अजित पवार

अजित पवार
सन् २०२४ मा पवार
व्यक्तिगत विवरण
जन्म	अजित पवार (१९५९-०७-२२)२२ जुलाई १९५९
मृत्यु	२८ जनवरी २०२६(2026-01-28) (उमेर ६६) बारामती, महाराष्ट्र, भारत
जीवनसाथी	सुनेत्रा पाटिल ( वि १९८५)
सन्तान	२
पेशा	राजनितिज्ञ
वेबसाइट	www.ajitpawar.org

अजित पवार (२२ जुलाई १९५९ – २८ जनवरी २०२६) महाराष्ट्रका एक भारतीय राजनीतिज्ञ थिए। जनवरी २०२६ मा उनको निधन नहुन्जेलसम्म उनी राज्यका सबैभन्दा लामो समय सेवा गर्ने उपमुख्यमन्त्री थिए, र पृथ्वीराज चव्हाण, देवेंद्र फडणवीस, उद्धव ठाकरे र एकनाथ शिन्देका मन्त्रिपरिषद्हरू अन्तर्गत छ कार्यकालसम्म उक्त पद सम्हालेका थिए। उनले २०२२ देखि २०२३ सम्म महाराष्ट्र विधान सभामा प्रतिपक्षका नेताको रूपमा पनि सेवा गरेका थिए र सन् १९९१ मा बारामती लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गरेका थिए।

परिवार

अजित पवारका हजुरबुबा–हजुरआमा गोविन्दराव र शारदा पवार थिए। गोविन्दराव बारामतीमा कामदार सहकारीहरूसँग आबद्ध थिए भने शारदाले पारिवारिक खेतीको व्यवस्थापन गर्थिन्। सन् १९३८ मा उनी पुणे स्थानीय बोर्डमा निर्वाचित भएकी थिइन्। उनीहरूका एघार सन्तान थिए, जसमा सात छोरा र चार छोरी थिए। ती छोरामध्ये एक शरद पवार पछि राष्ट्रवादी कांग्रेस पार्टी (एनसीपी) का अध्यक्ष बने र चार पटक महाराष्ट्रका मुख्यमन्त्रीसमेत बने।

प्रारम्भिक जीवन

अजित पवारको जन्म २२ जुलाई १९५९ मा महाराष्ट्रको देओलाली प्रवरा क्षेत्रमा अनन्तराव र आशाताई पवारको परिवारमा भएको थियो। उनी अठार वर्षका हुँदा उनका बुबाको निधन भएको थियो। उनका एक भाइ श्रीनिवास र एक बहिनी विजय थिइन्। सन् १९८५ मा उनले महाराष्ट्रका पूर्व मन्त्री पद्मसिंह बाजीराव पाटिलकी छोरी सुनेत्रा पवार (पूर्व थर पाटिल)सँग विवाह गरेका थिए।

भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेसमा रहेका आफ्ना काका शरद पवारको पदचिह्न पछ्याउँदै, उनले सन् १९८२ मा सहकारी चिनी कारखानाको बोर्डमा निर्वाचित भएसँगै राजनीतिमा पहिलो पाइला राखेका थिए। सन् १९९१ मा उनी पुणे जिल्ला केन्द्रीय सहकारी बैंकका अध्यक्षमा निर्वाचित भए र त्यसपछि लगातार १६ वर्षसम्म उक्त पदमा रहेका थिए।

राजनीतिक कार्यकाल

उनी सन् १९९१ मा बारामती संसदीय निर्वाचन क्षेत्रबाट पहिलो पटक लोकसभामा निर्वाचित भए। पछि उनले उक्त सिट आफ्ना काका लागि खाली गरे, जसपछि उनका काका प्रधानमन्त्री पी. वी. नरसिम्हा रावको सरकारमा रक्षा मन्त्री बनेका थिए। पवार आफ्नो स्पष्टवक्ता र व्यवहारिक नेतृत्व शैलीका लागि परिचित थिए, र उनलाई “अजित दादा” भन्ने उपनामले पनि चिनिन्थ्यो।

पछि उनी बारामती विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट सात पटक महाराष्ट्र विधान सभामा निर्वाचित भएका थिए। उनले पहिलो पटक सन् १९९१ को उपनिर्वाचनमा जित हासिल गरेका थिए र त्यसपछि सन् १९९५, १९९९, २००४, २००९ र २०१४ मा लगातार पाँच कार्यकालसम्म उक्त सिट कायम राखेका थिए। उनले सन् १९९१ देखि १९९२ सम्म मुख्यमन्त्री सुधाकरराव नाइकको सरकारमा कृषि तथा ऊर्जा राज्यमन्त्रीका रूपमा सेवा गरेका थिए।

सन् 1992 मा शरद पवार मुख्यमन्त्री बनेपछि उनी माटो संरक्षण, ऊर्जा र योजना राज्यमन्त्री बने। सन् 1999 मा, आईएनसी-एनसीपी गठबन्धन सरकारको एक हिस्साको रूपमा, उनी सिँचाइ विभागका लागि जिम्मेवार क्याबिनेट मन्त्री बने। उनलाई सुशीलकुमार सिन्देको मन्त्रीमण्डलको भागको रूपमा सन् 2003 मा ग्रामीण विकास विभाग पनि दिइएको थियो। सन् 2004 को विधानसभा चुनावमा काङ्ग्रेस-एनसीपी गठबन्धनले जित हासिल गरेपछि, उनले देशमुख र पछि क्याबिनेटमा जल संसाधन मन्त्रालय कायम राखे।

शरद पवार मुख्यमन्त्री बनेपछि सन् १९९२ मा उनी माटो संरक्षण, ऊर्जा तथा योजना राज्यमन्त्री बनेका थिए। सन् १९९९ मा भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस–राष्ट्रवादी कांग्रेस पार्टी गठबन्धन सरकारअन्तर्गत उनी सिंचाइ विभागको जिम्मेवारीसहित क्याबिनेट मन्त्री बनेका थिए। सन् २००३ मा सुशीलकुमार शिन्देको मन्त्रिपरिषद्मा उनलाई ग्रामीण विकास विभागको अतिरिक्त जिम्मेवारी पनि दिइएको थियो। सन् २००४ को विधानसभा निर्वाचनमा आईएनसी–एनसीपी गठबन्धनले जित हासिल गरेपछि उनले देशमुखको तथा पछि अशोक चव्हाणको मन्त्रिपरिषद्मा जलस्रोत मन्त्रालयको जिम्मेवारी कायम राखे।

मृत्यु

२८ जनवरी २०२६ मा, भारतीय समय अनुसार करिब ०८:४४ बजे (यूटीसी+५:३०), मुम्बईको छत्रपति शिवाजी महाराज अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट महाराष्ट्रको बारामती विमानस्थलतर्फ चार्टर उडानमा रहेका पवारलाई बोकेको एक व्यावसायिक जेट बारामती विमानस्थलको रनवे ११ मा दोस्रो पटक अवतरण गर्ने प्रयासका क्रममा दुर्घटनाग्रस्त भएको थियो। विमान धावनमार्गबाट चिप्लिएर बाहिर गई, आगलागी भयो र ठोक्किँदै पूर्ण रूपमा नष्ट भयो, जसका कारण पवारसहित विमानमा सवार अन्य चार जनाको मृत्यु भएको थियो। दुर्घटनामा परेको विमान १६ वर्ष पुरानो लियरजेट ४५ एक्सआर (दर्ता नम्बर VT-SSK) थियो। उक्त घटनाको समयमा पवार आगामी जिल्ला परिषद् निर्वाचनसँग सम्बन्धित रूपमा विभिन्न सार्वजनिक सभाहरूलाई सम्बोधन गर्न बारामती जाँदै थिए।