गैरसरकारी संस्था

गैरसरकारी संस्था (NGO) भन्नाले सरकारको संरचनाभित्र नपर्ने कुनै संस्था वा निकायलाई जनाउँछ। यसमा गैर-नाफामुखी र नाफामुखी दुवै प्रकारका संस्था पर्न सक्छन्। कुनै NGO ले आफ्नो खर्चको ठूलो अंश वा सम्पूर्ण रकमसम्म पनि सरकारकै स्रोतबाट पाउन सक्छ। सामान्यतया, NGO लाई आंशिक रूपमा सरकारी नियन्त्रणबाट स्वतन्त्र रहँदै सञ्चालन हुने गैर-नाफामुखी संस्था भनेर बुझिन्छ।

गैर-सरकारी संस्थाहरूलाई निम्नानुसार वर्गीकरण गरिन्छ:

1. (१) अभिमुखीकरण—जसअन्तर्गत मानव अधिकार, उपभोक्ता संरक्षण, वातावरण संरक्षण, स्वास्थ्य वा विकासजस्ता संस्थाद्वारा सञ्चालित गतिविधिहरूको प्रकृति पर्दछ; र
2. (२) सञ्चालनको तह—जसले संस्थाले काम गर्ने दायरा वा स्तर (स्थानीय, क्षेत्रीय, राष्ट्रिय वा अन्तर्राष्ट्रिय) लाई जनाउँछ

सन् २००८ मा रुसमा करिब २,७७,००० गैरसरकारी संस्थाहरू (NGOs) थिए। सन् २००९ मा भारतमा करिब २० लाख गैरसरकारी संस्थाहरू रहेको अनुमान गरिएको थियो (अर्थात् प्रति ६०० भारतीयमा एउटा संस्था); यो संख्या देशका प्राथमिक विद्यालय र स्वास्थ्य केन्द्रहरूको संख्याभन्दा निकै बढी हो। . संयुक्त राज्य अमेरिकामा करिब १५ लाख गैरसरकारी संस्थाहरू छन्, जसअनुसार त्यहाँ प्रत्येक २२७ जना मानिसका लागि एउटा गैरसरकारी संस्था रहेको देखिन्छ।.