ककरोच जनता पार्टी

ककरोच जनता पार्टी
ककरोच जनता पार्टी
छोटो रूप	CJP
अध्यक्ष	अभिजीत दिप्के
संस्थापक	अभिजीत दिप्के
स्थापना	१६ मे २०२६; ३ महिना पहिले
विचारधारा	राजनीतिक व्यंग्य; युवा अधिकार; सत्ताविरोधी; धर्मनिरपेक्षता; समाजवाद;
राजनीतिक स्थान	केन्द्र-वाम
रङहरू	प्लम चिज
नारा	आलसी तथा बेरोजगारहरूको आवाज
वेबसाइट
	cockroachjantaparty.org
	भारतको राजनीति; निर्वाचन;

ककरोच जनता पार्टी (CJP; अनु. 'साङ्ला जनताको पार्टी') भारतको एक व्यंग्यात्मक राजनीतिक आन्दोलन हो, जसको स्थापना १६ मे २०२६ मा अभिजीत दिप्केद्वारा गरिएको थियो। दिप्के यसअघि आम आदमी पार्टीसँग राजनीतिक सञ्चार रणनीतिकारका रूपमा आबद्ध थिए।^[१]^[२]^[३]^[४]

यो आन्दोलन १५ मे २०२६ मा भारतका प्रधान न्यायाधीश सूर्यकान्तले बेरोजगार युवाहरूलाई “ककरोच” तथा “समाजका परजीवी” सँग तुलना गरेको भनिएको टिप्पणीको व्यंग्यात्मक प्रतिक्रियाका रूपमा उदाएको थियो।^[५]

समाचारहरूका अनुसार, ककरोच जनता पार्टीका समर्थकहरूले बिहारको आगामी बाँकिपुर विधानसभा उपनिर्वाचनमा प्रतिस्पर्धा गर्ने सम्भावना विचार गरिरहेका थिए।^[५]

स्थापनाको केही दिनभित्रै यस आन्दोलनले ३ लाख ५० हजारभन्दा बढी सदस्यता दर्ता तथा सामाजिक सञ्जालमा १ करोड ८० लाख अनुयायी प्राप्त गरेको बताइएको थियो।^[६]

यस आन्दोलनले अफलाइन गतिविधिहरूमा पनि सहभागिता जनाएको थियो, जहाँ स्वयंसेवकहरूले ककरोचको पोशाक लगाएर प्रदर्शन तथा सरसफाइ अभियानहरू सञ्चालन गरेका थिए।^[४]

यो आन्दोलन भारत निर्वाचन आयोगमा दर्ता गरिएको छैन।

उत्पत्ति

१५ मे २०२६ मा सर्वोच्च अदालतमा भएको सुनुवाइका क्रममा प्रधान न्यायाधीश सूर्यकान्तले टिप्पणी गर्दै भनेका थिए: “ककरोचजस्ता युवाहरू छन्, जसले कुनै रोजगारी पाउँदैनन् वा पेशागत क्षेत्रमा कुनै स्थान बनाउँदैनन्। तीमध्ये केही मिडियामा जान्छन्, केही सामाजिक सञ्जालतर्फ जान्छन्, आरटीआई कार्यकर्ता वा अन्य अभियन्ता बन्छन्, अनि सबैमाथि आक्रमण गर्न थाल्छन्।”^[५]

त्यसको भोलिपल्ट अभिजीत दिप्केले एक्स (पूर्व ट्विटर) मा “सबै ‘ककरोच’ हरूका लागि एउटा मञ्च” सुरु गरिएको घोषणा गरेका थिए। उनले सदस्य बन्नका लागि बेरोजगार, आलसी, अत्यधिक अनलाइन रहने, तथा व्यावसायिक रूपमा गुनासो गर्न सक्ने क्षमता हुनुपर्ने मापदण्ड उल्लेख गरेका थिए।^[७]

पार्टीको वेबसाइट ‘Cockroach Janta Party’^[८] १६ मे २०२६ मा “आलसी तथा बेरोजगारहरूको आवाज” भन्ने नारासहित सार्वजनिक गरिएको थियो।^[२]

४८ घण्टाभित्रै यस आन्दोलनले ४० हजारभन्दा बढी दर्ता सदस्य भएको दाबी गरेको थियो, जबकि पछिल्ला प्रतिवेदनहरूले यो सङ्ख्या ७० हजार नाघेको उल्लेख गरेका थिए।^[९]

२२ मे २०२६ (2026-05-22) अनुसार^{[उद्यतन]} आन्दोलनको इन्स्टाग्राम खातामा १ करोड ९५ लाखभन्दा बढी अनुयायी देखिएका थिए।^[१०] त्यस दिनको प्रारम्भमै उक्त खाताले १ करोड ८० लाख अनुयायी पार गर्दै भारतीय जनता पार्टी (भाजपा) तथा भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेसका आधिकारिक खाताहरूलाई उछिनेको थियो।^[११]

यस आन्दोलनको एक्स खातामा पनि २ लाखभन्दा बढी अनुयायी रहेका थिए।^[४]^[१२]

सुरुवात भएको ७८ घण्टाभित्रै इन्स्टाग्राम खाताले ३० लाख अनुयायी पार गरेको बताइएको थियो भने पाँच दिनभन्दा कम अवधिमा १ करोड अनुयायी पार गर्दै सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टीको आधिकारिक इन्स्टाग्राम खातालाई समेत उछिनेको थियो।^[१३]

यस आन्दोलनले अनलाइन फाराममार्फत ३ लाख ५० हजारभन्दा बढी सदस्य दर्ता गरेको पनि बताइएको थियो।^[१४]

यस आन्दोलनले अफलाइन गतिविधिहरूमा पनि विस्तार गरेको थियो, जहाँ स्वयंसेवकहरूले ककरोचको पोशाक लगाएर सरसफाइ अभियान तथा विरोध प्रदर्शनहरूमा सहभागिता जनाएका थिए।^[४]

पछि यो आन्दोलन पश्चिम बंगाल, बिहार, मध्य प्रदेश, उत्तर प्रदेश, जम्मू र कश्मीर, तथा हिमाञ्चल प्रदेश लगायतका विभिन्न राज्यहरूमा फैलिएको बताइएको थियो।^[१५]

सूर्यकान्तको प्रतिक्रिया

विवाद बढेपछि प्रधान न्यायाधीश सूर्यकान्तले १६ मे २०२६ मा स्पष्टीकरण जारी गर्दै आफ्ना टिप्पणीहरूलाई गलत रूपमा उद्धृत गरिएको बताएका थिए। उनले आफ्नो आलोचना विशेष रूपमा नक्कली तथा फर्जी डिग्री प्रयोग गरेर कानुनी पेशामा प्रवेश गरेका व्यक्तिहरूतर्फ लक्षित रहेको र सामान्य बेरोजगार युवाहरूप्रति नभएको स्पष्ट पारे। उनले भने, “म वर्तमान तथा भविष्यका हाम्रो मानव स्रोतप्रति मात्र होइन, भारतका प्रत्येक युवाप्रति गर्व गर्छु। म उनीहरूलाई विकसित भारतका स्तम्भका रूपमा देख्छु।”^[५]

दिप्केले एक्समा उक्त स्पष्टीकरणप्रति प्रतिक्रिया जनाउँदै लेखेका थिए, “मेरो प्रधानमन्त्रीसँग वैचारिक मतभेद हुन सक्छ, तर प्रधान न्यायाधीशलाई उहाँको अपमान गर्ने अधिकार छैन। वैध डिग्री नभएको आधारमा कसैलाई आफ्नै नागरिकलाई ‘परजीवी’ भन्न अधिकार प्राप्त हुँदैन।”^[५]

India Today सँगको अन्तर्वार्तामा दिप्केले प्रधान न्यायाधीशको टिप्पणी विशेष रूपमा पीडादायी भएको बताएका थिए, किनभने ती टिप्पणी संविधानका संरक्षकबाट आएका थिए, जसको जिम्मेवारी अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको रक्षा गर्नु हो। उनले भने, “हाम्रो अभिव्यक्ति स्वतन्त्रताको रक्षा गर्न बसेको व्यक्ति केवल आफ्नो विचार राखेकै कारण हामीलाई ककरोच र परजीवीसँग तुलना गरिरहेको छ। यदि यस्तो टिप्पणी सत्तारूढ दलका अरू कसैले गरेको भए... यति ठूलो विवाद सिर्जना हुने थिएन।”^[१३]

अन्तर्निहित मुद्दाहरू

ककरोच जनता पार्टीको सुरुआत प्रधान न्यायाधीश सूर्यकान्तको टिप्पणीप्रतिको व्यंग्यात्मक प्रतिक्रियाका रूपमा भएको थियो, तर भारतीय युवामाझ यसको तीव्र विस्तारले विश्लेषक तथा टिप्पणीकारहरूले औँल्याएका गहिरा संरचनात्मक समस्याहरूलाई पनि प्रतिबिम्बित गरेको छ।^[१६]

बेरोजगारी

भारतमा स्नातक तहको बेरोजगारी दर २९.१ प्रतिशत रहेको छ, जुन विद्यालय नपढेका व्यक्तिहरूको तुलनामा नौ गुणा बढी हो। देशले हरेक वर्ष ८० लाखभन्दा बढी स्नातक उत्पादन गरे पनि अर्थतन्त्रले उनीहरूलाई समेट्न पर्याप्त रोजगारी सिर्जना गर्न सकेको छैन।^[१६] CJP को सदस्यता मापदण्डमा पनि बेरोजगारीलाई उल्लेख गरिएको छ, जसमा आवेदक “बलपूर्वक, इच्छाअनुसार वा सिद्धान्तका आधारमा बेरोजगार” हुनुपर्ने भनिएको छ।^[१७]

परीक्षाको प्रश्नपत्र चुहावट

CJP को स्थापना हुनुभन्दा अघिल्लो सातामा नेशनल एलिजिबिलिटी कम इन्ट्रान्स टेस्ट (NEET-UG) को प्रश्नपत्र चुहावटपछि परीक्षा रद्द गरिएसँगै देशव्यापी प्रदर्शनहरू भएका थिए। उक्त परीक्षा पुनः २१ जुन २०२६ मा सञ्चालन गर्ने तय गरिएको थियो।^[१८]

CJP ले “Haan Main Hoon Cockroach” शीर्षकको विरोध गीत सार्वजनिक गरेको थियो, जसमा NEET प्रश्नपत्र चुहावट, विद्यार्थीमाथिको दबाब तथा परीक्षा प्रणालीप्रतिको आक्रोशलाई प्रत्यक्ष रूपमा उल्लेख गरिएको थियो।^[१८] पार्टीको घोषणापत्रमा “NEET तथा CBSE जस्ता परीक्षा घोटालाका पीडित प्रत्येक विद्यार्थी” सँग ऐक्यबद्धता जनाएको उल्लेख छ।^[७]

सम्पत्ति असमानता तथा पक्षपोषी पूँजीवाद

भारतमा सम्पत्तिको अत्यधिक केन्द्रीकरण रहेको छ, जहाँ आलोचकहरूले पछिल्लो दशकमा निर्माण गरिएको आर्थिक संरचनाले मुख्यतः गौतम अडानी तथा मुकेश अम्बानी जस्ता उद्योगपतिहरूलाई फाइदा पुर्‍याएको आरोप लगाएका छन्।^[१९]

CJP लाई समर्थन गरेका अभियन्ता-वकिल प्रशान्त भूषणले भारतको “अर्थतन्त्र तथा समाज अम्बानी र अडानीजस्ता पक्षपोषी पूँजीपतिहरूको फाइदाका लागि रगत बगाइरहेको” बताएका थिए।^[१६] CJP को घोषणापत्रले अडानी समूह तथा रिलायन्स इन्डस्ट्रिजको स्वामित्वमा रहेका सञ्चार संस्थाहरूको लाइसेन्स रद्द गर्न तथा “गोदी मिडिया”का प्रस्तोताहरूको बैंक खातामाथि अनुसन्धान गर्न माग गरेको थियो। पार्टीले गुमनाम चन्दा वा निर्वाचन बन्ड स्वीकार नगर्ने पनि उल्लेख गरेको थियो।^[७]

न्यायिक अवकाशपछिका नियुक्ति तथा संस्थागत विश्वास

भारतका पूर्व प्रधान न्यायाधीशहरूले अवकाशपछि सरकारी पद स्वीकार गर्ने अभ्यासप्रति व्यापक आलोचना भएको छ। पूर्व प्रधान न्यायाधीश रञ्जन गोगोईले अवकाशपछि १६ हप्तामै राज्यसभाको सिट स्वीकार गरेका थिए भने पूर्व प्रधान न्यायाधीश पी. सतासिवम केरला राज्यका राज्यपाल बनेका थिए।^[२०]

हालका प्रधान न्यायाधीश बी.आर. गवईले यस्ता अवकाशपछिका नियुक्तिहरूले “गम्भीर नैतिक प्रश्नहरू उठाउने” तथा “भविष्यका सरकारी नियुक्तिको सम्भावनाले न्यायिक निर्णय प्रभावित भएको आभास दिन सक्ने” बताएका थिए।^[२१]

CJP को पहिलो घोषणापत्र मागले यही विषयलाई सम्बोधन गर्दै अवकाशप्राप्त प्रधान न्यायाधीशहरूलाई राज्यसभा सिट दिन प्रतिबन्ध लगाउन माग गरेको थियो।^[७] यसले भारतका उच्च न्यायिक अधिकारीहरूलाई राजनीतिक पदद्वारा पुरस्कृत गरिने व्यापक धारणालाई प्रतिबिम्बित गरेको थियो, जसले न्यायपालिका र कार्यपालिकाबीचको सीमालाई अस्पष्ट बनाउने भनिएको छ।^[२२]

प्रशान्त भूषणले प्रधान न्यायाधीश कान्तको टिप्पणीले “अभियन्ता तथा युवाहरूप्रतिको गहिरो पूर्वाग्रह र वैमनस्यता” झल्काएको बताएका थिए। उनले थपे, “यो वर्तमान सरकारको मानसिकता पनि ठ्याक्कै यही हो।”^[२२]

युवा प्रतिनिधित्व तथा राजनीतिक विमुखता

टिप्पणीकारहरूले यो आन्दोलनले अनलाइन संसारमा निरन्तर सक्रिय भए पनि औपचारिक राजनीतिमा आफूलाई अप्रतिनिधित्वित महसुस गर्ने भारतीय युवाहरूको पुस्तागत थकानलाई प्रतिबिम्बित गरेको बताएका छन्।^[४] भारत विश्वकै सबैभन्दा युवा जनसङ्ख्या भएका देशहरूमध्ये एक हो, जहाँ १.४ अर्ब जनसङ्ख्याको करिब आधा हिस्सा ३० वर्षमुनिका छन्, तर औपचारिक राजनीतिक सहभागिता सीमित रहेको बताइन्छ।^[४]

BBC News ले उद्धृत गरेको एक सर्वेक्षणअनुसार २९ प्रतिशत भारतीय युवाहरू राजनीतिक सहभागिताबाट पूर्ण रूपमा टाढा रहन्छन् भने केवल ११ प्रतिशत मात्र कुनै राजनीतिक दलका सदस्य छन्।^[४] दिप्केले यो समूह परम्परागत राजनीतिक प्रणालीमा आफूलाई नसुनिएको तथा अप्रतिनिधित्वित महसुस गर्ने युवाहरूको निराशाको अभिव्यक्ति भएको बताएका थिए।^[४]

असहमतिको स्थान

CJP मा आबद्ध भएका अवकाशप्राप्त भारतीय प्रशासक आशिष जोशीले अल जजिरासँग भनेका थिए: “पछिल्लो दशकमा देशमा धेरै डरको वातावरण बनेको छ। मानिसहरू बोल्न डराउँछन्। भारत यति घृणायुक्त बनेको छ कि ककरोच जनता पार्टी ताजा हावाको सासजस्तै भएको छ।”^[१६]

टिप्पणीकारहरूले CJP द्वारा व्यंग्य तथा मिमहरूको प्रयोगलाई “मानिसहरू जहाँ छन् त्यहीँ पुग्ने” रणनीतिका रूपमा व्याख्या गरेका छन्, विशेषतः यस्तो वातावरणमा जहाँ प्रत्यक्ष असहमतिले जोखिम निम्त्याउन सक्छ।^[२३]

अन्तर्निहित मुद्दाहरूको प्रतिक्रिया

सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरू CJP को दृष्टिकोणबारे विभाजित देखिएका छन्। केहीले यसलाई “सिर्फ मिम राजनीति” भनेका छन् भने अरूले “भारतको जेन जेड राजनीतिको नयाँ स्वरूप” तथा “कम्तीमा युवाहरूको पीडा बुझ्ने देशकै पहिलो पार्टी” भनेर वर्णन गरेका छन्।^[७]

युट्युबर मेघनाद एसले भनेका थिए: “ककरोच जनता पार्टी एउटा व्यंग्यात्मक, वास्तविक रूपमा अस्तित्वमा नभएको पार्टी हो, तर मानिसहरूले यसलाई यथार्थ राजनीतिभन्दा राम्रो विकल्प ठानिरहेका छन्। यो भारतका राजनीतिक दलहरूमाथिको विशाल टिप्पणी हो।”^[२३]

सार्थक गोस्वामीले आन्दोलनको व्याख्या गर्दै भने: “यो केवल ट्रेन्ड मात्र होइन। यो त्यस १ करोड युवाको प्रतिबिम्ब हो जसले यस आन्दोलनलाई समर्थन गरेका छन्। उनीहरू कुनै अशिक्षित भीड होइनन् जसलाई र्‍यालीमा ५००–५०० रुपैयाँ दिएर ल्याइन्छ (फिल्म Nayak: The Real Hero को सन्दर्भमा)। उनीहरू शिक्षित युवा हुन्, जसले रोजगारी पाइरहेका छैनन्, जसका प्रश्नपत्रहरू चुहावट भइरहेका छन्, र जसले प्रश्न उठाउँदा ‘ककरोच’ भनिनुपरेको छ। त्यसैले उनीहरूले यही पहिचानलाई अपनाएका छन्। यसमा समुदायको भावना छ। त्यसपछि के हुन्छ वा हुँदैन भन्नेभन्दा पनि महत्त्वपूर्ण कुरा के हो भने पहिले अदृश्य रहेका क्रोधित युवाहरू अब अनुयायी सङ्ख्या वा प्रोफाइलमार्फत देखिन थालेका छन्। यही नै ककरोच जनता पार्टी हो।”^[२४]

विचारधारा तथा धारणा

CJP ले आफूलाई “युवाहरूको, युवाहरूद्वारा, युवाहरूका लागि स्थापित: धर्मनिरपेक्ष, समाजवादी, लोकतान्त्रिक, तथा आलसी राजनीतिक मोर्चा” का रूपमा वर्णन गरेको छ।^[५] दिप्केले यो अभियान परम्परागत राजनीतिक दल बन्न इच्छुक नभएको तथा स्थापित राजनीतिज्ञहरूलाई यस मञ्चमा समावेश गर्ने कुनै रुचि नरहेको बताएका छन्। उनले “हालका राजनीतिज्ञहरू CJP मा सामेल भए जेन जेडलाई मन नपर्ने” उल्लेख गरेका थिए।^[१३]

व्यंग्यात्मक स्वरूप भए तापनि पार्टीले औपचारिक पाँचबुँदे घोषणापत्र सार्वजनिक गरेको छ।^[२]^[५]^[३]

कुनै पनि प्रधान न्यायाधीशलाई अवकाशपछिको पुरस्कारस्वरूप राज्यसभा सिट प्रदान गरिनु हुँदैन।^[२५]

कुनै वैध मत हटाइएमा, मतदान अधिकार खोसिनु “आतंकवादभन्दा कम नभएको” भन्दै प्रमुख निर्वाचन आयुक्तलाई UAPA अन्तर्गत गिरफ्तार गरिनुपर्नेछ।^[२५]

संसद्को कुल सदस्य सङ्ख्या नबढाई महिलाहरूलाई ३३ प्रतिशतको सट्टा ५० प्रतिशत आरक्षण प्रदान गरिनेछ; मन्त्रिपरिषद्का ५० प्रतिशत पदहरू पनि महिलाका लागि आरक्षित गरिनेछन्।^[२५]

अडानी समूह तथा रिलायन्स इन्डस्ट्रिज (“अम्बानी”) को स्वामित्वमा रहेका सबै सञ्चार संस्थाहरूको लाइसेन्स रद्द गरिनेछ, ताकि स्वतन्त्र सञ्चारमाध्यमका लागि स्थान खुला होस्। “गोदी मिडिया” का प्रस्तोताहरूको बैंक खातामाथि अनुसन्धान गरिनेछ।^[२५]

एक दलबाट अर्को दलमा प्रवेश गर्ने कुनै पनि विधायक वा सांसदलाई २० वर्षसम्म निर्वाचन लड्न तथा सार्वजनिक पद धारण गर्न प्रतिबन्ध लगाइनेछ।^[२५]

अभियन्ता अञ्जली भारद्वाजले प्रस्ताव गरेका तथा पार्टीले स्वीकार गरेका थप बुँदाहरू यसप्रकार छन्:^[३]

पार्टी सूचनाको अधिकार ऐन (RTI Act) अन्तर्गत उत्तरदायी हुनेछ।

पार्टीले “गोप्य Cockroach CARES Fund” स्थापना गर्नेछैन (यो PM CARES Fundप्रतिको सन्दर्भ हो)।

सदस्यता

CJP मा सहभागी हुनका लागि तय गरिएका योग्यता मापदण्डहरू जानाजानी व्यंग्यात्मक स्वरूपका छन्:^[५]

बेरोजगार (“बलपूर्वक, आफ्नै इच्छाले, वा सिद्धान्तका आधारमा”)

आलसी (“यसले केवल शारीरिक गतिविधिलाई जनाउँछ”)

दीर्घ समयसम्म अनलाइन रहने (“शौचालय विश्रामसहित दैनिक कम्तीमा ११ घण्टा”)

व्यावसायिक रूपमा गुनासो गर्न सक्ने क्षमता (“सामग्री तीक्ष्ण, इमानदार तथा अर्थपूर्ण विषयतर्फ लक्षित हुनुपर्छ”)

पार्टीले सदस्यता प्रक्रियामा धर्म, जाति, तथा लिङ्गलाई आधार नबनाइने जनाएको छ।^[५]

उल्लेखनीय समर्थक तथा प्रतिक्रियाहरू

यस आन्दोलनले विभिन्न राज्यका सार्वजनिक व्यक्तित्व तथा राजनीतिज्ञहरूको ध्यान र समर्थन प्राप्त गरेको छ।^[४]

स्थापनाको केही दिनभित्रै अखिल भारतीय तृणमूल कांग्रेसका दुई सांसद महुआ मोइत्रा तथा कीर्ति आजादले पार्टीमा सामेल हुने इच्छा व्यक्त गरेका थिए, जसलाई CJP को सामाजिक सञ्जाल खाताले स्वागत गरेको थियो।^[३] मोइत्राले “राष्ट्रविरोधी पार्टीको कार्ड बोक्ने सदस्य हुनुका साथै” आफू पनि यसमा सहभागी हुन चाहेको बताएकी थिइन्।^[२६]

समाजवादी पार्टीका अध्यक्ष अखिलेश यादवले सामाजिक सञ्जालमा “BJP बनाम CJP” भन्ने छोटो टिप्पणी पोस्ट गर्दै यो अभियानलाई थप चर्चामा ल्याएका थिए। उक्त टिप्पणीले सत्तारूढ दल र युवा विरोध आन्दोलनबीच राजनीतिक तुलना प्रस्तुत गरेको मानिएको थियो।^[२७]

भारतीय-अमेरिकी उद्यमी तथा Hotmailका सह-संस्थापक साबिर भाटियाले पनि आन्दोलनप्रति समर्थन व्यक्त गरेका थिए। इन्स्टाग्राममा पोस्ट गरिएको भिडियोमा उनले आफू “शतप्रतिशत” आन्दोलनको पक्षमा रहेको बताएका थिए। उनले युवाहरूलाई ककरोच भनिएकोमा निराशा व्यक्त गर्दै भनेका थिए, “कसैले पनि तपाईंहरूलाई ककरोच भन्नु हुँदैन... आफ्ना अधिकारका लागि लड्नुहोस्।”^[१४]

अभियन्ता-वकिल प्रशान्त भूषणले पनि आन्दोलनलाई समर्थन गर्दै प्रधान न्यायाधीश कान्तको टिप्पणीले “अभियन्ता तथा युवाहरूप्रतिको गहिरो पूर्वाग्रह र वैमनस्यता” प्रतिबिम्बित गरेको बताएका थिए।^[१५] भूषणले CJP लाई आफ्नो मञ्च प्रयोग गरेर NEET प्रश्नपत्र चुहावटको मुद्दा उठाउन, केन्द्रीय मन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानसँग जवाफदेहिता माग गर्न, तथा २१ देखि ६० वर्ष उमेर समूहका नागरिकलाई रोजगारी वा बेरोजगारी भत्ता सुनिश्चित गर्ने “रोजगारको अधिकार” सम्बन्धी कानुनको माग गर्न आग्रह गरेका थिए।^[१३]

युट्युबर ध्रुव राठीले पनि युट्युब सर्टमार्फत आफू चाँडै यस समूहमा सामेल हुने बताउँदै समर्थन जनाएका थिए।^[१३]^[२८]

यस आन्दोलनलाई समर्थन वा सहभागिता जनाउने अन्य प्रमुख व्यक्तित्वहरूमा सामाजिक अभियन्ता अञ्जली भारद्वाज तथा पूर्व निजामती कर्मचारी आशिष जोशी पनि रहेका थिए।^[३]

भारतीय चलचित्र तथा हास्यव्यंग्य क्षेत्रमा आबद्ध केही व्यक्तित्वहरूले पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत आन्दोलनलाई समर्थन गरेका थिए। चलचित्र निर्देशक अनुराग कश्यप, हास्य कलाकार कुनाल कामरा, तथा अभिनेत्रीहरू कोंकणा सेन शर्मा, फातिमा सना शेख, दिया मिर्जा, र ईशा गुप्ताले पार्टीका आधिकारिक सामाजिक सञ्जाल खाताहरूलाई पछ्याउँदै तथा सामग्री साझा गर्दै समर्थन जनाएका थिए।^[२९]^[१३]

प्रभाव

युवाहरूको राजनीतिक सहभागिता

टिप्पणीकारहरूले ककरोच जनता पार्टीलाई बेरोजगारी, परीक्षा सम्बन्धी समस्या, महँगी तथा संस्थाप्रतिको अविश्वासका कारण भारतीय युवाहरूमा बढ्दो निराशाको संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।^[३०]^[३१]

रायटर्सका अनुसार, यो आन्दोलन व्यंग्य तथा मिम संस्कृतिमार्फत जेनरेशन जेड प्रयोगकर्ताहरूमाझ तीव्र रूपमा फैलिएको थियो। दर्ता भएका समर्थकमध्ये ७० प्रतिशतभन्दा बढीको उमेर १९ देखि २५ वर्षबीच रहेको बताइएको थियो।^[३२]

रायटर्सले यो आन्दोलनलाई सामाजिक सञ्जाल तथा इन्टरनेट संस्कृतिमार्फत परम्परागत दलगत संरचनाभन्दा बाहिर राजनीतिक धारणा व्यक्त गर्ने युवा भारतीयहरूको अभिव्यक्तिका रूपमा वर्णन गरेको थियो।^[३३]

मिम राजनीति तथा डिजिटल सक्रियता

CJP लाई भारतमा “मिम राजनीति” तथा इन्टरनेट-आधारित राजनीतिक सक्रियताको नयाँ प्रवृत्तिको हिस्सा मानिएको छ। The Economic Times ले व्यंग्य, मिम तथा प्यारेडी खाताहरूलाई अनलाइन राजनीतिक सहभागिता र असहमतिका माध्यमका रूपमा प्रयोग गरिएको उल्लेख गरेको थियो।^[३४]

India Today तथा Hindustan Timesका अनुसार आन्दोलनको इन्स्टाग्राम वृद्धिदरमा भारतका प्रमुख राजनीतिक दलहरूको तुलनामा उच्च स्तरको सहभागिता देखिएको थियो।^[३५]^[३६]

केही विश्लेषकहरूले यस आन्दोलनलाई डिजिटल माध्यमद्वारा सञ्चालित जनवादी वा सत्ताविरोधी अभियानहरूसँग तुलना गरेका छन् तथा यसले युवा इन्टरनेट प्रयोगकर्तामाझ राजनीतिक सञ्चारको शैली परिवर्तन भइरहेको संकेत गरेको बताएका छन्।^[३७]^[३८]

राजनीतिक अपमानजनक शब्दको पुनःस्वीकरण

यस आन्दोलनले “ककरोच” शब्दलाई राजनीतिक विरोध तथा दृढताको प्रतीकका रूपमा पुनःस्वीकार गर्ने प्रयास गरेको थियो। Associated Pressका अनुसार समर्थकहरूले मिम, व्यंग्य, पोशाक तथा प्रदर्शनमार्फत उक्त शब्दलाई राजनीतिक पहिचानका रूपमा पुनःअर्थ प्रदान गरेका थिए।^[३९]

Reuters तथा Forbesले यस प्रवृत्तिलाई भारतमा आर्थिक असुरक्षा तथा राजनीतिक विमुखतासँग सम्बन्धित युवाहरूको असन्तुष्टिको व्यापक प्रवृत्तिको हिस्सा भनेर वर्णन गरेका थिए।^[४०]

अनलाइन व्यंग्यबाट विकसित अफलाइन सक्रियता

यो आन्दोलन सुरुमा अनलाइन व्यंग्यात्मक अभियानका रूपमा आरम्भ भएको थियो र पछि अफलाइन गतिविधितर्फ विस्तार भएको थियो। यसअन्तर्गत ककरोचको पोशाक लगाएका स्वयंसेवकहरूले विरोध प्रदर्शन तथा सार्वजनिक सरसफाइ अभियानहरू सञ्चालन गरेका थिए।^[४१]

अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा

रोयटर्स, एसोसिएटेड प्रेस, ड्यूश वेले, फोर्ब्स, तथा अल जजिरा लगायतका अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले यस आन्दोलनलाई भारतमा बेरोजगारी, महँगी, शिक्षा तथा राजनीतिक विमुखताप्रति युवाहरूको बढ्दो असन्तुष्टिको प्रतिबिम्बका रूपमा वर्णन गरेका छन्।^[४२]^[४३]

रायटर्सका अनुसार, आन्दोलनले स्थापना भएको केही दिनभित्रै भारतीय जनता पार्टीको इन्स्टाग्राम अनुयायी सङ्ख्यालाई समेत उछिनेको थियो।^[४४]

सन्दर्भ

↑ "Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party", Business Today, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
1 2 3 "CJI may clarify but Cockroach Janta Party is ready for dissent, one laugh at a time", The Telegraph India, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।
1 2 3 4 5 "Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days", India Today, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।
1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach", BBC News, २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
1 2 3 4 5 6 7 8 9 "The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement", BOOM Fact Check, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।
↑ "Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours", The Tribune, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
1 2 3 4 5 "Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves", National Herald, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।
↑ "Cockroach Janta Party"।
↑ "What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz", Times Now, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।
↑ "Cockroach Janta Party", Instagram।
↑ "14 million followers and counting: Cockroach Janta Party beats BJP, Congress on Instagram", Deccan Herald, २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "Cockroach Janta Party", X।
1 2 3 4 5 6 Kateel, Avinash (२१ मे २०२६), "Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days", India Today, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
1 2 "Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent'", ThePrint, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
1 2 "Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest", Al Jazeera, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।
1 2 3 4 "'Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement", News.az, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।
↑ "Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy'", The Daily Jagran, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।
1 2 "'Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends", Mathrubhumi English, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।
↑ "A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi", The Economic Times, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "Indian CJ, colleagues publicly pledge to refuse post-retirement jobs", Daily Mirror, ७ जुन २०२५, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "CJI Gavai flags ethical concerns over judges taking government jobs after retirement", The Telegraph India, ५ जुन २०२५, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
1 2 "'Parti Lipas' cetus gelombang sindiran politik di India", Sinar Harian, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।
1 2 "India's 'Cockroach Janta Party' Goes Viral as Meme Politics Challenges Establishment", Sri Lanka Guardian, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।
↑ Sarthak, Goswami (२१ मे २०२६), "POV of Sarthak Goswami on CJP", www.youtube.com, अन्तिम पहुँच २०२६-०५-२२।
1 2 3 4 5 "CJP"।
↑ "Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row", Outlook India, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।
↑ "BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm", Hindustan Times, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "Dhruv Rathee YouTube Short", YouTube, २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "Cockroach Janata Party: Bollywood celebrities join the viral satirical political outfit", Mid-day, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ Sharma, Saurabh (२१ मे २०२६), "India's 'Cockroach' group goes viral, spotlights Gen Z worries", Reuters, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "A parody 'cockroach' party in India becomes major outlet for youth anger and protest", AP News (अङ्ग्रेजीमा), २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ Das, Krishna N. (२१ मे २०२६), "India's 'Cockroach' group goes viral, spotlights Gen Z worries", Reuters, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "Cockroach Janta Party to Parasitic Front: How political memes are taking over the internet", The Economic Times, २१ मे २०२६, आइएसएसएन 0013-0389, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "Cockroach Janta Party to Parasitic Front: How political memes are taking over the internet", The Economic Times, २१ मे २०२६, आइएसएसएन 0013-0389, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ Kateel, Avinash (२१ मे २०२६), "Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days", India Today (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ Kulkarni, Abhimanyu (२१ मे २०२६), "Cockroach Janta Party >>> Bharatiya Janata Party. At least on Instagram", Hindustan Times (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "A parody 'cockroach' party in India becomes major outlet for youth anger and protest", AP News (अङ्ग्रेजीमा), २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "Millennials had hope and AAP. Gen Z has the Cockroach Janta Party", The Indian Express (अङ्ग्रेजीमा), २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "A parody ‘cockroach’ party in India becomes major outlet for youth anger and protest", AP News (अङ्ग्रेजीमा), २०२६-०५-२१, अन्तिम पहुँच २०२६-०५-२१।
↑ Ray, Siladitya, "Why A Viral ‘Cockroach' Protest Party Is Growing Among India’s Youth", Forbes (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०२६-०५-२१।
↑ Sharma, Gaurav (१९ मे २०२६), "'Cockroach Janta Party' Goes Viral After Youth Clean Yamuna In Insect Costumes", Oneindia (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ Ray, Siladitya (२० मे २०२६), "Why A Viral 'Cockroach' Protest Party Is Growing Among India's Youth", Forbes, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ "A parody 'cockroach' party in India becomes major outlet for youth anger and protest", AP News, २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।
↑ Sharma, Yashraj (२० मे २०२६), "'Cockroach Janta Party': Top Indian judge's comment sparks satire, protest", Al Jazeera, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[bt_dipke-1] "Who is Abhijeet Dipke? Founder of Cockroach Janta Party", Business Today, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[telegraph-2] 1 2 3 "CJI may clarify but Cockroach Janta Party is ready for dissent, one laugh at a time", The Telegraph India, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।

[indiatoday-3] 1 2 3 4 5 "Cockroach Janta Party debuts, admits two TMC MPs within 2 days", India Today, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।

[bbc_news-4] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "Indian politics has acquired an unusual mascot: the cockroach", BBC News, २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[boom-5] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 "The Cockroach Janta Party: How A CJI Comment Became A Movement", BOOM Fact Check, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।

[6] "Cockroach Janta Party explodes online after top judge's remark; CJP gains 3.7 million followers in 24 hours", The Tribune, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[nationalherald-7] 1 2 3 4 5 "Laugh if you like but cockroaches uniting, joining 'Cockroach Janta Party' in droves", National Herald, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।

[8] "Cockroach Janta Party"।

[timesnow-9] "What Is Cockroach Janta Party? Manifesto Creates Buzz", Times Now, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।

[10] "Cockroach Janta Party", Instagram।

[11] "14 million followers and counting: Cockroach Janta Party beats BJP, Congress on Instagram", Deccan Herald, २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[12] "Cockroach Janta Party", X।

[it_celebs-13] 1 2 3 4 5 6 Kateel, Avinash (२१ मे २०२६), "Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days", India Today, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[theprint_bhatia-14] 1 2 "Hotmail co-founder Sabeer Bhatia backs Cockroach Janta Party, says supports movement '100 per cent'", ThePrint, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[aljazeera-15] 1 2 "Cockroach Janata Party: Top Indian judge's comment sparks satire protest", Al Jazeera, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।

[newsaz-16] 1 2 3 4 "'Cockroach Janta Party': Indian judge's remark sparks massive movement", News.az, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।

[dailyjagran-17] "Cockroach Janta Party: Millions Of 'Parasites' Unite For Satirical Movement Of The 'Democratic And Lazy'", The Daily Jagran, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।

[mathrubhumi-18] 1 2 "'Haan Main Hoon Cockroach': Viral NEET paper leak protest song sparks buzz as 'CJP' trends", Mathrubhumi English, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।

[rahul-19] "A ferocious economic storm will hit ordinary people, small biz: Rahul Gandhi", The Economic Times, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[gavai-20] "Indian CJ, colleagues publicly pledge to refuse post-retirement jobs", Daily Mirror, ७ जुन २०२५, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[telegraphgavai-21] "CJI Gavai flags ethical concerns over judges taking government jobs after retirement", The Telegraph India, ५ जुन २०२५, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[sinarharian-22] 1 2 "'Parti Lipas' cetus gelombang sindiran politik di India", Sinar Harian, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।

[slguardian-23] 1 2 "India's 'Cockroach Janta Party' Goes Viral as Meme Politics Challenges Establishment", Sri Lanka Guardian, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २० मे २०२६।

[24] Sarthak, Goswami (२१ मे २०२६), "POV of Sarthak Goswami on CJP", www.youtube.com, अन्तिम पहुँच २०२६-०५-२२।

[:0-25] 1 2 3 4 5 "CJP"।

[outlook-26] "Mahua Moitra, Kirti Azad Join Cockroach Janta Party After CJI Remarks Row", Outlook India, १८ मे २०२६, अन्तिम पहुँच १९ मे २०२६।

[ht_akhilesh-27] "BJP vs CJP: Akhilesh takes jibe as Cockroach Janta Party takes internet by storm", Hindustan Times, १९ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[28] "Dhruv Rathee YouTube Short", YouTube, २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[midday_celebs-29] "Cockroach Janata Party: Bollywood celebrities join the viral satirical political outfit", Mid-day, २० मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[30] Sharma, Saurabh (२१ मे २०२६), "India's 'Cockroach' group goes viral, spotlights Gen Z worries", Reuters, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[31] "A parody 'cockroach' party in India becomes major outlet for youth anger and protest", AP News (अङ्ग्रेजीमा), २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[32] Das, Krishna N. (२१ मे २०२६), "India's 'Cockroach' group goes viral, spotlights Gen Z worries", Reuters, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[33] "Cockroach Janta Party to Parasitic Front: How political memes are taking over the internet", The Economic Times, २१ मे २०२६, आइएसएसएन 0013-0389, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[34] "Cockroach Janta Party to Parasitic Front: How political memes are taking over the internet", The Economic Times, २१ मे २०२६, आइएसएसएन 0013-0389, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[35] Kateel, Avinash (२१ मे २०२६), "Cockroach party beats BJP on the 'gram with 10 million followers in 5 days", India Today (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[36] Kulkarni, Abhimanyu (२१ मे २०२६), "Cockroach Janta Party >>> Bharatiya Janata Party. At least on Instagram", Hindustan Times (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[37] "A parody 'cockroach' party in India becomes major outlet for youth anger and protest", AP News (अङ्ग्रेजीमा), २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[38] "Millennials had hope and AAP. Gen Z has the Cockroach Janta Party", The Indian Express (अङ्ग्रेजीमा), २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[39] "A parody ‘cockroach’ party in India becomes major outlet for youth anger and protest", AP News (अङ्ग्रेजीमा), २०२६-०५-२१, अन्तिम पहुँच २०२६-०५-२१।

[40] Ray, Siladitya, "Why A Viral ‘Cockroach' Protest Party Is Growing Among India’s Youth", Forbes (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०२६-०५-२१।

[41] Sharma, Gaurav (१९ मे २०२६), "'Cockroach Janta Party' Goes Viral After Youth Clean Yamuna In Insect Costumes", Oneindia (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[42] Ray, Siladitya (२० मे २०२६), "Why A Viral 'Cockroach' Protest Party Is Growing Among India's Youth", Forbes, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[43] "A parody 'cockroach' party in India becomes major outlet for youth anger and protest", AP News, २१ मे २०२६, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[44] Sharma, Yashraj (२० मे २०२६), "'Cockroach Janta Party': Top Indian judge's comment sparks satire, protest", Al Jazeera, अन्तिम पहुँच २१ मे २०२६।

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]

[७]

[८]

[९]

[१०]

[११]

[१२]

[१३]

[१४]

[१५]

[१६]

[१७]

[१८]

[१९]

[२०]

[२१]

[२२]

[२३]

[२४]

[२५]

[२६]

[२७]

[२८]

[२९]

[३०]

[३१]

[३२]

[३३]

[३४]

[३५]

[३६]

[३७]

[३८]

[३९]

[४०]

[४१]

[४२]

[४३]

[४४]