बाँझोपन

बाँझोपन
विशिष्टता	युरोलोजी, reproductive endocrinology and infertility, obstetrics and gynaecology
कारक	महिलाहरूमा सामान्य: एनोभ्युलेसन, अवरुद्ध फेलोपियन ट्यूब, हार्मोनल असंतुलन पुरुषहरूमा सामान्य: कम शुक्राणु गणना, असामान्य शुक्राणु आकारविज्ञान
बारम्बारता	११ करोड ३० लाख (२०१५)

बाँझोपन भनेको पुरुष र महिला जीवको प्रजनन क्षमतामा असमर्थता हो। यो सामान्यतया यौन परिपक्वतामा पुगेको स्वस्थ जीवको प्राकृतिक अवस्था होइन, त्यसैले यौवनावस्थाबाट गुज्रिएका बच्चाहरूलाई बहिष्कृत गरिन्छ, जुन शरीरको प्रजनन क्षमताको सुरुवात हो। यो रजोनिवृत्ति पछि महिलाहरूमा पनि एक सामान्य अवस्था हो।

मानवमा, बाँझोपनलाई पुरुष र महिला जोडीसँग कम्तिमा एक वर्षको असुरक्षित र नियमित यौनसम्पर्क पछि गर्भवती हुन नसक्ने अवस्थाको रूपमा परिभाषित गरिएको छ। बाँझोपनका धेरै कारणहरू छन्, जसमा केही चिकित्सा हस्तक्षेपले उपचार गर्न सक्छ। १९९७ को अनुमानले विश्वव्यापी रूपमा सबै विषमलिङ्गी जोडीहरूको लगभग पाँच प्रतिशतमा बाँझोपनको अनसुलझे समस्या रहेको देखाउँछ। तथापि, धेरै जोडीहरूले कम्तिमा एक वर्षसम्म अनैच्छिक सन्तानविहीनताको अनुभव गर्छन्, जसको अनुमान १२% देखि २८% सम्म हुन्छ।

धेरैजसो समाजमा बच्चा जन्माउनु महत्त्वपूर्ण मानिन्छ। बाँझोपन भएका जोडीहरूले सामाजिक र पारिवारिक दबाब अनुभव गर्न सक्छन्, जसले गर्दा सामाजिक एक्लोपनको भावना उत्पन्न हुन्छ। लिङ्ग, उमेर, धर्म र सामाजिक आर्थिक स्थितिका कारकहरू महत्त्वपूर्ण प्रभाव हुन्। सामाजिक दबाबले बाँझोपन उपचारमा जाने, बेवास्ता गर्ने वा अनुभव गर्ने जोडीको निर्णयलाई असर गर्न सक्छ। यसबाहेक, सामाजिक आर्थिक स्थितिले बाँझो जोडीहरूको मनोविज्ञानलाई प्रभाव पार्छ: कम सामाजिक आर्थिक स्थिति डिप्रेसनको विकासको बढ्दो सम्भावनासँग सम्बन्धित छ। धेरै संस्कृतिहरूमा, गर्भधारण गर्न असमर्थताले कलंक बोकेको हुन्छ। बन्द सामाजिक समूहहरूमा, केही हदसम्म अस्वीकृति (वा जोडीद्वारा अस्वीकृत भएको भावना) ले पर्याप्त चिन्ता र निराशा निम्त्याउन सक्छ। कतिपयले सक्रिय रूपमा यस मुद्दालाई पूर्ण रूपमा बेवास्ता गरेर प्रतिक्रिया दिन्छन्।