सघन चक्र

सघन चक्र (सीडी)

150px
Media type	प्रकाशीय चक
Encoding	धेरै
Capacity	सामान्यतया 700 MB (80 मिनेट सम्म को श्रृव्य संचयन)
Read mechanism	780 nm तरंग दैर्ध्य अर्धचालक लेजर
Developed by	फिलिप्स, सोनी, मोजर बैयर
Usage	श्रृव्य र आंकडाहरुको भंडारण

सघन चक्र (सघन:कम्प्याक्ट + चक्र:डिस्क) या कम्प्याक्ट डिस्क (यसलाई सीडीको रूपमा पनि चिनिन्छ) एक प्रकाशीय चक्र हो जसमा आंकडा अंकीय प्रारूपमा संचित हुन्छन । मूल रूपले यसको विकास ध्वनि रेकर्डिंगको संचयको लागि भएको थियो, तर त्यसपछि यसको प्रयोग अन्य आंकडाको संचयको लागि पनि हुन लाग्यो । सन् १९८२को अक्टोबर देखि नै श्रव्य सघन चक्र (अडियो सीडी)को व्यावसायिक रूपमा उत्पादन सुरुवात गरिएको हो । सन् २००९ मा पनि यो श्रव्य आंकडाको भौतिक भण्डारणको मानक माध्यम बनिसकेको छ ।

सीडी को मानक या प्रसिद्ध व्यास(diameters) १२ सेन्टिमीटर या १२० मिलीमीटर (4.7 in) हुन्छ । जुन कि ८० मिनेट को डाटा(जानकारी) या लगभग ७०० मेगा बाइट डाटा (जानकारी) राखिन्छ । अन्य कम व्यासका सीडीहरु (मिनी सीडी) पनि बजारमा पाइन्छ । मिनी सीडीको विभिन्न ६० देखि ८० मिलीमीटर सम्म (2.4 - 3.1 in) व्यास (diameters) हुने गर्दछ ।

भौतिक विवरण

सामान्यतया यसको चार पत्रहरू हुन्छन् ।

A)(पहिलो पत्र):एक polycarbonate डिस्क परत धक्कों द्वारा बनाये एन्कोडेड डेटा रखती र्है।

B)(दोश्रो पत्र): एक चमकदार परत लेजर को प्रतिबिंबितं(reflect) गर्दछ।

C)(तेश्रो पत्र):एक परत जुन चमकदार परत (दुसरी परत) को रक्षा गर्छ ।

D)(चौथो पत्र):यो एक कलाकृति हुन्छ जुन डिस्क को शीर्ष मा मुद्रित हुन्छ । ईस मा सीडी को नाम या केही चित्र आदि हुन सक्छन्।

E) यो सीडी को पद्ने (read) वाला लेजर हुन्छ ।

एक सीडी म डेटा को एक नै सर्पिल ट्रयाक हुन्छ, जस मा सारा डाटा हुन्छ । जुन कि डिस्क को भित्र भन्दा बाहिर तिर चक्कर वाला हुन्छ । यो सर्पिल ट्रयाक हुन्छ । सीडी प्लेयर सीडी मा धक्का को रूप मा संग्रहीत डेटा लाई खोजने र पढ्न काम हुन्छ।सीडी प्लेयर को तीन बुनियादी घटक हुन्छन्:

१) एक ड्राइभ मोटर डिस्क spins. यस ड्राइभ मोटर 200 र 500 rpm देखि ट्रयाकलाई पढ्छ।

२) एक लेजर र एक लेन्स प्रणाली: CD मा ध्यान केंद्रित गर्न र पढन को लागि।

३) एक ट्रयाकिङ्ग प्रणाली लेजर : जसबाट लेजर बीम सर्पिल ट्रैक को अनुसरण गर्न सकियोस।