इरानी सिनेमा

इरानी सिनेमा
पर्दाहरूको सङ्ख्या	५९६ (सन् २०१८)
• Per capita	प्रति १ लाख जनसंख्यामा ०.७ (सन् २०१८)
निर्मित चलचित्रहरू (सन् २०१७)
जम्मा	२००
Number of admissions (सन् २०१८)
कुल	२८,५३७,४१०
राष्ट्रिय चलचित्रहरू	२८,५१४,९२१
Gross Box Office (सन् २०१८)
कुल	$23.8 मिलियन

इरानी सिनेमा (फारसी: سینمای ایران), वा पर्सियाको सिनेमा, इरानको चलचित्र उद्योगलाई जनाउँछ। विशेष गरी, इरानी कला चलचित्रहरूले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा मान्यता प्राप्त गरेका छन्। इरानी चलचित्रहरू सामान्यतया फारसी भाषामा लेखिन्छन् र बोलिन्छन्। सन् १९९० को दशकमा इरानलाई सिनेमा निर्यात गर्ने सबैभन्दा उत्कृष्ट देशहरूमध्ये एकका रूपमा प्रशंसा गरिएको थियो। केही आलोचकहरूले अहिले इरानलाई कलात्मक दृष्टिले विश्वको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण राष्ट्रिय सिनेमा मान्छन्, जसको महत्त्वले यसलाई विगतका दशकहरूमा इटालेली नवयथार्थवाद जस्ता चलचित्र आन्दोलनहरूसँग तुलना गर्न प्रेरित गर्छ। पछिल्ला बीस वर्षमा विभिन्न अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवहरूले इरानी सिनेमालाई सम्मान गरेका छन्।

विश्वभरका धेरै चलचित्र आलोचकहरूले इरानी सिनेमालाई विश्वका सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण कलात्मक सिनेमाहरूमध्ये एकका रूपमा प्रशंसा गरेका छन्।

इरानमा दृश्य कला

इरानी इतिहासमा दृश्य प्रतिनिधित्वका सबैभन्दा प्रारम्भिक उदाहरणहरू पर्सेपोलिस (करिब ईसा पूर्व ५००) का बेस-रिलिफहरूमा देख्न सकिन्छ। बेस-रिलिफ मूर्तिकलाको एक विधि हो, जसमा ढुङ्गा वा धातुको समतल सतहलाई कुँदेर वा खोपेर आकृति बनाइन्छ। पर्सेपोलिस प्राचीन अचेमेनिड्स राज्यको अनुष्ठानिक केन्द्र थियो, र "पर्सेपोलिसका आकृतिहरू दृश्य भाषाको व्याकरण र वाक्यविन्यासका नियमहरूमा बाँधिएका छन्।"

प्रारम्भिक फारसी सिनेमा

२०औँ शताब्दीको प्रारम्भमा सिनेमा पर्सिया पुग्दा यसको सुरुवात भएको पाँच वर्ष मात्र भएको थियो। पहिलो फारसी चलचित्रनिर्माता मिर्जा इब्राहिम खान अक्कास बाशी थिए, जो सन् १८९६–१९०७ सम्म पर्सियाका राजा मुजफ्फर अल-दिन शाहका आधिकारिक फोटोग्राफर थिए। सन् १९०० को जुलाईमा पेरिसको भ्रमणपछि, अक्कास बाशीले क्यामेरा प्राप्त गरे र शाहको आदेशमा शाहको युरोप भ्रमणको चलचित्रण गरे। उनले शाहका निजी तथा धार्मिक समारोहहरूको चलचित्रण गरेको बताइन्छ, तर त्यस्ता चलचित्रहरूको कुनै प्रतिलिपि अहिले अस्तित्वमा छैन। अक्कास बाशीले फोटोग्राफी सुरु गरेको केही वर्षपछि, इरानी चलचित्र फोटोग्राफीका अर्का अग्रणी खान बाबा मोताजेदीको उदय भयो। उनले काजार शासनकालदेखि पहलवी वंशकालसम्म ठूलो मात्रामा समाचारचित्र फुटेज खिचे।

समकालीन इरानी सिनेमा

वर्तमानमा, इरानी बक्स अफिसमा मुख्य रूपमा व्यावसायिक इरानी चलचित्रहरूको प्रभुत्व छ। पश्चिमी चलचित्रहरू कहिलेकाहीँ सिनेमा हलहरूमा देखाइन्छन्, जबकि समकालीन हलिउड निर्माणहरू राज्य टेलिभिजनमा प्रसारण गरिन्छन्। इरानी कला चलचित्रहरू प्रायः आधिकारिक रूपमा प्रदर्शन गरिँदैनन् र अनधिकृत डीभीडीमार्फत उपलब्ध हुन्छन्। यीमध्ये केही प्रशंसित चलचित्रहरू इरानमै प्रदर्शन गरिएका थिए र तिनले बक्स अफिसमा सफलता हासिल गरेका थिए। उदाहरणहरूमा रासुल साद्र अमेलीको "आई एम तरानेह, १५", रक्षान बानी-एतमादको "अन्डर द स्किन अफ द सिटी", बहमान घोबादीको "मारुन्ड इन इराक" र मनीजेह हेकमतको "विमेन्स प्रिजन" समावेश छन्।