कोलम्बा
चरा जीनस कोलम्बामा मध्यमदेखि ठुला परेवाहरूको एउटा वंश समावेश छ। "ढुकुर" र "परेवा" शब्दहरू क्रमशः साना र ठुला कोलम्बिडीका लागि अन्धाधुन्ध रूपमा प्रयोग गरिन्छ। कोलम्बा प्रजातिहरूलाई प्रायः "परेवा" भनिन्छ, र धेरै अवस्थामा "काठको परेवा" भनिन्छ तर केही (जीनसको प्रजातीसहित) लाई "परेवा" पनि भनिन्छ। रक डोभ (सी. लिभिया) ले रेसिङ परेवा र फ्यान्टेल परेवा जस्ता अधिकांश घरपालुवा परेवा प्रजातिहरूलाई जन्म दिएको छ, जसमध्ये केही जंगली भएका छन्। यसैबिच, "काठको परेवा" को अर्थ सामान्यतया साधारण काठको परेवा (सी. पालुम्बुस) हो।
आज बुझिएको यो वंश पुरानो संसार मूल निवासी हो, तर केही (विशेष गरी घरेलु र जंगली चट्टान मलेवा) तिनीहरूको प्राकृतिक दायरा बाहिर प्रस्तुत गरिएको छ, उदाहरणका लागि अमेरिकामा।
उत्पत्ति
[सम्पादन गर्नुहोस्]कोलम्बा शब्द ल्याटिन कोलुम्बा, "एक ढुकुर", कोलम्बस स्त्री रूप, "एक पुरुष ढुकुर" बाट आएको हो, आफै ग्रीक κολύμβος ('कोलम्बो' "डाइभर", को ल्याटिनकरण हो जुन क्रियापद κοлыμβάω (कोलुम्बा "डुब्न, टाउको डुबाउन, पौडी खेल्न") बाट आएको हो। कोलम्बोस स्त्री रूप, κολύμβίς (कोलम्बिस "डाइभर", एरिस्टोफेन्स र अरूले ग्रीसको सामान्य चट्टानको मलेवालाई प्रयोग गरेको नाम थियो, किनभने उडान गर्दा तिनीहरूको खुट्टाले बनाएको "पौडी" गति थियो।
वर्गीकरण
[सम्पादन गर्नुहोस्]सन् १७५८ मा स्विडेनी प्रकृतिविद् कार्ल लिनियसले आफ्नो सिस्टेमा नेचुरा को दशौं संस्करणमा कोलम्बा वंशको परिचय गराएका थिए। यस प्रजातिलाई सन् १८२५ मा आइरिस प्राणीशास्त्री निकोलस एलवार्ड भिगर्सद्वारा स्टक डोभ (कोलुम्बा ओएनसा) को रूपमा नामित गरिएको थियो।[१]
पहिले कोलम्बामा समावेश गरिएका अमेरिकी परेवाहरू अब छुट्टै वंश पटाजियोनासको रूपमा विभाजित छन्। अमेरिकी विकिरणले एउटा विशिष्ट वंशको गठन गर्दछ भन्ने कुरा आणविक प्रमाणद्वारा प्रमाणित हुन्छ, वास्तवमा, पेटाजियोएनस वंश कोलम्बा वंश र स्ट्रेप्टोपेलिया वंशबिचको विभाजनको आधार हो। कोलम्बा, स्ट्रेप्टोपेलिया र सानो जेनेरा नेसोएनस र स्पिलोपेलिया मिलेर (सिन। स्टिगमाटोपेलिया) युरेशिया र अफ्रिका कोलम्बिने उपपरिवारको प्रमुख विकासवादी विकिरण गठन गर्दछ। हाल यहाँ राखिएका केही अफ्रिकी परेवाहरूको वर्गीकरण स्थिति थप अध्ययनको आवश्यकता छ-तिनीहरू सामान्य कोलम्बा भन्दा साना छन् र केही अन्य पक्षहरूमा भिन्न छन्। कोलम्बा लार्भाटा (विशेष गरी लेमन डोभ) एप्लोपेलिया जीनसमा अलग गर्न सकिन्छ। यसको बाबजुद, विशिष्ट परेवाहरूको वंश सम्भवतः यसको नजिकको आफन्तहरूबाट लेट मायोसिन अलग भयो, सायद ७-८ मिलियन वर्ष पहिले ।[२]
प्रजातिहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]
यस जीनसमा ३५ वटा प्रजातिहरू पहिचान गरिएका छन्, जसमध्ये दुईवटा विलुप्त छन्ः [३]
• मलेवा , कोलम्बा लिभिया
• लेकाली परेवा , कोलम्बा रुपेस्ट्रिस
• हिउँ परेवा , कोलम्बा ल्युकोनोटा
• धब्बेदार परेवा, कोलम्बा गिनी
• सेतो कलर भएको परेवा, कोलम्बा अल्बिटोर्कस
• स्टक मलेवा, कोलम्बा ओएनास
• पहेंलो आँखा भएको परेवा, कोलम्बा एभर्समानी
• सोमाली परेवा, कोलम्बा ओलिभिया
• साधारण काठे परेवा वा काठे परेवा, कोलम्बा पालुम्बस
• ट्रोकाज परेवा, कोलम्बा ट्रोकाज
• बोलेको परेवा, कोलम्बा बोली
• लोरेल परेवा, कोलम्बा जूनोनिया
• फेप परेवा, एक हात भएको ढुकुर
• अफ्रिकी जैतून परेवा, कोलम्बा आर्क्वाट्रिक्स
• क्यामरून जैतुन परेवा, कोलम्बा स्जोस्टेट्टी
• सेन्ट थोमस जैतून परेवा, कोलम्बा थोमेन्सिस
• कोमोरो जैतुन परेवा, कोलम्बा पोलेनी
• धब्बा भएको काठे परेवा , कोलम्बा हजसोनी
• सेतो नाक भएको परेवा, अल्बिनो कोलम्बा
• एशी काठे परेवा , कोलम्बा पल्च्रिकोलिस
• नीलगिरी काठे परेवा, कोलम्बा एल्फिन्सटोन
• श्रीलंका काठे परेवा, कोलम्बा टोरिंगटोनिया
• फिक्का टोपी भएको परेवा, कोलम्बा पुनिसिया
• चाँदे परेवा, कोलम्बा अर्जेन्टिना - (लोप भएको मानिएको, २००८ मा पुन: पत्ता लगाइएको)
• अण्डमान काठे परेवा, कोलम्बा पालुम्बोइड्स
• कालो काठे परेवा वा जापानी काठे परेवा, कोलम्बा जन्थिना
• † बोनिन काठे परेवा, कोलम्बा भर्सिकलर - लोप भएको ( अनुमानित १८९० )
• † र्युक्यु काठे परेवा, कोलम्बा जुई - विलुप्त (१९३० को दशकको अन्त्यतिर)
• धातुको परेवा वा सेतो घाँटी भएको परेवा, कोलम्बा भिटिएन्सिस
• सेतो टाउको भएको परेवा, कोलम्बा ल्युकोमेला
• पहेंलो खुट्टा भएको परेवा, कोलम्बा प्यालिडिसेप
• पूर्वी कांस्य-नाक भएको परेवा, कोलम्बा डेलेगोर्गेई
• पश्चिमी कांस्य-नाप भएको परेवा, कोलम्बा इरिडिटोर
• टापुको कांस्य-नाक भएको परेवा, कोलम्बा मल्हेर
• लेमन मलेवा, कोलम्बा लार्भाटा - कहिलेकाहीं एप्लोपेलियामा राखिन्छ
टुसन्दर्भहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ The Howard & Moore Complete Checklist of the Birds of the World, Eastbourne, UK, पृ: ५२।
- ↑ Cheke, Anthony S. (२००५), "Naming segregates from the Columba–Streptopelia pigeons following DNA studies on phylogeny", Bulletin of the British Ornithologists' Club 125 (4): 293–295।
- ↑ Gill, Frank; Donsker, David; Rasmussen, Pamela, सम्पादकहरू (२०२०), "Pigeons", IOC World Bird List Version 10.1, International Ornithologists' Union, अन्तिम पहुँच १ मार्च २०२०।
यस
- Mlíkovskí, Jiri (2002): संसारका सिनोजोइक पक्षीहरू, भाग 1: युरोप। निनोक्स प्रेस, प्राग। ISBN 80-901105-3-8 PDF पूर्ण पाठ
| प्राधिकरण नियन्त्रण: राष्ट्रिय पुस्तकालयहरू |
|---|
