केराको चिप्स

केराको चिप्स
	फिलिपिन्सका केराको चिप्स
प्रति 100g भित्र पौष्टिक तत्व छ
ऊर्जा	२,१७० kजूल (५२० कि॰कैल)
कार्बोहाइड्रेट	५८.४०g
चिनी	३५.३४g
खाद्य अंश	७.७g
बोसो पदार्थ	३३.६०g
संतृप्त बोसो	२८.९७०g
असंतृप्त बोसो	१.९५०g
बहु असंतृप्त बोसो	०.६३०g
प्रोटिन	२.३०g
भिटामिन	भिटामिन दैआ%†
भिटामिन ए समतुल्य	१% ४ μg
भिटामिन ए	८३ IU
थायमिन (बि१)	७% ०.०८५ मिग्रा
रिबोफ्लाबिन (बि२)	१% ०.०१७ मिग्रा
नायासिन (बि३)	५% ०.७१० मिग्रा
भिटामिन बि६	२०% ०.२६० मिग्रा
फोलेट (बि९)	४% १४ μg
भिटामिन सी	८% ६.३ मिग्रा
भिटामिन ई	२% ०.२४ मिग्रा
भिटामिन के	१% १.३ μg
खनिज	परिमाण दैआ%†
क्यालसियम	२% १८ मिग्रा
कपर	१०% ०.२०५ मिग्रा
आइरन	१०% १.२५ मिग्रा
म्याग्नेसियम	२१% ७६ मिग्रा
फोसफोरस	८% ५६ मिग्रा
पोटासियम	११% ५३६ मिग्रा
सोडियम	०% ६ मिग्रा
जिङ्क	८% ०.७५ मिग्रा
अन्य अवयवहरू	परिमाण
पानी	४.३ g
	Link to USDA Database entry
	एकल; μg = माइक्रोग्राम • मिग्रा = मिलिग्राम; IU = अन्तर्राष्ट्रिय एकाइ;
	†वयस्कहरूको लागि अमेरिकी सिफारिसहरूको उपयोग गर्दै सिर्जित अनुमान प्रतिशत। ; स्रोत: युएसडिए फुडडेटा सेन्ट्रल

केराको चिप्स
प्रकार	क्रिस्प्स
परिकार	गहिरो तेलमा तारेको खाजा, सहायक परिकार
खान उपयुक्त	कोठाको तापक्रममा
	पाकपुस्तक: केराको चिप्स; तस्वीर: केराको चिप्स;

केराको चिप्स (कहिलेकाहीँ केराको क्रिस्प पनि भनिन्छ) केराको गहिरो तेलमा तारेको वा सुकाइएको, सामान्यतया कुरकुरे हुने टुक्रा हो। यो सामान्यतया साबा र नेन्द्रनजस्ता कडा र बढी स्टार्चयुक्त केराका प्रजातिहरू (पकाउने केरा वा प्लान्टेन) बाट बनाइन्छ। यो गुलियो वा नुनिलो दुवै प्रकारको हुन सक्छ र यसमा चिनी, मह, नुन वा विभिन्न मसलाहरूको लेप लगाउन सकिन्छ।^[१]

केराको चिप्स उल्लेखनीय अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार हुने एक मात्र प्रशोधित केराको उत्पादन हो। विश्वभर केराको चिप्सको प्रमुख निर्यातकर्ता फिलिपिन्स हो। केराको चिप्सका निर्यात बजारहरू भारत, थाइल्यान्ड, इन्डोनेसिया र मलेसियामा पनि स्थापित छन्।^[२]^[३]^[४]

तारेको

तारेको केराको चिप्स सामान्यतया काँचोभन्दा अलि पाक्न बाँकी केराका टुक्राहरूलाई सूर्यमुखी तेल वा नरिवल तेलमा गहिरो तेलमा तारेर उत्पादन गरिन्छ। यी चिप्सहरू सुक्खा हुन्छन् (आलुको चिप्सजस्तै), यिनमा करिब ४% पानी हुन्छ (तालिका हेर्नुहोस्) र यिनमा नुन, मसला, चिनी वा गुडको लेप लगाउन सकिन्छ। कहिलेकाहीँ केराको स्वाद दिने पदार्थ थपिन्छ। यदि पाकेका खान मिल्ने केराहरू प्रयोग गरिएमा, चिप्सहरू नरम र चिस्यानयुक्त हुन्छन्। यस्ता केराहरू सुक्खा चिप्सका लागि नभई मिठाइहरू बनाउन प्रयोग गरिन्छ।

सुकाइएको

केराको चिप्सका केही प्रकारहरू केवल खाद्य निर्जलीकरण प्रक्रियाबाट पनि उत्पादन गर्न सकिन्छ। केवल निर्जलीकरण गरिएका केराका टुक्राहरू गाढा पहेँलो र कुरकुरे हुँदैनन्, बरु ती खैरो रङका, छालाजस्ता र चपाउन मिल्ने हुन्छन्। तिनीहरू धेरै गुलिया हुन्छन् र केराको तीव्र स्वाद हुन्छ। यी सामान्यतया पूर्ण रूपमा पाकेका केराबाट बनाइन्छन्। अर्को प्रकार ओभनमा पकाएर बनाइन्छ, यद्यपि यस प्रक्रियाबाट उस्तै तीव्र केराको स्वाद प्राप्त नहुन सक्छ।

पोषण

सुकाइएको केराको चिप्समा ४% पानी, ५८% कार्बोहाइड्रेट, ३४% बोसो र २% प्रोटिन हुन्छ। १०० ग्रामको सन्दर्भ मात्रामा, सुकाइएको केराको चिप्सले ५२० क्यालोरी ऊर्जा प्रदान गर्छ र यो म्याग्नेसियम (दैनिक मूल्यको २१%, DV) र भिटामिन बी६ (२०% DV) को राम्रो स्रोत (दैनिक मूल्यको २०% वा सोभन्दा बढी) हो। यसमा फलाम, तामा र पोटासियमको मध्यम मात्रा (दैनिक मूल्यको १०% देखि ११%, DV) पाइन्छ (तालिका हेर्नुहोस्)। अन्य सूक्ष्म पोषक तत्वहरू दैनिक मूल्यको हिसाबले नगण्य मात्रामा पाइन्छन् (पोषण तालिका हेर्नुहोस्)।

प्रयोग र विविधता

फिलिपिन्स

फिलिपिन्स विश्वभरि नै केराको चिप्सको सबैभन्दा ठूलो निर्यातकर्ता हो। यसले संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानडा, युरोपेली सङ्घ, जापान, अष्ट्रेलिया, दक्षिण कोरिया, चीन र रुस सहित ३० भन्दा बढी देशहरूमा ठूलो परिमाणमा निर्यात गर्छ। सन् २००९ मा फिलिपिन्सबाट केराको चिप्सको निर्यातबाट प्राप्त वार्षिक आम्दानी करिब ३ करोड ५० लाख अमेरिकी डलर थियो।^[३]^[२]^[५] फिलिपिन्समा केराको चिप्सका धेरै प्रकारहरू पाइन्छन्, जसमा पिनासुग्बो जस्ता परम्परागत परिकारदेखि लिएर चिज पाउडरले लेप गरिएका आधुनिक संस्करणहरूसम्म समावेश छन्। फिलिपिन्समा केराको चिप्स मुख्यतः साबा वा कार्डाभा केराबाट बनाइन्छ। व्यावसायिक रूपमा उत्पादन गरिने केराको चिप्सका लागि भने यसको ठूलो आकारका कारण कार्डाभा केरालाई बढी प्राथमिकता दिइन्छ। घरेलु उत्पादन र घरायसी रूपमा पकाउँदा ताजा केराका पातला टुक्राहरूलाई सिधै गहिरो तेलमा तरेर केराको चिप्स बनाइन्छ। निर्यात बजारका लागि व्यावसायिक रूपमा उत्पादन गरिने केराको चिप्स भने मुख्यतः अस्मोटिक निर्जलीकरण गरिसकेपछि नरिवलको तेलमा ३७५ °फे (१९१ °से) तापक्रममा १ मिनेट गहिरो तेलमा तरेर बनाइन्छ। यसरी बनाइएका चिप्सहरू हल्का रङका हुने विशेषता हुन्छ।^[५]^[६]^[७]

भारत

केरलामा nenthra-kaaya oopperi, vazhaykka upperi वा upperi भनेर चिनिने प्लान्टेनका तारेका चिप्स नरिवल तेलमा तारिन्छन्।^[८] यस प्रकारका चिप्स बनाउन पाकेका र काँचो दुवै प्रकारका प्लान्टेन प्रयोग गरिन्छन्। मसलेदार र गुलिया स्वादका विभिन्न प्रकार बनाउन चिप्समा मसला वा गुडको लेप लगाइन्छ। साधारण केरा र प्लान्टेनका चिप्सलाई क्रमशः pachkkaya varuthathu र kaya upperi भनिन्छ भने, गुडको लेप लगाइएका गुलिया केराका चिप्सलाई sharkara upperi वा sharkkara varatty भनिन्छ। Sharkkara varatty को मूल्य upperi भन्दा बढी हुन्छ। यो विवाह तथा ओणमजस्ता चाडपर्वमा परोसिने केरलाको परम्परागत भोज sadya को अभिन्न अङ्ग हो।

इन्डोनेसिया

केरा समुद्री दक्षिणपूर्वी एसियाको रैथाने वनस्पति हो, र त्यहाँका द्वीपसमूहका बासिन्दाहरूले प्राचीनकालदेखि नै यसलाई खाजासहित विभिन्न रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्। इन्डोनेसियामा केराको चिप्सलाई क्रिपिक पिसाङ (kripik pisang) भनिन्छ र यसलाई कुरकुरे क्रिपिक (परम्परागत चिप्स वा क्रिस्प) को एक प्रकार मानिन्छ। क्रिपिक पिसाङ एक लोकप्रिय कुरकुरे खाजा हो, जुन इन्डोनेसियाभरि पाइन्छ, तर यो विशेषगरी जाभा र सुमात्रामा बढी प्रचलित छ। उत्तरी मालुकुमा पिसाङ मुलु बेबेक नामक हाँसको चुच्चोजस्तो आकार भएको केराको चिप्स लोकप्रिय छ। यो साम्बल, तारेको बदाम र तारेको एन्कोभीसँग परोसिन्छ।^[९] लाम्पुङमा केराको चिप्सलाई चकलेटको धुलोसँग मिसाइन्छ, जसलाई क्रिपिक पिसाङ चोकलाट भनिन्छ।^[१०]

सामान्यतया काँचो हरियो केरालाई पातलो गरी काटेर चुना र नुन मिसाइएको पानीमा भिजाइन्छ, त्यसपछि त्यसलाई गहिरो तेलमा तारेर चिप्स बनाइन्छ।^[११] काँचो केरा कम पानी र चिनी तथा बढी स्टार्च हुने भएकाले गहिरो तेलमा तार्न उपयुक्त हुन्छ। पिसाङ गोरेङ पनि तारेको केराको अर्को लोकप्रिय खाजा हो, तर यसका लागि केरालाई पातलो गरी काटिँदैन र यो तातो गुलियो खाजाका रूपमा परोसिन्छ।

अमेरिका

यी चिप्स प्रायः म्युस्ली र नटको मिश्रणमा समावेश गरिन्छन्। पटाकोनेसजस्ता अन्य चिप्स भने नुनिलो हुन्छन्। चिफ्ले भनिने यस्तै प्रकारका चिप्स प्लान्टेनबाट बनाइन्छ, जुन केरासँग सम्बन्धित फलहरूको समूह हो। उष्णकटिबन्धीय अमेरिकी संस्कृतिहरूमा सबै केरालाई प्लान्टेन मानिन्छ, तर सबै प्लान्टेन केरा हुँदैनन्। यी गहिरो तेलमा तारेका प्लान्टेनका चिप्स मेक्सिकोको दक्षिणपूर्वी क्षेत्रमा, विशेष गरी तबास्को राज्यमा, निकै लोकप्रिय छन्।

सन्दर्भ सामग्रीहरू

↑ mis.dost.gov.ph, "How to Make Sweet and Salted Banana Chips", EntrePinoys Atbp., मूलबाट २८ डिसेम्बर २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १६ मे २०१२।
1 2 Robinson, John Charles; Galán Saúco, Víctor (२०१०), Bananas and Plantains, CABI, पृ: १६, आइएसबिएन 978-1-84593-738-6।
1 2 Molina, A.; Valmayor, R. V. (१९९९), "Banana Production Systems in Southeast Asia", in Picq, C.; Fouré, E.; Frison, E. A., Bananas and Food Security / Les productions bananières: un enjeu économique majeur pour la sécurité alimentaire, Bioversity International, पृ: ४३४।
↑ "Indian banana prices fall as exports to Middle East slow", www.freshplaza.com (अङ्ग्रेजीमा), २०२६-०३-०९, अन्तिम पहुँच २०२६-०७-०९।
1 2 Pillay, Michael; Tenkouano, Abdou, सम्पादकहरू (२०११), Banana Breeding: Progress and Challenges, CRC Press, पृ: २७३, आइएसबिएन 978-1-4398-0018-8।
↑ Po, Lillian G. (२००७), "Major Tropical Fruits and Products: Banana, Mango, and Pineapple", in Hui, Y. H., Handbook of Food Products Manufacturing: Health, Meat, Milk, Poultry, Seafood, and Vegetables, John Wiley and Sons, पृ: ८२५, आइएसबिएन 978-0-470-04964-8।
↑ Dela Cruz, F. S. Jr.; Gueco, L. S.; Damasco, O. P.; Huelgas, V. C.; Dela Cueva, F. M.; Dizon, T. O.; Sison, M. L. J.; Banasihan, I. G.; Sinohin, V. O.; Molina, A. B. Jr. (२००८), Farmers' Handbook on Introduced and Local Banana Cultivars in the Philippines, Bioversity International, आइएसबिएन 978-971-91751-8-6। |name-list-style= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता)
↑ Ignatius Pereira (अप्रिल १३, २०१३), "Banana Chips from Kerala, India", The Hindu, अन्तिम पहुँच २०१३-०४-१३।
↑ "Kenikmatan Dalam Kesederhanaan Pisang Goreng Mulut Bebek", indonesiakaya.com (Indonesianमा), अन्तिम पहुँच २१ अप्रिल २०२२।
↑ Mandasari, Rizky (२५ अक्टोबर २०१८), "Cara Membuat Keripik Pisang Coklat Khas Lampung", liputan6.com (Indonesianमा), अन्तिम पहुँच २१ अप्रिल २०२२।
↑ "Banana Chips (Keripik Pisang)", Indonesian Original Recipe।

[1] s.dost.gov.ph, "How to Make Sweet and Salted Banana Chips", EntrePinoys Atbp., मूलबाट २८ डिसेम्बर २०११-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १६ मे २०१२।

[Robinson-2] 1 2 Robinson, John Charles; Galán Saúco, Víctor (२०१०), Bananas and Plantains, CABI, पृ: १६, आइएसबिएन 978-1-84593-738-6।

[Molina-3] 1 2 Molina, A.; Valmayor, R. V. (१९९९), "Banana Production Systems in Southeast Asia", in Picq, C.; Fouré, E.; Frison, E. A., Bananas and Food Security / Les productions bananières: un enjeu économique majeur pour la sécurité alimentaire, Bioversity International, पृ: ४३४।

[4] "Indian banana prices fall as exports to Middle East slow", www.freshplaza.com (अङ्ग्रेजीमा), २०२६-०३-०९, अन्तिम पहुँच २०२६-०७-०९।

[Pillay-5] 1 2 Pillay, Michael; Tenkouano, Abdou, सम्पादकहरू (२०११), Banana Breeding: Progress and Challenges, CRC Press, पृ: २७३, आइएसबिएन 978-1-4398-0018-8।

[Po-6] Po, Lillian G. (२००७), "Major Tropical Fruits and Products: Banana, Mango, and Pineapple", in Hui, Y. H., Handbook of Food Products Manufacturing: Health, Meat, Milk, Poultry, Seafood, and Vegetables, John Wiley and Sons, पृ: ८२५, आइएसबिएन 978-0-470-04964-8।

[delacruz-7] Dela Cruz, F. S. Jr.; Gueco, L. S.; Damasco, O. P.; Huelgas, V. C.; Dela Cueva, F. M.; Dizon, T. O.; Sison, M. L. J.; Banasihan, I. G.; Sinohin, V. O.; Molina, A. B. Jr. (२००८), Farmers' Handbook on Introduced and Local Banana Cultivars in the Philippines, Bioversity International, आइएसबिएन 978-971-91751-8-6। |name-list-style= प्यारामिटर ग्रहण गरेन (सहायता)

[8] Ignatius Pereira (अप्रिल १३, २०१३), "Banana Chips from Kerala, India", The Hindu, अन्तिम पहुँच २०१३-०४-१३।

[9] "Kenikmatan Dalam Kesederhanaan Pisang Goreng Mulut Bebek", indonesiakaya.com (Indonesianमा), अन्तिम पहुँच २१ अप्रिल २०२२।

[10] Mandasari, Rizky (२५ अक्टोबर २०१८), "Cara Membuat Keripik Pisang Coklat Khas Lampung", liputan6.com (Indonesianमा), अन्तिम पहुँच २१ अप्रिल २०२२।

[11] "Banana Chips (Keripik Pisang)", Indonesian Original Recipe।

[१]

[२]

[३]

[४]

[५]

[६]

[७]

[८]

[९]

[१०]

[११]