ओकिनावा
ओकिनावा प्रान्त (जापानी: 沖縄県, ओकिनावा केन) जापानको सबैभन्दा दक्षिणी र पश्चिमी प्रान्त हो। यसमा तीन मुख्य द्वीप समूह ओकिनावा द्वीपसमूह, साकिशिमा द्वीपसमूह, र दैटो द्वीपसमूह पर्दछन्।[१]
यो प्रान्तको समुद्री क्षेत्र पूर्व–पश्चिममा लगभग १,००० किलोमिटर र उत्तर–दक्षिणमा ४०० किलोमिटर फैलिएको छ। २२८१ वर्ग किलोमिटर को सानो भू–क्षेत्र र, आसपासको समुद्री क्षेत्रसहित जोडेर ओकिनावाको कुल क्षेत्र होन्शु, शिकोकु, र क्युशुको आधा बराबर हुन जान्छ।
१६० द्वीपमध्ये ४९ द्वीपमा मानिस बसोबास गर्छन्। सबैभन्दा ठुलो र जनसङ्ख्या बढी भएको द्वीप ओकिनावा द्वीप हो, जहाँ राजधानी नाहा र मुख्य सहर उरुमा, र उरासोए छन्।
प्रान्तको जलवायु उपोष्णकटिबन्धीय छ, जसमा वर्षभरि उच्च तापक्रम र वर्षा हुन्छ।
नन्सेई द्वीपसमूहका मानिसहरू, जसमा ओकिनावा, साकिशिमा द्वीपसमूह, र कागोशिमा प्रान्तका केही भागहरू, समावेश भएको सामूहलाई र्यूक्यू भनेर पनि चिनिन्छ।
इतिहास
[सम्पादन गर्नुहोस्]ओकिनावाको प्राचीन इतिहास मुख्य जापानबाट फरक छ। लेखनको अभिलेख अघि, यसलाई सामान्यतया पेलेओलिथिक युग र शेलमिडेन युग गरी दुई कालखण्डमा विभाजन गरिएको छ। सबभन्दा पुरानो मानव क्रियाकलापको प्रमाणमा यामासिता गुफा मानव (लगभग ३२,००० वर्ष पुरानो) र मिनाटोगावा मानव (लगभग १८००० वर्ष पुरानो) पर्दछन्। २०१२ मा, विश्वकै सबैभन्दा पुरानो माछा फँसाउने हुक नान्जो सिटीको साकितारी गुफा क्षेत्रमा फेला परेको थियो।[२]
शेलमिडेन युगले मुख्य जापानको जोमोन–हाइन कालको समयमा समयान्तरालको अन्तराल लगभग १०,००० वर्षमा भएको देखाउँछ। यो समयमा ओकिनावाको माटोले स्थानीय विशेषताहरू विकास गर्न थाल्यो।
गुसुकु र सन्जान काल
[सम्पादन गर्नुहोस्]१२औँ शताब्दीदेखि, ओकिनावा गुसुकु कालमा प्रवेश गर्यो। यस बेला कृषिमा आधारित समाज विकास भयो। यसै क्रममा समुद्री तटबाट खेत तिर मानिसहरू सरे, जनसङ्ख्या वृद्धि भयो, र अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको आरम्भ भयो। स्थानीय प्रमुखहरू (अजी) ले आफ्नो क्षेत्रको सुरक्षा र विदेशी व्यापार विस्तारको लागि किल्ला–आधारित आवास गुसुकु निर्माण गरे।[३]
१४औँ शताब्दीमा, ओकिनावा द्वीप तीन राज्यमा विभाजित भयो: होकुजान, चूजान, र नानजान।[४]
रियुक्यू काल
[सम्पादन गर्नुहोस्]पहिलो शो वंश: शो हाशीले पहिलो शो वंश स्थापना गरे र १४१६ मा ओकिनावा द्वीप एकीकृत गरे। यस कालमा राज्यको प्रशासन केन्द्रिकृत भयो र रियुक्यू राज्यले चीनको मिङ राजवंशसँग कर प्रणालीमा भाग लियो।
दोस्रो शो वंश: शो एन र शो शिनका शासनकालमा केन्द्रिकृत प्रशासन कायम भयो। शक्तिशाली क्षेत्रीय प्रमुखहरू राजधानी शुरीमा सारिए र राज्यको प्रशासन सिधा लागु भयो।
व्यापारिक र कूटनीतिक सम्बन्ध
रियुक्यू राज्यले चीनसँग व्यापारिक र कूटनीतिक सम्बन्ध कायम राख्यो। दक्षिण–पूर्वी एसिया, चीन, जापान, र कोरियासँग व्यापार गर्नाले यसलाई पूर्वी एसियामा महत्वपूर्ण व्यापारिक केन्द्र बनायो।
१६०९: साट्सुमा आक्रमण साट्सुमा क्षेत्रले रियुक्यू राज्यमा आक्रमण गर्यो र आंशिक रूपमा जापानी प्रभुत्वमा आयो। तथापि, रियुक्यू राज्यले आंशिक स्वतन्त्रता र चीनसँगको कर सम्बन्ध कायम जारी राख्यो।
पहिलो ओकिनावा प्रान्त काल
मेइजी पुनर्स्थापनापछि १८७१ मा जापानले प्रान्त प्रणाली स्थापना गर्यो। १८७९ मा रियुक्यू क्षेत्रलाई आधिकारिक रूपमा समाप्त गरी ओकिनावा प्रान्त स्थापना भयो।[५]
२०औँ शताब्दी र द्वितीय विश्वयुद्ध
[सम्पादन गर्नुहोस्]ओकिनावामा चिनी उद्योग र यातायात सुधार हुँदै गर्दा १९४५ मा प्रशान्त युद्धको सबैभन्दा ठुलो जमिन युद्ध, ओकिनावामा भयो। यो युद्धमा करिब २००,००० जापानी र १२,५२० अमेरिकी सैनिकको मृत्यु भयो।
अमेरिकी प्रशासन (१९४५–१९७२)
[सम्पादन गर्नुहोस्]युद्ध पछि, ओकिनावा अमेरिकी प्रशासनमा रह्यो। अमेरिकी सेनाले २७ वर्षसम्म ओकिनावामा सैन्य आधारहरू स्थापना गर्यो।[६]
भियतनाम युद्ध र सैन्य आधार
[सम्पादन गर्नुहोस्]१९६५–१९७२ बीचमा, ओकिनावा अमेरिकी सेनाको भियतनाम युद्धको लागि प्रमुख स्थल बन्यो। ओकिनावामा अमेरिकी सैन्य उपस्थितिले स्थानीय जनताको मनोवृत्ति र अमेरिकी सेनासँगको सम्बन्धमा विभाजन ल्यायो।[७]
१९७२ मा जापानमा फिर्ता
[सम्पादन गर्नुहोस्]१९७२ मा ओकिनावा रिभर्शन सहमति अनुसार प्रशासन जापानमा फर्कियो, तर अमेरिकी सैनिक आधारहरू कायम रह्यो।
समसामयिक इतिहास
[सम्पादन गर्नुहोस्]ओकिनावा अमेरिकी सैन्य उपस्थितिको विषयमा विवाद जारी छ। २००० दशकदेखि ओकिनावाले नयाँ हेलीप्याड र अमेरिकी सेनाको विस्तारको विरोध गर्दै आएको छ।[८]
स्वतन्त्रता आन्दोलन
[सम्पादन गर्नुहोस्]रियुक्यू राज्यको जापानमा एकीकरणपछि, ओकिनावामा स्वतन्त्रता र स्थानीय स्वायत्तताको माग निरन्तर रह्यो। २०२२ मा गरिएको सर्वेक्षण अनुसार, करिब ३% पूर्ण स्वतन्त्रता चाहन्छन्, ४८% "सशक्त स्थानीय सरकार" समर्थक छन्, र ४२% वर्तमान स्थिति कायम राख्न चाहन्छन्।[९]
संस्कृति र कला
[सम्पादन गर्नुहोस्]ओकिनावा आफ्नै परम्परागत सङ्गीत, नृत्य (जस्तै ऐसा), र क्यारेते कला विकास गरेको छ। पर्यटन र सेवा क्षेत्र ओकिनावाको अर्थतन्त्रका मुख्य उद्योग हुन्।[१०]
- ↑ "2020年度国民経済計算（2015年基準・2008SNA）: 経済社会総合研究所 – 内閣府", 内閣府ホームページ (जापानीमा), अन्तिम पहुँच मे १८, २०२३।
- ↑ 安里進, 高良倉吉, 田名真之, 豊見山和行, 西里喜行, 真栄平房昭 (२००४), 沖縄県の歴史 (History of Okinawa Prefecture) (जापानीमा), Tokyo: 山川出版社 (Yamakawa Publishing), आइएसबिएन 4-634-32470-9।
- ↑ "古我地原貝塚 – 沖縄県 – 行ってみよう〜全国遺跡・博物館マップ〜", 全国こども考古学教室 (जापानीमा), अन्तिम पहुँच मे १२, २०२५।
- ↑ "History of United States Naval Hospital Okinawa, Japan", U.S. Naval Hospital Okinawa, अन्तिम पहुँच अक्टोबर १५, २०२५।
- ↑ "History of United States Naval Hospital Okinawa, Japan", U.S. Naval Hospital Okinawa, अन्तिम पहुँच अक्टोबर १५, २०२५।
- ↑ "Battle of Okinawa", Wikipedia (अङ्ग्रेजीमा), अप्रिल ११, २०२५, अन्तिम पहुँच अप्रिल १२, २०२५।
- ↑ Trumbull, Robert (अगस्ट १, १९६५), "OKINAWA B-52'S ANGER JAPANESE: Bombing of Vietnam From Island Stirs Public Outcry.", The New York Times, मूलबाट डिसेम्बर ९, २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच सेप्टेम्बर २७, २००९। वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण डिसेम्बर ९, २०१९ मिति
- ↑ Hou, Yi (डिसेम्बर २०१५), "The Post-WWII Disposition of the Ryukyu Issue and the Origin of the Diaoyu Islands Dispute", China's Borderland History and Geography Studies (चिनियाँमा) (Institute of Chinese Borderland Studies, Chinese Academy of Social Sciences) 25 (4): 124–132।
- ↑ Kerr, George H. (१९५३), "Ryukyu Kingdom and Province before 1945", Pacific Science Board, National Academy of Sciences, अन्तिम पहुँच सेप्टेम्बर २२, २०२५।
- ↑ "Kyushu & Okinawa | EU-Japan", www.eu-japan.eu, अन्तिम पहुँच अप्रिल १२, २०२५।