी ग़म गरे, जो एक पारिवारिक कहानी थियो र जसमा अन्य पनि धेरै सितारा थिए | यो चलचित्र उस वर्षको सबभन्दा ठुलो हिट चलचित्रहरूको सूचीमा शामिल थियो | उनलाई आफ्नो चलचित्र अशोका, जो की ऐतिहासिक सम्राट अशोकको जीवनमा आधारित थियो,को लागी पनि प्रशंसा मिल्यो तर यो चलचित्र पनि असफल रह्यो|
सन २००२मा ख़ानले संजय लीला भंसालीको दुखांत प्रेम कथा देवदासमा मुख्य भूमिका प्रदर्शन गरे जसको लागी उनलाई एक पटक फेरी फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार दिया गया| यो शरत चंद्र चट्टोपाध्यायको उपन्यास देवदासमा आधारित तेश्रो हिन्दी चलचित्र थियो |
अगले वर्ष ख़ानको दुई चलचित्रहरू रिलीज़ भयो, चलते चलते र कल हो ना हो| चलते चलते एक औसत हिट साबित भयो [२३] लेकिन कल हो ना हो, जो की करण जोहरको तेश्रो चलचित्र थियो , राष्ट्रिय र अंतर्राष्ट्रीय दुबै नै बाजारमा धेरै सफल रह्यो| यो चलचित्रमा ख़ानले एक मुटुको बिरामीको भुमिका निभाए जो मर्नु भन्दा पहिले आफ्नो चारै तर्फ खुशिहरू फैलाउन चाहान्छन, र यो कलाकारिताको लागी उनलाई सरहना पनि गरियो | [२३]
२००४ ख़ानको लागी एक र महत्वपूर्ण वर्ष रहा| यस वर्षको उनको पहिलो चलचित्र थियो फ़राह खान निर्देशित मैं हूँ ना, जो ख़ान द्वारा सह-निर्मित पनि थियो | यो चलचित्र बॉक्स ऑफिसमा एक बड़ी हिट सिद्ध भयो | उनको अर्को चलचित्र थियो यश चोपड़ाको वीर ज़ारा जो वर्षको सबभन्दा सफल चलचित्र थियो र जसमा खानको आफ्नो अभिनयको लागी धेरै अवार्ड र बहुत प्रशंसा मिल्यो | उनको तेश्रो चलचित्र थियो आशुतोष गोवारिकर निर्देशित स्वदेश, जो दर्शकोंको सिनेमा-घरहरूमा लैजानेमा त सफल हुन सकेन तर त्यसमा ख़ानलाई भारत फर्किएको एक अप्रवासी भारतीयको भूमिकालाई सरहना गरियो र खानले छठौं फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार जिते| [२४]
सन २००५मा उनको एकमात्र चलचित्र पहेली (जो की अमोल पालेकर द्वारा निर्देशित थियो) बॉक्स ऑफिसमा असफल रह्यो जबकी त्यसमा ख़ानको अभिनयलाई सरहना गरियो| [२५]
२००६मा ख़ान एक पटक फेरी करण जोहरको चलचित्र कभी अलविदा ना कहनामा देखियो जो एक अतिनाटकीय चलचित्र थियो | यस चलचित्रले भारतमा त सफलता प्राप्त गर्यो, साथ साथै यो विदेशमा सबभन्दा सफल हिन्दी चलचित्र पनि बन्यो | [२६] त्यसै वर्ष खानले १९७८को हिट चलचित्र डॉनको रीमेक डॉनमा पनि अभिनय गरे जो एक ठुलो हिट सिद्ध भयो| [२७]
२००७मा ख़ानको दुई चलचित्रहरू आएको छ - चक दे! इंडिया र ॐ शान्ति ॐ | चक दे! इंडियामा ख़ान भारतीय महिला हॉकी टीमको कोचको भुमिकामा नज़र आउदछन जसको लक्ष्य हुन्छ भारतलाई विश्व कप दिलाउनु | यस भुमिकाको लागी खानलाई समीक्षकहरूबाट त खास प्रशंसा प्राप्त भएको छ साथ साथै यो चलचित्र एक विशाल हिट पनि सिद्ध भएको छ| [२८] २००७को दोश्रो चलचित्र ॐ शान्ति ॐमा पनि नज़र आए ये फराह खानको शाहरूख़ खानको साथ दोश्रो चलचित्र हो | यसमा खानले दोहोरो भूमिका निभाए | पहलो भुमिका ओम एक जूनियर कलाकार हुन र एक दुर्घटनामा मारिन्छ र दोश्रो एक नामी अभिनेता ओम कपूर हुन | ये चलचित्र पनि २००७को एक सफल चलचित्र थियो |
[सम्पादन गर्ने] प्रमुख चलचित्रहरू
| वर्ष | चलचित्र | चरित्र | टिप्पणी | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1992 | दीवाना | राजा सहाई | |||||
| दीवाना | राजा सहाय | ||||||
| चमत्कार | सुंदर श्रीवास्तव | ||||||
| राजू बन गया जेंटलमैन | राजू ( राज माथुर) | ||||||
| दिल आशना है | करण | ||||||
| 1993 | माया मेमसाब | ललित | |||||
| किंग अन्कल | अनिल | ||||||
| बाज़ीगर | अजय शर्मा/विकी मल्होत्रा | ||||||
| डर | राहुल मेहरा | ||||||
| 1994 | कभी हाँ कभी ना | सुनील | |||||
| अंजाम | विजय अग्निहोत्री | ||||||
| 1995 | दिलवाले दुल्हनियाले जायेंगे | राज मलहोत्रा | |||||
| ओह डार्लिंग ! ये है इंडिया | हीरो | ||||||
| रामजाने | रामजाने | ||||||
| त्रिमूर्ति | रोमी सिंह | ||||||
| करण अर्जुन | अर्जुन | ||||||
| ज़माना दीवाना | राहुल मल्होत्रा | ||||||
| गुड्डू | गुड्डू बहादुर | ||||||
| 1997 | दिल तो पागल है | राहुल | |||||
| परदेश | अर्जुन सागर | ||||||
| 1998 | कुछ कुछ होता है | राहुल खन्ना | |||||
| दिल से | अमरकांत वर्मा | ||||||
| 2000 | मोहब्बतें | राज आर्यन | |||||
| 2001 | अशोका | अशोक | |||||
| कभी खुशी कभी ग़म | राहुल रायचंद | ||||||
| 2002 | देवदास | देवदास मुखर्जी | |||||
| 2003 | कल हो ना हो | अमन माथुर | |||||
| चलते चलते | राज माथुर | ||||||
| 2004 | स्वदेश | मोहन भार्गव | |||||
| वीर जारा | वीर प्रताप सिह | ||||||
| मैं हूँ ना | राम शर्मा | ||||||
| 2005 | पहेली | किशनलाल | |||||
| 2006 | कभी अलविदा ना कहना | देव सरन | |||||
| डॉन | विजय, डॉन | ||||||
| 2007 | चक दे इन्डिया | कबीर खान | |||||
| ओम शान्ति ओम | ओम प्रकाश माखीजा, ओम कपूर | ||||||
| 2008 | रब ने बना दी जोडी | सुरिन्दर साहनी, राज | |||||
| 2009 | बिल्लू | सुपरस्टार साहिर खान | |||||
| लक बाय चांस | |||||||
| 2010 | दुल्हा मिल गया | ||||||
| माई नेम इज़ ख़ान | |||||||
| कूची कूची होता है | 2011 | रा.वन | |||||
| 2011 | रा.वन | [[:श्रेणी:२०११मा बनेको हिन्दी चलचित्र रा वन डान २ |
[सम्पादन गर्ने] नामांकन र पुरस्कार
- 2011 - फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार - माई नेम इज़ ख़ान
- 2007 - फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार - चक दे! इंडिया
- 2005 - फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार - स्वदेश
- 2003 - फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार - देवदास
- 1999 - फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार - कुछ कुछ होता है
- 1998 - फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार - दिल तो पागल है
- 1996 - फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार - दिलवाले दुल्हनियाले जायेंगे
- 1994 - फ़िल्मफ़ेयर सर्वश्रेष्ठ अभिनेता पुरस्कार - बाज़ीगर
[सम्पादन गर्ने] सन्दर्भ
- ↑ "Bandra Muslims to defend SRK, Mannat from Sena", 4 February 2011. Retrieved on 30 October 2011.
- ↑ "Bollywood Badshah bats for tech magic at 42nd film festival : Bollywood News - India Today", 2011-11-24
- ↑ Nachgaana: Three hours with Shah Rukh Khan
- ↑ ABPL Group: Shah Rukh, Dilip Kumar invited to Pakistan
- ↑ Afghanland: Afghans of Guyana
- ↑ "Badshah at durbar and dinner", telegraphindia.com
- ↑ "Rediff News Gallery: The Shahrukh Connection"
- ↑ A Hundred Horizons by Sugata Bose, 2006 USA, p136
- ↑ "Tehelka"
- ↑ "Bollywoodgate"
- ↑ "Bollywood Blitz"
- ↑ "SRK - 'Badshah' of Bollywood"
- ↑ "Shahrukh's teacher gives him the credit"
- ↑ "The camera chose Shah Rukh Khan"
- ↑ "bbc.co.uk", Shahrukh goes global
- ↑ "BoxOfficeIndia.Com"
- ↑ [१][dead link]
- ↑ "´DDLJ´ Enters The Twelfth Year At The Theaters!", planetbollywood.com
- ↑ १९.० १९.१ [२][dead link]
- ↑ [३][dead link]
- ↑ "boxofficeindia.com", Dil se performs better
- ↑ [४][dead link]
- ↑ २३.० २३.१ [५][dead link]
- ↑ [६][dead link]
- ↑ "boxofficeindia.com"
- ↑ "boxofficeindia.com"
- ↑ "BoxOfficeIndia.com"
- ↑ "Boxofficeindia.com"
[सम्पादन गर्ने] बाह्य कड़ीहरू
- शाहरुख़ खान जीवनी
- "स्टार प्लसमा शाहरूखको नया शो, इनाम 5 करोड"
- {{{name}}} इन्टर्नेट चलचित्र डेटाबेसमा
