हेपाटाइटिस बी

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
यो लेख वा खण्ड नेपाली भाषामा नभएर अर्को भाषामा लेखिएको छ।
यदि यो लेखमा तपाईंको योगदान छ भने यसलाई नेपाली भाषामा उल्था गर्नुहोला।
एक महिनासम्म उल्थानभएमा यसलाई हटाएर नयाँ लेख बनाइने छ ।

यो लेख हिन्दीबाट अनुवाद गरिएको हो। यहाँ क्लिक गरेर यस लेखमा रहेका त्रुटिहरु सुधार्न सक्नुहुन्छ।

हेपाटाइटिस बी
{{{other_name}}}
वर्गीकरण एवं बाह्य साधन
Hepatitis-B virions.jpg
हेपाटाइटिस बीको इलेक्ट्रोन माइक्रोग्राफ
आईसीडी-१० B16.,
B18.0-B18.1
आईसीडी- 070.2-070.3
ओएमआईएम 610424
डिज़ीज़-डीबी 5765
मेडलाइन प्लस 000279
ईमेडिसिन med/992  ped/978
एम.ईएसएच D006509

हेपेटाइटिस बी हेपाटाइटिस बी भाइरस (HBV)का काऱण हुने एक संक्रामक बीमारी छ जो मनुष्यका साथ बंदरहरुको प्रजातिका लीवरलाई पनि संक्रमित गर्दछ, जसका कारण लीवरमा सूजन र जलन पैदा हुन्छ जसलाई हेपाटाइटिस भन्दछन्। मूलतः, "सीरम हेपेटाइटिस"का रूपमा ज्ञात[१] यस बीमारीका कारण एशिया अनि अफ्रिकामा महामारी पैदा हो चुकी छ, र चीनमा यो स्थानिक मारक छ।[२] विश्वको जनसङ्ख्याका एक तिहाई मानिस, दुइ अरब भन्दा अधिक, हेपेटाइटिस बी भाइरसदेखि संक्रमित हो चुके छन्।[३] यीबाट 35 करोड़ यस भाइरसका दीर्घकालिक वाहकका रूप सामेल छन्।[४] हेपेटाइटिस बी भाइरसको संचरण संक्रमित रक्त वा शरीरका तरल पदार्थका संपर्कमा जानाले हुन्छ।[३]

संकेत तथा लक्षण[सम्पादन गर्ने]

प्रमुख लक्षण छन्- लीवरमा सूजन र जलन, उल्टी, जो अन्ततः पीलिया र कहिले-कहिले मौतको कारण हुन सक्छ। दीर्घकालिक हेपेटाइटिस बीका कारण अन्तत: लीवर सिरोसिस र लीवर कैंसर हुन जान्छ, जो यस्तो घातक बीमारी छ जसमा कीमोथेरपीको पनि धेरै कम असर हुन्छ। [५] संक्रमण पूर्व टीकाकरण द्वारा निवारणीय छ। [६] हेपेटाइटिस बी भाइरस एक हेपाडीएनए भाइरस छ - हेपाटोट्रोफिक देखि हेपा अनि डीएनए किनभनें यो एक डीएनए भाइरस छ[७] - र यसका नजिक अंशत: दुगने-धंसे भए डीएनएदेखि बनाएको भयो एक चक्रीय जिनम हुन्छ। भाइरस आरएनए मध्यस्थ भएर विपरीत रूपान्तरण द्वारा आफूलाई दुहरा्दछन्, यस सम्बन्धमा ती रेट्रोभाइरसका समान हुन्छन्। [८] तर पनि दुहराव लीवरमा घटित हुन्छ, भाइरस रक्तमा फैल जान्छ जहाँ भाइरस-विशिष्ट पंटीन र तिनको समरूपी एंटीबडी संक्रमित मानिसहरुमा पाइन्छन्। यी प्रोटीन एवं एंटीबडीका लागि रक्त परीक्षणको उपयोग संक्रमणको निदान गर्नका लागि गरिन्छ। [९] हेपेटाइटिस बी भाइरस युक्त तीव्र संक्रमण तीव्र वायरल हेपाटाइटिसदेखि सम्बन्धित हुन्छ - एक बिमारी जो समान्य खराब स्वास्थ्य, भूखका नाश, मिचली, उल्टी, शरीरमा दर्द, हल्का बुखार, गहिरो पेशाब र असके पछि पीलियाका विकासको प्रगतिदेखि शुरू हुन्छ। यो ध्यान दिइएको छ कि त्वचामा खुजली सबै हेपाटाइटिस भाइरसका प्रकारहरुका एक संभावित लक्षणको संकेत गरती रहेकोछ। सबैभन्दा अधिक प्रभावित मानिसहरुमा यो बीमारी केही एक हफ्तहरुका लागि रहन्छ र फेरि बिस्तारै सुधार हुन जान्छ। केही रोगिहरुमा अधिक गंभीर लीवरको बिमारीहरु (अचानक हेपाटिक विफलता) हुन सक्छन्, र यसका परिणाम स्वरूप ती मर पनि सक्छौं। संक्रमण पूर्ण प्रकारदेखि स्पर्शोन्मुख र अनजाने नैं बढ़ सक्छौं।[स्रोत नखुलेको] हेपेटाइटिस बी भाइरस युक्त दीर्घकालिक संक्रमण वा त स्पर्शोन्मुख वा धेरै वर्षहरुको अवधि भन्दा अधिकका लागि सिरोसिसलाई दिशा देता भयो लीवरका एक दीर्घकालिक सूजन (क्रोनिक हेपाटाइटिस)देखि सम्बन्धित हुन सक्छ। यस प्रकारका संक्रमण नाटकीय रुपले हेपैटोसेलुलर गर्सिनोमा (लिवर कैंसर)को घटनालाई बढाई दिन्छन्। दीर्घकालिक वाहकहरुलाई शराब छोड़नका लागि प्रोत्साहित गरिन्छ किनभनें यो तिनको सिरोसिस र लीवर कैंसरका खतरेलाई बढाई दिन्छ। हेपेटाइटिस बी भाइरस माम्ब्रेनस ग्लोमेरूलोनेफ्राइटिस(MGN)का विकासदेखि जुड़िरहेछन्।[१०]

रोग जनन (पैथोजेनेसिस)[सम्पादन गर्ने]

हेपेटाइटिस बी भाइरस मुख्य रुपले लीवर कोशिकाहरुमा जमा भएर जो हेपाटोसाइट्सका रूपमा ज्ञात छ, लीवरका कार्यहरुमा बाधा उत्पन्न गर्दछन्। अभिग्राही अहिलेसम्म ज्ञात छैन, यद्यपि यस कुराको प्रमाण छ कि एकदम जोड़िएका डक हेपेटाइटिस बी भाइरस कार्बोजाइपेप्टिडेज डी हुन्छ।[११][१२] एचबीवी विरिअन्स (डेन कण) वायरल सतह एंटिजेन मेजबान कोशिकादेखि भएर preS प्रक्षेत्रदेखि बंधे हुन्छन् तथा पछि एंडोसाइटोसिस द्वारा गोपनीय बनाइन्छन्। PreS र IgA अभिग्राहक यस अन्त:क्रियाका लागि दोषी हुन्छन्। एचबीवी-preS विशिष्ट अभिग्राहक मुख्यतः हेपाटोसाइट्समा गरिन्छन्, तर वायरल डीएनए र प्रोटीनलाई पनि एक्स्ट्राहेपाटिक साइटहरुमा पाइएको छ, यस संकेतका साथ कि एचबीवीका लागि सेलुलर रिसेप्टर्स पनि एक्स्ट्राहेपाटिक कोशिकाहरुमा उपस्थित हुन सक्छन्। एचबीवी संक्रमणका बेला, मेजबान उन्मुक्त प्रतिक्रिया वायरल निकासी र हेपैटोसेलुलर नाश दुइटैको कारण बन्दछ। तर पनि सहज उन्मुक्त प्रतिक्रिया यी प्रक्रियाहरुमा कुनै महत्वपूर्ण भूमिका अदा छैन गर्दछ, अनुकूली प्रतिरक्षा प्रतिक्रिया, विशेष रुपले भाइरसका विशिष्ट साइटोटक्सिक टी लिम्फोसाइट्स{(CTLs)एचबीवी संक्रममदेखि युक्त अधिकतर लीवरका चोटमा भाग लिन्छन्। संक्रमित कोशिकाहरुका नाश तथा विभिन्न हेपैटोसाइट्सदेखि एचबीवीका शुद्धिकरणको क्षमता भएका एंटिवायरल साइटोकिन्सलाई पैदा गर्न के, CTLs भाइरसलाई समाप्त गर्न दिन्छन्। [१३] तर पनि लीवरको क्षतिको शुरूआत र मध्यस्थता CTLs द्वारा गरिन्छ, एंटिजेन-अविशिष्ट उत्तेजक कोशिकाहरु CTL-प्रेरित इम्युनोपैथोलोजीलाई र खराब गर्न सक्छ र संक्रमणका स्थानमा सक्रिय प्लेटलेट्स लीवरमा CTLsका जमावलाई आसान बनाउन सक्छौं। [१४]

संचरण[सम्पादन गर्ने]

हेपेटाइटिस बी भाइरसको संचरण संक्रमित रक्त वा शरीरका रक्त युक्त तरल पदार्थका संपर्कमा आउनेका परिणामस्वरूप हुन्छ। संचरणका संभावित रूपहरुमा असुरक्षित यौन संपर्क, रक्त आधान, संदूषित सुइहरु र सिरिंजहरुको दुबारा उपयोग, र आमादेखि बच्चाहरुलाई प्रसवका बेला ऊर्ध्वाधर संचरण सामेल छन्। हस्तक्षेपका बिना, एक आमा जो HBsAgका लागि सकारात्मक छ त्यसको वंशलाई जन्मका समय त्यसको द्वारा संक्रमण हुने 20% जोखिम रहन्छ। यो जोखिम 90%को ऊंचाईमा जान्छ यदि आमा पनि HBeAgका लागि सकारात्मक छ। एचबीवी घरहरुका भीतर परिवारका सदस्यहरुका बीच संचरित हुन सक्छ, सम्भवतः नमिन्टैक्ट तव्चा वा स्त्रावका साथ म्युकस मेमेब्रेन वा एचबीवी युक्त लारका संपर्क द्वारा.[१५][१६] तर पनि, कमभन्दा कम 30% वयस्कहरुका बीचमा प्रतिवेदित हेपेटाइटिस बीलाई पहचान योग्य जोखिम कारकदेखि सम्बद्ध गर्न सकिंदैन.[१७]

वाइरोलोजी[सम्पादन गर्ने]

हेपेटाइटिस बी भाइरसको संरचना[सम्पादन गर्ने]

एचबीवी कण र सतह एंटीजेनको एक सरलीकृत चित्र.
एचबीवीको जीनोम संगठन। जीन ओवरलैप.
हेपेटाइटिस बी भाइरसको प्रतिकृति.

हेपेटाइटिस बी भाइरस (एचबीवी) हेपाडीएनएभाइरस परिवारको सदस्य छ.[७] भाइरस कण,(विरिअन) एक बाह्य लिपिड इनवेलप र प्रोटीनदेखि बनेका आइकोशेड्रल न्युक्लियोकैप्सिड कोरदेखि बनेका हुन्छन्। न्युक्लियोकैप्सिड वायरल डीएनए र डीएनए पोलिमिरेजलाई जोड़्दछ जसमा रिवर्स ट्रांसक्रिपटेस गतिविधि हुन्छ।[८] बाह्य लिफाफेमा एम्बेडेड प्रोटीन हुन्छ जो अतिसंवेदनशील कोशिकाहरुका वायरल बाइंडिंग र त्यसमा प्रवेशमा सामेल हुन्छ। भाइरस 42 एमएनका विरिअन व्यासदेखि युक्त एक बंद पशु भाइरस छ, तर क्रोड़लाई अनुपस्थित गर्न फिलामाटस र गोलाकार शरीरलाई सामेल गर्दै, प्लियोमार्फिक रूप उपस्थित रहन्छन्। यी कण संक्रामक छैन्दै र लिपिड र प्रोटीनदेखि बनेका हुन्छन् जो विरिअनका सतहका भागलाई निर्मित गर्दछन्, जसलाई सतह एंटिजेन (HBsAg) भनिन्छ, र यी भाइरसका जीवन चक्रका समय भारी मात्रामा उत्पादित हुन्छन्.[१८]

जीनोम[सम्पादन गर्ने]

एचबीवीको जीनोम चक्रीय डीएनएदेखि बनाएको हुन्छ, तर यो आसमान्य छ किनभनें डीएनए पूर्ण प्रकारदेखि दुगुना-भूग्रस्त हुँदैन। पूर्ण धंसी भएको लंबाईको एक अन्तिम भाग वायरल डीएनए पोलीमरेजदेखि जोड़िएको हुन्छ। जीनोम 3020-3320 न्युक्लियोटाइड्स लंबा (पूर्ण लंबाई भूग्रस्त) र 1700-2800 न्युक्लियोटाइड्स लंबा (कम लंबाई भूग्रस्तका लिए) हुन्छ।[१९] नकारात्मक भावना, (नन-कोडिंग), वायरल mRNAको पूरक हुन्छ। केन्द्रकमा कोशिकाका संक्रमणका तुरंत पछि नैं वायरल डीएनए पाइन्छ। आंशिक रुपले दुइगुणा-भूग्रस्त डीएनए (+) सेन्स स्ट्रैंडका पूरा हुने र (-) सेन्स स्ट्रैंडदेखि प्रोटीन मलिकुललाई हटाउने तथा (+) सेन्स स्ट्रैंडदेखि आरएनएका एक लघु क्रमका द्वारा समतल गरिन्छ। गैर-कोडिंग आधारहरुलाई (-) सेन्स स्ट्रैंडका छोरदेखि हटाइन्छ र छोरलाई दुबारा जोड़िन्छ। जिनम द्वारा कोडित गरियो सी, एक्स, पी, तथा एस नामक चार ज्ञात जीन छन्। कोर प्रोटीन जीन सी (HBeAg) द्वारा कोडित गरिन्छन्, र यिनको शुरूआती कोडोन एक ऊर्ध्वप्रवाह इन-फ्रेम AUG शुरूआती कोडोनका पछि हुन्छ, जसदेखि प्री-कोर प्रोटीन पैदा गरिन्छन्। HBeAg प्री-कोर प्रोटीनका प्रोटियोलिटिक प्रक्रिया द्वारा पैदा गरिन्छन्। डीएनए पोलीमरेजलाई जीन P द्वारा कोडित गरिन्छ। जीन S यस्ता जीन छन् जो सतह एंटिजेन (HBsAg)के लागि कोड गर्दछन्। HBsAg जीन एक लंबी खुल्ला रिडिंग फ्रेम छन् तर उनमा तीन इनफ्रेम "स्टार्ट" हुन्छन् जो जीनलाई तीन वर्गहरुमा विभाजित गर्दछन्, प्री-S1, प्री-S2, र S। विविध स्टार्ट कोडोन्सका कारण दीर्घ, मध्यम र लघु (प्री-S1+ प्री-S2+S, प्री-S2+S वा S) नामक तीन भिन्न आकारका पोलिपेप्टाइड्स पैदा हुन्छन्.[२०] जीन एक्स द्वारा कोडित प्रोटीनको कार्य पूर्ण प्रकारदेखि ज्ञात छैन, तर यो लीवर कैंसरका विकासदेखि जोड़िएको हुन्छ। यो जीनहरुलाई उत्तेजित गर्दछ जो कोशिकाको वृद्धिलाई बढ़ावा दिन्छन् र विकासको विनियमन गर्ने अणुहरुलाई निष्क्रिय गर्न दिन्छन्.[२१]

प्रतिकृति[सम्पादन गर्ने]

हेपेटाइटिस बी भाइरसको जीवन चक्र जटिल छ। हेपेटाइटिस बी केही एक ज्ञात गैर-रेट्रोवायरल भाइरस हुन्छन् जो रिवर्स प्रतिलेखनको उपयोग आफ्नो प्रतिकृति प्रक्रियाका भागका रूपमा गर्दछन्। कोशिकाको सतहमा एक अज्ञात रिसेप्टरदेखि जोड़िएकोवका द्वारा भाइरस कोशिकामा प्रवोश गर्दछन् तथा एंडोसाइटोसिसका द्वारा यसलाई प्रविष्ट गराउँछ। किनभनें आरएनएका माध्यमदेखि गुणित यो भाइरस एक मेजबान एंजाइमका द्वारा बनाएको हुन्छ, वायरल जिनमिक डीएनएलाई चैपेरोन्स नामक प्रोटीनका द्वारा कोशिका केन्द्रकमा स्थानान्तरित गर्नु पर्छ। आंशिक रुपले दुइगुणा धंसा भयो वायरल डीएनए तब पूर्ण प्रकारदेखि दुइगुणा धंसा भयो बनाइन्छ र कोवैलहरुटली बंद चक्रीय डीएनए (cccDNA)मा स्थानान्तरित गरिन्छ जो चार वायरल mRNAsका प्रतिलेखनका लागि टहरुप्लेटका रूपमा हाजिर रहन्छ। सबैभन्दा ठूलो mRNA, (जो वायरल जीनोमदेखि लंबा हुन्छ),को उपयोग जिनमको नयाँ प्रतिलीहरु बनाउने तथा कैप्सिड कोर प्रोटीन र वायरल डीएनए पोलिमरेज बनाउनको लागि गरिन्छ। यी चार वायरल प्रसंस्करण एक अतिरिक्त प्रकियादेखि गुजर्दछन् र प्रोगेनी विरिअन्स बनाउनको लागि अघि बढ़्दछन् जो कोशिकादेखि निर्मुक्त गरिन्छन् वा नाभिकमा लौटा दिए जान्छन् र अधिक प्रतिहरु बनाउनको लागि पुन:चक्रित गरिन्छन्.[२०][२२] लामा mRNA तब साइटोप्लाज्ममा लाए जान्छन् जहाँ विरिअन P प्रोटीन डीएनएलाई यसका रिवर्स ट्रांसक्रिप्टेज गतिविधिका माध्यमदेखि संश्लेषित गर्दछन्.

सेरोटाइप्स र जीनोटाइप्स[सम्पादन गर्ने]

आफ्नो इनवेलप प्रोटिनहरुमा उपस्थित एंटिजेनिक इपिटप्सका आधारमा भाइरस चार प्रमुख सेरोटाइप्समा र जिनमका संपूर्ण न्युक्लियोटाइड्स क्रम परिवर्तनका अनुसार आठ जीनोटाइप्स (A-H)मा विभाजित गरिन्छन्। जीनोटाइप्सका नजिक एक विशिष्ट भौगोलिक वितरण हुन्छ र यिनको उपयोग भाइरसको पहचान, विकास र संचरणमा गरिन्छ। जीनोटाइपका बीच अन्तर रोगको गंभीरता, कोर्स तथा जटिलताहरुको समभावना, तथा उपचारका प्रभाव र सम्भवत: टीकाकरणलाई प्रभावित गर्दछ.[२३][२४]

जीनोटाइप आफ्नो अनुक्रमका कमभन्दा कम 8%देखि अलग हुन्छ र असकी प्रथम सूचना 1988मा मिलि जब छवहरुलाई व्याख्यायित गरिएको(A-F ).[२५] दुइ पछिका प्रकारहरुलाई अबसम्म व्याख्यायित गरिएको छ(G र H).[२६] विशिष्ट गुणहरुका साथ अधिकतर जेनोटाइप्स सबजेनोटाइप्समा विभाजित गरिन्छन्.[२७]

जीनोटाइप अधिकतर प्राय: अमेरिका, अफ्रीका, भारत र पश्चिमी यूरोपमा पाइन्छ। जीनोटाइप बी अधिकतर प्राय: एशिया र संयुक्त राज्य अमेरिकामा पाइन्छ। जीनोटाइप B1 जापानमा हावी छ, बी2 चीन र भियतनाममा जबकि बी3 इंडोनेशियामा सीमित छ। B4 भियतनामसम्म नैं सीमित छ। यी सबै उपभेद सेरोटाइप ayw1 मा निर्दिष्ट गर्दछन्। B5 फिलीपींसमा सबैभन्दा आम छ। जीनोटाइप सी एशियामा र संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबैभन्दा आम छ। सबजेनोटाइप C1 जापान, कोरिया र चीनमा आम छ। C2 चीन, दक्षिण पूर्व एशिया र बङ्लादेशमा आम छ, र C3 ओशिनिया मा। यी सबै उपभेद सेरोटाइप adrqलाई निर्दिष्ट गर्दछन्। C4 मा निर्दिष्ट कर्ता ayw3 अस्ट्रेलियाका आदिवासीहरुमा पाइन्छ.[२८] जीनोटाइप डी सबैभन्दा आम रूपमा दक्षिणी यूरोप, भारत र संयुक्त राज्य अमेरिकामा पाइन्छ र 8 उपप्रकारहरु (D1-D8)मा विभाजित गरिएको छ। तुर्कीमा जीनोटाइप डी पनि सबैभन्दा आम प्रकार छ। D1-D4का बारेमा परिभाषित भौगोलिक वितरणको तरीका कम स्पष्ट छ जहाँ यी सबजिनोटाइप्स व्यापक रुपले यूरोप, अफ्रीका र एशियाका भीतर फैले भए छन्। यो जिनोटाइप्स बी र सीको तुलनामा पहिला घटित तिनको अन्तरका कारण हुन सक्छ। D4 सबैभन्दा पुराना विभाजन भयो लाग्दछ र अहिले पनि ओशिनियामा डीका सबजिनोटाइप्समा हावी छ। ई प्रकार सबैभन्दा आम रूपमा पश्चिम र दक्षिणी अफ्रीकामा पाइन्छ। प्रकार एफ सबैभन्दा आम रूपमा मध्य र दक्षिण अमेरिकामा पाइन्छ र दुइ उपसमूहहरु (F1 र F2)मा विभाजित गरिएको छ। जीनोटाइप जी कोर जीनमा 36 न्युक्लियोटाइड्सको एक प्रविष्टि छ र फ्रांस र संयुक्त राज्य अमेरिकामा पाइन्छ.[२९] प्रकार एच सबैभन्दा आम रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाका मध्य र दक्षिण अमेरिका र कैलिफोर्नियामा पाइन्छ। अफ्रीकामा पाँच जीनोटाइप्स (A-E) छन्। यीबाट प्रभावी जीनोटाइप छन् केन्यामा ए, मिस्रमा डी एवं बी, ट्यूनीशियामा डी, नाइजीरियामा दक्षिण अफ्रीकामा ए-डी.[२८] जीनोटाइप एच सम्भवत: नयाँ संसारका भीतर जिनोटाइप एफदेखि अलग भयो।

निदान[सम्पादन गर्ने]

एक क्रोनिक छपेटाइटिस बी संक्रमणका रूपमा देखिएको ग्राउंड ग्लास हेपाटोसाइट्स.लीवर बायोप्सी.एचएवंई स्टेन.

हेपेटाइटिस बी भाइरसका संक्रमणको थाहा लगाउन कालि परीक्षण, जसलाई परख भनिन्छ तर सेरम वा रक्त परीक्षा सामेल हुन्छ जो वा त वायरल एंटिजेन (भाइरसका द्वारा उत्पादित प्रोटीन) वा फेरि मेजबानका द्वारा उत्पादित एंटिबोडीजको पहचान गर्दछ। यी परखहरुको व्याख्या जटिल छ। [९]

हेपेटाइटिस बी सतह एंटिजेन (HBsAg )को यस संक्रमणको उपस्थितिका लागि प्राय बार-बार प्रयोग गरिन्छ। यो पहिलो पहचाने जाने लायक वायरल एंटिजेन छ जो संक्रमणका बेला प्रकट हुन्छ। तर पनि, एक संक्रमणका शुरूमा, यो एंटिजेन उपस्थित छैन पनि रह सक्छ र पछि यो अनचिने पनि रह सक्छ किनभनें यो मेजबान द्वारा साफ गरे जाता रहन्छ। संक्रामक विरिअनमा वायरल जिनमलाई संलग्न गर्दै एक भीतरी "कोर कण" पनि हुन्छ। आइसाहेड्रल कोर कण 180 वा 240 प्रति कोर प्रोटीनदेखि बनाएको हुन्छ, जो वैकल्पिक रुपले हेपेटाइटिस बी कोर एंटिजेन HBcAg का रूपमा ज्ञात छ। यसै 'विंडो'का बेला जसमा मेजबान संक्रमित रहन्छन् तर सफलतापूर्वक वायसलाई साफ गर्दछन्, छपेटाइटिस बी कोर एंटिजेन (एंटी-HBc IgM )का लागि IgM एंटीबडी रोगका एकमात्र सेरोलजिकल प्रमाण हुन सक्छन्.

HBeAg का प्रकट हुनको तुरंत पछि छपेटाइटिस B e (HBeAg ) नामक एक अर्को एंटिजेन प्रकट हुनेछ। परम्परागत रूपबाट, मेजबानका सीरममा HBeAgको उपस्थिति वायरल प्रतिकृतिका अधिक उच्च दरहरुदेखि युक्त हुन्छ र प्रभात्यहीनतालाई बढाई दिन्छ; तथापि, हेपेटाइटिस बी भाइरसका वेरिएंट 'ई' एंटिजेनको उत्पादन छैन गर्दै यस कारण यो नियम सधैं सच हुँदैन। संक्रमणका प्राकृतिक कोर्सका बेला, HBeAgलाई साफ गर्न सकिन्छ र 'ई' एंटीजेनका एंटीबडी (एंटी-HBe ) तुरंत पछि पैदा हुन्छन्। यो रूपान्तरण आमतौरमा वायरल प्रतिकृतिमा नाटकीय गिरावटका साथ जोड़िएका हुन्.

यदि मेजबान संक्रमणलाई साफ गर्नमा सक्षम छ, त आखिरकार HBsAg अनपहचाननीय हुनेछ र यसका पछि हेपेटाइटिस बी सतहका IgG एंटीबडी र कोर एंटीजेन (एंटी-HBs अनि एंटी HBc IgG ) पैदा हुनेछन्.[७] HBsAgलाई हटाउने र एंटी-HBSका प्रकट हुनको बीचका समयलाई विंडो अवधि भनिन्छ। HBsAgका लागि नकारात्मक एवं एंटी-HBcका लागि सकारात्मक व्यक्ति वा त संक्रमणलाई खत्म गर्न चुका हुन्छ वा त्यसलाई पहिलादेखि टीका लगाइएको हुन्छ।

यस्ता व्यक्ति, जो कमभन्दा कम छ महीनका लागि HBsAg सकारात्मकमा रहन्छन् तिनलाई हेपेटाइटिस बीका वाहकका रूपमा मानिन्छ। [३०] भाइरसका वाहकहरुलाई क्रोनिक हेपेटाइटिस बी हुन सक्छ जो उन्नत सीरम एलनाइन एमिनोट्रांस्फरेज स्तर र लीवरका सूजन द्वारा परिलक्षित हुनेछ, जस्तो कि बायोप्सीदेखि थाह लाग्छ। वाहक जो नकारात्मक HBeAg संक्रमणको स्थितिमा सेरोकनवर्टेड हो चुके हुन्छन्, विशेष रुपले ती जसले व्यस्कका रूपमा संक्रमणको अभिग्रहण गर्न लिया छ, उनमा धेरै कम वायरल बहुलीकरण हुन्छ र यस प्रकार उनमा लंबी-अवधिको जटिलता वा दुसरहरुमा संक्रमणका संचरण गर्ने खतरा कम रहन्छ.[३१]

पीसीआर परीक्षणलाई एचबीवी डीएनएको पहचान र मापका लागि विकसित गरिएको छ जसलाई चिकित्सकीय नमूनमा वायरल लोड भनिन्छ। यी परीक्षणहरुको उपयोग व्यक्तिको संक्रमण अवस्थाका मूल्यांकन र उपचारको निगरानीका लागि गरिन्छ.[३२] उच्च वायरल लोड भएका व्यक्तिहरुका नजिक, खास अंदाजमा बायोप्सीमा ग्राउण्ड ग्लास हेपैटोसाइट्स हुन्छ।

रोकथाम[सम्पादन गर्ने]

HBsAg

मौरिस हिलमैनका द्वारा हेपेटाइटिस बी भाइरसका संक्रमणको रोकथामका लागि धेरै टीकहरुको विकास गरिएको छ। यी वायरल इनवेलप प्रोटीन (हेपेटाइटिस बी सतह एंटीजेन वा HBsAg)का एक उपयोगमा विश्वास गर्दछन्। टीका मूलत: लामा समयसम्म हेपेटाइटिस बी भाइरसका संक्रमणदेखि ग्रस्त रोगिहरुदेखि प्राप्त प्लाज्मादेखि बनाए गए छन्। तर पनि, वर्तमानमा, यो एक सिंथेटिक रिकंबिनहरुट डीएनए प्रविधीको उपयोग गरेरका बनाइन्छ जसमा रक्त उत्पाद हुँदैनन्। यस टीकेदेखि तपाईं हेपेटाइटिस बीलाई छैन पकड़ सकते.[३३]

टीकाकरणका बाद, हेपेटाइटिस बी सतह एंटीजेन धेरै दिनहरुका लागि सीरममा पाउन सकिन्छ, यसलाई टीका एंटीजेनामियाका रूपमा जानिन्छ। [३४] टीकालोई व्यस्क र शिशुहरुमा वा त दो-तीन वा चार खुराक अनुसूचिहरुमा यसको बंदोबस्त गरिन्छ जो व्यक्तिहरुलाई 85-90%को सुरक्षा प्रदान गर्दछ.[३५] यस्ता व्यक्तिहरुमा जो टीकाकरणका प्रारम्भिक कोर्सलाई यथेष्ट शुरूआती प्रतिक्र्या देखिन्छन्, 12 वर्षहरुसम्म संरक्षणको निगरानी गरिएको, र यस प्रतिरक्षात्मकताको कमभन्दा कम पछिल्ला 25 वर्षहरुका लागि पूर्वानुमान गरिएको.[३६]

हेपाटाइटिस एका विपरीत हेपेटाइटिस बी आम तौरमा भोजन र पानीका माध्यमदेखि छैन फैलंदो। यसका बद्ला, यो शरीरका तरल पदार्थका संचरणका माध्यमदेखि फैल्दछ, यस कारण यसको रोकथाम यस प्रकारका संचरणको परिहार गरका गरिन्छ: असुरक्षित यौन संपर्क, रक्ताधान, संदूषित सुइहरु र सिरिंजहरुको दुबारा प्रयोग र बच्चाहरुका जन्मका बेला ऊर्ध्वाधर संचरण। शिशुहरुका जन्मका समय टीका लगाउन सकिन्छ। [३७]

शि, एट अलले देखाए कि डब्ल्यूएचओ अनुसंशित नएजन्मदेखि शुरू हुने संयुक्त इम्युनोप्रोफिलैक्सिस, हेपाटाइसिस बी इम्युन ग्लोबुलिनका साना खुराक (HBlg, 200-400 IU प्रति माह)[३८][३९] का बावजूद, वा गर्भावस्थाका पछिका दिनहरुमा ( अन्तिम तीन महिना गर्भावस्था)[४०][४१] संक्रमणता (>106 प्रतिहरु/ml)का एक उच्च स्तरदेखि युक्त HBV वाहक मांमा मौखिक लैमिवुडाइन (100 mg प्रति दिन), प्रभावकारी एवं सुरक्षात्मक ढंगदेखि HBV इंट्रायुट्राइन संचरणलाई रोगर्छ, जो प्रारम्भिक स्तरमा HBVको रोकथामका लागि एक नयाँ अन्तर्दृष्टि प्रदान गर्दछ.

उपचार[सम्पादन गर्ने]

तीव्र हेपेटाइटिस बी संक्रमणका उपचारको आमतौरमा आवश्यकता हुँदैन किनभनें धेर जसो वयस्क अनायास नैं संक्रमणलाई मुक्त गर्न दिन्छन्.[४२] प्रारम्भिक एंटीवायरल उपचारको जरूरत केवल 1%देखि कम रोगिहरुलाई हुन सक्छ, जसको संक्रमण धेरै अक्रामक कोर्स (फुलमिनैंट हेपाटाइसिस) इख्तियार गर्न लिन्छ वा जो इम्युनोकंप्रोमाइज्ड हुन्छन्। अर्को तर्फ, क्रोनिक संक्रमणका उपचारका लागि सिरोसिस र लीवर कैंसरका जोखिमलाई कम गर्नु आवश्यक हुन सक्छ। क्रोनिक रुपले दुराग्रहपूर्वक उन्नत एलानाइन एमिनोट्रांसफरेज, लीवर क्षतिको एक मार्कर, र HBV DNA स्तर युक्त संक्रमित व्यक्ति थिरेपीका आशा्वार हुन्छन्.[४३]

तर पनि उपलब्ध दवाईईहरुमा कुनै पनि संक्रमणलाई खत्म छैन गर्न सकता, यी भाइरसलाई प्रतिकृतिदेखि रोक सक्छौं र लीवरको क्षतिलाई कम गर्न सक्छौं। वर्तमानमा,संयुक्त राज्य अमेरिकामा हेपेटाइटिस बी संक्रमणका सात मेडिकेशनलाई लाइसहरुस प्राप्त छ। यिनमा एंटीवायरल ड्रग्स लैमीवुडीन (Epivir), एडेफोविर (हेपसेरा), टेनोफोविर (वायरीड), टेलबिवुडाइन (टाइजेका), एवं इंटेकैविर (बाराक्लुड) तथा दुइ प्रतिरक्षा प्रणाली माड्युलेटर्स इंटरफेरोन अल्फा 2a र पेजीलेटेड अंटरफेरोन अल्फा -2a (प्नेछसिस) सामेल छन्। इंटरफेरनको उपयोग, जसलाई रोज वा हफ्तेमा तीन दिन इंजेक्शनको जरूरत पर्छ,को जग्गा लामा समयका लागि सक्रिय पेजिल्लाहरुटेड इंटरफेरनका द्वारा ले लिइएको, जसलाई हफ्तेमा एक पल्ट इंजेक्ट गरिन्छ.[४४] तर पनि, केही व्यक्ति दुसरहरुको अपेक्षा सम्भवत: अधिक प्रतिक्रिया गर्दछन्, र यो संक्रमण गर्ने भाइरसका जेनोटाइप वा रोगीको आनुवंशिकताका कारण हुन सक्छ। इलाज लीवरमा वायरल प्रतिकृतिलाई कम गर्न दिन्छ, जसदेखि वायरल लोड (रक्तमा माप गरियो भाइरस कणहरुको मात्रा) कम हुन्छ।[४५]

हेपेटाइटिस बीको वाहक माताहरुदेखि तुरंत जन्मेका शिशुहरुको इलाज हेपेटाइटिस बी भाइरस (HBIg)के एंटीबडीदेखि गर्न सकिन्छ। जब जन्मका बारह घण्टाका भीतर वैक्सीन दिइन्छ, तब हेपाटाइटिस अभिग्रहणको जोखिम 90% कम हुन जान्छ। [४६] यो इलाज एक आमालाई आफ्नो बच्चाहरुलाई सुरक्षित स्तनपान गरानका लागि अनुमति दिन्छ.

जुलाई 2005मा, ए*स्टार र सिंगापुरका राष्ट्रीय विश्वविद्यालयका शोधकर्ताहरुले रोगिहरुमा प्रोटीन हेट्रोजेनिअस न्युक्लियर रिबोन्युक्लियोप्रोटीन K (hnRNP)का वर्गमा रहने भएका एक डीएनए प्रोटीन र HBV प्रतिकृतिका जोड़िएकोवलाई चिने। hnRNP Kका स्तरको नियन्त्रण एचबीवीका लागि सम्भव इलाजका रूपमा कार्य गर्न सक्छौं.[४७]

इलाजको प्रभाव जीनोटाइप्सका बीच अलग-अलग हुन्छ। इंटरफेरन उपचार जीनोटाइप एमा 37%का एक e एंटिजेन सेरोकनवर्सन दर उत्पादित गर्न सक्छौं तर टाइप डीमा केवल 6% सेरोकनवर्सन। जेनोटाइप बीका नजिक टाइप एका समान सेरोकनवर्सन दर छन्। टाइप ए र बीमा निरंतर ई एंटीजेन नुकसान इलाजका पछि ~ 45% छ तर टाइप सी र डीमा केवल 25-30% छ.

पूर्वानुमान[सम्पादन गर्ने]

हेपेटाइटिस बी भाइरसका संक्रमण वा त तीव्र (आत्म-सीमित) हुन सक्छन् वा क्रोनिक(लामा समयसम्म रहने भएका)। आत्म-सीमित संक्रमण भएका व्यक्ति हफ्तेदेखि महिनाका भीतर संक्रमणलाई अनायास खत्म गर्न दिन्छन्.

वयस्कहरुको तुलनामा बच्चाहरुमा संक्रमणलाई खत्म गर्ने कम संभावना हुन्छ। 95% भन्दा अधिक मानिस जो वयस्कहरु वा उम्रदराज बच्चाहरुका रूपमा संक्रमित छन् ती पूर्णत: ठीक हुन्छन् र भाइरसदेखि बचावको प्रतिरक्षात्मकता विकसित गरिलिन्छन्। तर पनि, 30% साना बच्चाहरुका लागि र केवल 5% नयाँ जन्मा शिशुका लागि जो जन्मका समय आफ्नो माताहरुदेखि संक्रमण अधिग्रहण गर्दछन्, यो ड्रप संक्रमणलाई टाड़ा गर्नेछ.[४८] यस आबादीलाई जीवन पर्यन्त सिरोसिस वा हेपैटोसेलुलर कार्सिनोमादेखि 40% मौतको खतरा छ.[४४] उनमादेखि छहको आयुका बीच संक्रमित 70% संक्रमणलाई टाड़ा रहन्छन्.[४९]

छपेटाइटिस डी (HDV) केवल सहवर्ती हेपेटाइटिस बी संक्रमणदेखि उत्पन्न हुन सक्छन्, किनभनें HDV एचबीवी सतह एंटीजेनको उपयोग कैप्सिड निर्माणका लागि गर्दछ.[५०] हेपाटाइटिस डीका साथ सहसंक्रमण कैंसर र लीवर सिरोसिसका जोखिमलाई बढाई दिन्छ.[५१] पोल्यारटेरिटिस नोडोसा हेपेटाइटिस बी संक्रमण भएका मानिसहरुमा अधिक सामान्य छ.

पुनर्सक्रियन[सम्पादन गर्ने]

छपेटाइटिस बी भाइरस डीएनए संक्रमणका पछि शरीरमा दृढ़ बनाएको रहन्छ र केही मानिसहरुमा रोगको आवृति हुन्छ।[५२] तर पनि दुर्लभ, पुनर्सक्रियन अधिकतर प्राय दुर्बल प्रतिरक्षादेखि युक्त रोगिहरुमा देखिन्छ.[५३] एचबीवी प्रतिकृति र गैरप्रतिकृतिका चक्रका माध्यमदेखि जान्छ। लगभग 50% रोगी तीव्र पुनर्सक्रियनको अनुभव गर्दछन्। 200 यूएल/एलको आधारभूत ALTका साथ पुरुष रोगिहरुमा नीचले स्तरको तुलनामा तीन गुना अधिक पुनर्सक्रियन विकसित हुने संभावना रहन्छ। कोमोथिरेपीदेखि गुजरने भएका रोगी एचबीवीका पुनर्सक्रियनका खतरेमा हुन्छन्। वर्तमान दृश्य यो छ कि प्रतिरक्षालाई दबाने दवाईहरु बढ़े भए एचबीवी प्रतिकृतिको सहायता गर्दछ जबकि लीवरमा साइटोटक्सिक टी कोशिकाका कार्यमा बाधा हाल्दछन्.[५४]

जानपदिक रोग विज्ञान (एपिडेमियोलजी)[सम्पादन गर्ने]

छपेटाइटिस बीका लागि विकलांगतादेखि समायोजित जीवन वर्षका लागि प्रति 100.000 निवासीको 2002 अनुमान। [५५][125][126][127][128][129][130][131][132][133][134][135][136][137][138][139][140]

2004सम्म एक अनुमानका अनुसार 350 मिलियन एचबीवी संक्रमित व्यक्ति संसार भरमा छन्। राष्ट्रीय र क्षेत्रीय प्रसारको रेन्ज 10% भन्दा अधिक एशियामा तथा 0.5%देखि कम अमेरिका र उतरी यूरोपमा छ। संक्रमणका मार्गहरुमा ऊर्ध्वाधर संचरण (जस्तो कि शिशुजन्मका माध्यम बाट), प्रारम्भिक जीवन क्षैतिज संचरण (काटने, घावहरु, र अरोग्यकारक आदत), र वयस्क क्षैतिज संचरण (यौन संपर्क, अन्तःशिरा दवाईको उपयोग) सामेल छन्.[५६] संचरणको प्राथमिक विधि एक दिइयो क्षेत्रमा क्रोनिक एचबीवी संक्रमणका प्रसारलाई दर्शाउँदछ। कम प्रसार भएका क्षेत्रहरु, जस्तै महाद्वीपीय संयुक्त राज्य अमेरिका र पश्चिमी यूरोपमा, इंजेक्शन दवाईहरुका दुरुपयोग र असुरक्षित यौन सम्बन्ध प्राथमिक तरिकाहरु छन्, तर पनि अन्य कारक पनि महत्वपूर्ण हुन सक्छन्.[५७] कम प्रसार भएका क्षेत्रहरु, जसमा पूर्वी यूरोप, रूसजापान सामेल छन्, जहाँ जनसङ्ख्याको 2-7% मानिस क्रानिक रुपले संक्रमित छ, यो रोग मुख्य रुपले बच्चाहरुमा फैला छ। उच्च प्रसार भएका क्षेत्रहरु जस्तो कि चीन र दक्षिण पूर्व एशियामा शिशुजन्मका समय संचरण सामान्य छ, तर पनि उच्च स्थानिकता क्षेत्रहरु जस्तो कि अफ्रिकामा शिशुजन्मका समय संचरण एक महत्वपूर्ण कारक छ.[५८] उच्च स्थानिकमारी भएका क्षेत्रहरुमा क्रोनिक एचबीवी संक्रमणको प्रसार कमभन्दा कम 8% छ.

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

छपेटाइटिस बी भाइरसका कारण भएको एक महामारीको सबैभन्दा पहिलो रिकार्ड 1885मा लुरमैनका द्वारा दर्ज गरिएको.[५९] चेचकको प्रकोप 1883मा ब्रेमेनमा घटित भयो र अन्य मानिसहरुका लिम्फका साथ 1289 शिपयार्ड गर्मचारिहरुलाई टीका लगाइएको। धेरै हफ्तहरुका बाद, र आठ महिना पछिसम्म टिका लगाए गए 191 श्रमिक पीलियादेखि ग्रसित भए र हेपाटाइटिस सीरमदेखि ग्रस्त रोगीका रूपमा तिनको इलाज गरिएको। अन्य कर्मचारी, जसलाई लिम्फका विभिन्न समूहहरुका साथ टीका लगाइएको थियो, ती स्वस्थ रहे। लुरमैनको शोधपत्र, जसलाई आज महामारी विज्ञानका अध्ययनका एक शास्त्रीय उदाहरणका रूपमा जानिन्छ,ले यो सिद्ध गरे कि दूषित लिम्फ नैं प्रकोपको सेत्रोत था। पछि, यसै प्रकारका धेरै प्रकोपहरुका परिचयको सूचना मिली। 1909मा सीरिंजको सुईहरुको परिचय पनि प्राप्त भयो, जो उपयोगमा लाई जाती थियों, र अधिक महत्वपूर्ण रूपमा सिफिलिसका इलाजका लागि सालवर्सनलाई व्यवस्थित गर्न हेतु दुबारा उपयोगमा लाई जाती थियों। 1965सम्म भाइरसको खोज भएको थिएन, तब, जब बारूक बल्मबर्गले नेशनल इंस्टिट्यूट अफ हेल्थ (NIH)मा काम गर्दै अस्ट्रियाका आदिवासी मानिसहरुका रक्तमा अस्ट्रेलिया एंटीजेन (पछि हेपेटाइटिस बी सतह एंटीजेन, वा HBsAgका रूपमा ज्ञात)को खोज गरे[६०] तर पनि भाइरसलाई 1947मा मैककल्लुम द्वारा प्रकाशित शोधका समयदेखि नैं संदिग्ध मानिएको था[६१], डी.एस। डेन र इन्य मानिसहरुले 1970 मा इलेक्ट्रोन माइक्रोस्कोपीका द्वारा भाइरस कणको खोज गरे[६२] 1980का दशकका शुरूमा भाइरसका जिनमलाई अनुक्रितम गरिएकोथियो,[६३] र प्रथम टीकेको परीक्षण गरे जा रह्यो था.[६४]

यी पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

संदर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. doi:10.1001/jama.276.10.841
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  2. doi:10.1002/hep.21347
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  3. ३.० ३.१ "Hepatitis B" 
  4. "FAQ about Hepatitis B", 2008-07-10 
  5. doi:10.1016/j.siny.2007.01.013
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  6. doi:10.4065/82.8.967
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  7. ७.० ७.१ ७.२ Zuckerman AJ (1996), Hepatitis Viruses। In: Baron's Medical Microbiology (Baron S et al, eds.) (4th ed.), Univ of Texas Medical Branch, ISBN 0-9631172-1-1, <http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed.section.3738> 
  8. ८.० ८.१ doi:10.1055/s-2004-828672
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  9. ९.० ९.१ PMID 3331068 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  10. PMID 2023605 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  11. PMID 17206752 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  12. ढाँचा:Cite pmc
  13. doi:10.1016/j.jhep.2007.01.007
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  14. doi:10.1038/nm1317
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  15. "Hepatitis B – the facts: IDEAS – Victorian Government Health Information, Australia", 2009-07-28 
  16. PMID 791124 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  17. PMID 8392167 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  18. doi:10.1099/0022-1317-67-7-1215
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  19. doi:10.1016/j.virusres.2007.02.021
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  20. २०.० २०.१ PMID 17206754 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  21. [१] हेपेटाइटिस बी भाइरस एक्स प्रोटीन अप्रेगुलेट्स एचएसपी90अल्फा एक्सप्रेशन ाए एक्टिवेशन अफ सी-एमवाईसी मानव हेपाटोकार्किनोमा सेल लाइन, HepG2
  22. PMID 17206755 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  23. PMID 8666521 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  24. doi:10.1016/j.vaccine.2004.10.045
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  25. नर्दर एच, कोउरोत्यस एएम, मग्निअस एलओ (1994) पूर्ण जीनोम, साइलोजेनिक रिलेटेडनेस एण्ड स्ट्रक्चरल प्रोटीन्स अफ सिक्स स्ट्रहरुस अफ द छपेटाइटिस बी भाइरस, फर अफ वीच रिप्रेजहरुट टू न्यू जेनोटाइप्स। विषाणु विज्ञान 198:489-503
  26. Shibayama T, Masuda G, Ajisawa A, Hiruma K, Tsuda F, Nishizawa T, Takahashi M, Okamoto H (May 2005), "Characterization of seven genotypes (A to E, G and H) of hepatitis B virus recovered from Japanese patients infected with human immunodeficiency virus type 1", Journal of Medical Virology 76(1): 24–32, PMID 15779062, doi 10.1002/jmv.20319 
  27. Schaefer S (January 2007), "Hepatitis B virus taxonomy and hepatitis B virus genotypes", World Journal of Gastroenterology : WJG 13(1): 14–21, PMID 17206751, <http://www.wjgnet.com/1007-9327/13/14.asp> 
  28. २८.० २८.१ Kurbanov F, Tanaka Y, Mizokami M (January 2010), "Geographical and genetic diversity of the human hepatitis B virus", Hepatology Research : the Official Journal of the Japan Society of Hepatology 40(1): 14–30, PMID 20156297, doi 10.1111/j.1872-034X.2009.00601.x 
  29. स्टूय्वर एल, डे गहरुडट एस, वान जेय्ट सी, जौलिम एफ, फ्राइड एम, स्चीनाजी आरएफ, रोसौ आर (2000) छपेटाइटिस बी भाइरसको एक नयाँ जीनोटाइप: पूरा जीनोम र साइलोजेनेटिक सम्बद्धता। जे जेन विरोल 81:67-74
  30. doi:10.1002/hep.21513
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  31. doi:10.1053/j.gastro.2007.08.039
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  32. doi:10.1055/s-2006-951602
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  33. "Hepatitis B Vaccine", 2009-01-31 
  34. doi:10.1086/502449
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  35. Joint Committee on Vaccination and Immunisation (2006), "Chapter 18 Hepatitis B" (PDF), Immunisation Against Infectious Disease 2006 ("The Green Book") (3rd edition (Chapter 18 revised 10 October 2007) ed.), Edinburgh: Stationery Office, pp. 468, ISBN 0113225288 
  36. doi:10.1016/j.tmaid.2006.04.004
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  37. O'Connor, John (2008-10-03), "Hepatitis B Prevention – The Body" 
  38. Li XM, Shi MF, Yang YB, Shi ZJ, Hou HY, Shen HM, Teng BQ (November 2004), "Effect of hepatitis B immunoglobulin on interruption of HBV intrauterine infection", World J Gastroenterol 10(21): 3215–7, PMID 15457579 
  39. Shi Z, Li X, Ma L, Yang Y (July 2010), "Hepatitis B immunoglobulin injection in pregnancy to interrupt hepatitis B virus mother-to-child transmission-a meta-analysis", International Journal of Infectious Diseases : IJID : Official Publication of the International Society for Infectious Diseases 14(7): e622-34, PMID 20106694, doi 10.1016/j.ijid.2009.09.008 
  40. Shi Z, Yang Y, Ma L, Li X, Schreiber A (July 2010), "Lamivudine in late pregnancy to interrupt in utero transmission of hepatitis B virus: a systematic review and meta-analysis", Obstet Gynecol 116(1): 147–59, PMID 20567182 
  41. Li XM, Yang YB, Hou HY, Shi ZJ, Shen HM, Teng BQ, Li AM, Shi MF, Zou L (July 2003), "Interruption of HBV intrauterine transmission: a clinical study", World J Gastroenterol 9(7): 1501–3, PMID 12854150 
  42. Hollinger FB, Lau DT. Hepatitis B: the pathway to recovery through treatment. Gastroenterology Clinics of North America. 2006;35(4):895–931. doi:10.1016/j.gtc.2006.10.002. PMID 17129820.
  43. Lai CL, Yuen MF. The natural history and treatment of chronic hepatitis B: a critical evaluation of standard treatment criteria and end points. Annals of Internal Medicine. 2007;147(1):58–61. PMID 17606962.
  44. ४४.० ४४.१ doi:10.1056/NEJMra0801644
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  45. Pramoolsinsup C. Management of viral hepatitis B. Journal of Gastroenterology and Hepatology. 2002;17 Suppl:S125–45. PMID 12000599.
  46. Libbus MK, Phillips LM. Public health management of perinatal hepatitis B virus. Public Health Nursing (Boston, Mass.). 2009;26(4):353–61. doi:10.1111/j.1525-1446.2009.00790.x. PMID 19573214.
  47. ढाँचा:Vcite doi
  48. Bell, S J & Nguyen, T (2009), "The management of hepatitis B" (Free full text), Aust Prescr 23(4): 99–104, <http://www.australianprescriber.com/magazine/32/4/99/104/> 
  49. doi:10.1111/j.1399-3046.2005.00393.x
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  50. doi:10.1016/j.virol.2005.09.033
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  51. PMID 1661197 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  52. doi:10.1016/j.cld.2007.08.001
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  53. doi:10.1111/j.1365-2893.2007.00902.x
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  54. Bonacini, Maurizio, MD, "Hepatitis B Reactivation" 
  55. [124]
  56. PMID 15602165 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  57. doi:10.1086/513435
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  58. doi:10.1055/s-2003-37583
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  59. लार्मन ए। (1885) एइने इक्टेरस एपिडेमिक। (जर्मनमा)। बार्ल क्लीन वोस्चहरुस्चार 22:20-3.
  60. PMID 5930797 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand
  61. मैककैलम, ऍफ.ओ., होमोमानिसोअस सीरम हेपेटाइटिस। लैंसेट 2, 691, (1947)
  62. doi:10.1016/S0140-6736(70)90926-8
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  63. doi:10.1038/281646a0
    This citation will be automatically completed in the next few minutes. You can jump the queue or expand by hand
  64. PMID 6108398 (PubMed)
    Citation will be completed automatically in a few minutes. Jump the queue or expand by hand

बाह्य लिङ्क्स[सम्पादन गर्ने]

हेपाटाइटिस बीको बारेमा विकिपिडियाका भातृ योजनाहरूमा खोज्नुहोस:

Definitions from Wiktionary
Textbooks from Wikibooks
Quotations from Wikiquote
Source texts from Wikisource
Images and media from Commons
News stories from Wikinews
Learning resources from Wikiversity

ढाँचा:STD/STI ढाँचा:विषाणुजनित रोग