साउन

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्

श्रावण (साउन) १२ महिनाहरू मध्यको एक महिना हो। सौर्य मास शुत्रका अनुशार श्रावणको सुरुवात कर्कट सक्रांतीका दिन देखि मानिन्छ भने चन्द्रमासका अनुशार साउनको सुरुवात अषाड पूर्णिमाको भोलिपल्ट देखि मानिन्छ। शाक्य पञ्चांगका अनुशार श्रावण महिनाको सुरुवात कर्कट सक्रांतीको ५ दिन पछि हुन्छ। सामान्यतया सूर्यमास सुत्रलाई नै प्रयोगमा ल्याएको पाइन्छ। अङ्ग्रेजी महिनाको जुलाईअगस्त आधा आधा महिना श्रावण महिनाम पर्दछन्। श्रावण महिना बर्षाऋतुको पहिलो महिना हो। यो महिनामा सूर्य कर्कट राशिमा रहन्छ।

चाड पर्वहरू[सम्पादन गर्ने]

श्रावण महिनामा नेपाल तथा भारतका मान्छेहरूले निम्न चाडपर्वहरू मनाउने गर्दछन्।

  1. श्रावण एक गते विभिन्न रोग व्याधको शान्तिकोलागी राँके सक्रान्ति पर्व मनाई विभिन्न प्रकारले लुतो फाल्ने पुरानो परम्परा छ।
  2. श्रावण कृष्ण चतुर्दशीका दिन काठमाण्डौ उपत्यकाका नेवारहरूले गठेमंगल पर्व मनाउने गर्दछन्।
  3. श्रावण शुक्ल पञ्चमीका दिन नाग पञ्चमी पर्दछ। यस दिन नागको चित्र बनाएर घरमा टाँस्नाले सर्पचट्याङको डर हुदैन भन्ने परम्परा रहेको छ।
  4. श्रावण शुक्ल चतुर्दशीका दिन नेपालको मध्य पश्चिमसुदूर पश्चिमका साथै भारतको उत्तराखंडहिमांचल प्रदेशमा समेत विभिन्न देवी मन्दिरमा पुजा गरिने मालिका चतुर्दशी पर्दछ। नेपालका प्रमुख मन्दिरहरू मध्य एक मानिने बाजुराको बडिमालिका मन्दिरमा यसै दिनमा पुजा गरिन्छ।
  5. श्रावण शुक्ल पुर्णिमाको दिनमा जनै पुर्णिमारक्षा वन्धन दुईवटा पर्व पर्दछन्। यस दिनमा तागाधारी हिन्दूहरूले धारण गर्ने जनैको पुजा गरेर भंडार गरी राख्ने प्रचलन छ। साथै यस दिनमा नेपालको तराई क्षेत्र तथा भारतमा दिदि बहिनिहरूले आफ्ना दाजु भाईहरूको हातमा राखी अथवा रक्षाबन्धन बाँध्ने गर्दछन्। यसै दिन पश्चिम नेपालमा यहाँका स्थानिय जस्तै:- नैनेल, मष्टा, अधिकारी, जगनाथ, आदि देवी देवताहरूको पुजा गरिन्छ।

हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

महिनाहरू
बैशाख जेठ असार साउन भदौ असोज कात्तिक मंसिर पुष माघ फागुन चैत
ऋतुहरू
वसन्त ऋतु गृष्म ऋतु वर्षा ऋतु शरद ऋतु हेमन्त ऋतु शिशिर ऋतु