उदजन

- ← हाइड्रोजन → हेलियम - ↑ H ↓ Li १H पेरियोडिक तालिका
उपस्थिति
रंग हिन ग्यास प्लाज्मा अवस्थामा प्याजी रङ्गमा बल्ने
साधारण गुणहरू
नाम, संकेत, संख्या	हाइड्रोजन, H, १
उच्चारण	/ˈhaɪdrɵdʒɪn/ hye-dro-jin
तत्वको प्रकार	nonmetal
समुह, पेरियोड, व्लक	१, १, s
मानक आणविक भार	१.००७९४
इलेक्ट्रोन वितरण	१s१
प्रति सेल इलेक्ट्रोनहरू	१ (Image)
भौतिक गुणहरू
Color	colorless
अवस्था	gas
घनत्व	(0 °C, 101.325 kPa) ०.०८९८८ g/L
पग्लने विन्दु	१४.०१ K, -२५९.१४ °C, -४३४.४५ °F
उम्लने विन्दु	२०.२८ K, -२५२.८७ °C, -४२३.१७ °F
ट्रिपल विन्दु	१३.८०३३ K (°C), ७.०४२ kPa
क्रिटिकल विन्दु	३२.९७ K, १.२९३ MPa
फ्युजनको ताप	(H२) ०.११७ kJ·mol−1
वाष्पिकरणको ताप	(H२) ०.९०४ kJ·mol−1
मोलार ताप क्षमता	(H२) २८.८३६ J·mol−1·K−1
आणविक गुणहरू
अक्सिडेसन स्थितिs	१, -१ (amphoteric oxide)
इलेक्ट्रो निगेटिभिटी	२.२० (Pauling scale)
कोभ्यालेन्ट अर्धव्यास	३१±५ pm
भ्यान डर वाल अर्धव्यास	१२० pm
अरु गुणहरू
मणिभ ज्यामिती	hexagonal
चुम्बकिय सूचिकरण	diamagnetic
थर्मल कन्डक्टिभिटी	०.१८०५ W·m−1·K−1
आवाजको गति	(gas, २७ °C) १३१० m·s−1
CAS registry number	१३३३-७४-०
सबै भन्दा स्थिर आइसोटपहरू
Main article: Isotopes of हाइड्रोजन
iso NA half-life DM DE (MeV) DP १H ९९.९८५% १H is stable with ० neutrons २H ०.०१५% २H is stable with १ neutron ३H trace १२.३२ y β− ०.०१८६१ ३He

उदजन (हाइड्रोजन) एउटा रासायनिक तत्त्व हो। उदजन आवर्त सारणीको सबैभन्दा पहिलो तत्व हो जो सबैभन्दा हल्का पनि हुन्छ। ब्रह्माण्डमा (पृथ्वीमा होइन) यो सबैभन्दा प्रचुर मात्रामा पाइन्छ। ताराहरू तथा सूर्यको अधिकांश द्रव्यमान उदजनले बनाएको छ। यसको एउटा परमाणुमा एउटा प्राणु (प्रोटोन), एउटा विद्युदणु हुन्छ। यस प्रकार यो सबैभन्दा सरल परमाणु पनि हो। प्रकृतिमा यो द्विआण्विक ग्यासका रूपमा पाइन्छ जो वायुमण्डलका बाह्य परतको मुख्य संघटक हो। हालमा यसलाई वाहनहरूका ईंधनका रूपमा प्रयोग गर्नका लागि शोध कार्य भइरहेकाछ्न्।

प्रतिक्रियाहरूको सूची

H₂+Cl₂ → 2HCl
2H₂+O₂ → 2H₂O

संश्लेषण

प्राकृतिक ग्यासलाई कर्म तथा केही अन्य प्रक्रियाहरू द्वारा बिताउन उदजन र कार्बन मोनोअक्साईडको मिश्रण मिल्दछ
CH₄+H₂O → CO + 3H₂

• 

  उदजनको इलेक्ट्रोनिक ढांचा

यो पनि हेर्नुहोस्

• भौतिक शास्त्र

रसायनिक तत्व

हाइड्रोजन -- हेलियम -- लिथियम -- बेरिलियम -- बोरोन -- कार्बन -- नाइट्रोजन -- अक्सिजन -- फ्लोरिन -- नियोन -- सोडियम -- म्याग्नेसियम -- एल्युमिनियम -- सिलिकन -- फोस्फरस -- सल्फर -- क्लोरिन -- आर्गन -- पोटासियम -- क्याल्सियम -- स्क्यान्डियम -- टाइटानियम -- भेनेडियम -- क्रोमियम -- म्याङ्गनिज -- फलाम -- कोबल्ट -- निकेल -- तामा -- जस्ता -- ग्यालियम -- जर्मेनियम -- आर्सेनिक -- सेलेनियम -- ब्रोमिन -- क्रिप्टन -- रुबिडियम -- स्ट्रन्सियम -- इट्रियम -- जर्कोनियम -- नियोबियम -- मलिब्डेनम -- टेक्निसियम -- रुथेनियम -- रोडियम -- प्यालेडियम -- चाँदी -- क्याड्मियम -- इन्डियम -- राङ -- एन्टिमोनी -- टेलुरियम -- आयोडिन -- जेनन -- सिजियम -- बेरियम -- ल्यान्थनम -- सिरियम -- प्रेजियोडिमियम -- नियोडिमियम -- प्रोमिथियम -- समेरियम -- युरोपियम -- ग्याडोलिनियम -- टर्बियम -- डिस्प्रोजियम -- होल्मियम -- अर्बियम -- थुलियम -- इटर्बियम -- लुटिशियम -- ह्याफ्नियम -- ट्यान्टलम -- टङ्स्टेन -- रिनियम -- अज्मियम -- इरिडियम -- प्लेटिनम -- सुन -- पारो -- थ्यालियम -- सिसा -- बिस्मथ -- पलोनियम -- एस्टटिन -- रेडन -- फ्रान्सियम -- रेडियम -- एक्टिनियम -- थोरियम -- प्रोट्याक्टिनियम -- युरेनियम -- नेप्ट्युनियम -- प्लुटोनियम -- एमरिशियम -- क्युरियम -- बर्क्लियम -- क्यालिफोर्नियम -- आइन्स्टाइनियम -- फर्मियम -- मेन्देलिभियम -- नोबेलियम -- लरेन्सियम -- रदर्फोर्डियम -- दुब्नियम -- सिबोर्गियम -- बोरियम -- ह्यासियम -- माइट्नेरियम -- डार्मश्‌टाटियम -- रेन्टगेनियम -- उनुन्बियम -- उनुन्ट्रियम -- उनुन्क्वाडियम -- उनुन्पेन्टियम -- उनुन्हेक्सियम -- उनुन्सेप्टियम -- उनुनक्टियम

यो पनि हेर्नुहोस्

• रसायन शास्त्र
• भौतिक शास्त्र
• जीव शास्त्र