नाथूला भञ्ज्याङ

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
Jump to navigation Jump to search
नाथूला भञ्ज्याङ
Nathu La
Nathu La-Stairs.JPG
भारत तर्फ बाट भारत-तिब्बती अन्तर्राष्ट्रिय सीमा सम्म गएको सीढीहरु
उन्नतांश४,३१० मी (१४,१४० फिट)
द्वारा आरपारपुरानो रेसम मार्ग को एक शाखा
स्थान भारत (सिक्किम) –  चीन (तिब्बत स्वशासित प्रदेश)
शृङ्खलाहिमालय
निर्देशाङ्कहरू२७°२३′११″N ८८°४९′५२″E / २७.३८६४४८°N ८८.८३११९०°E / 27.386448; 88.831190निर्देशाङ्कहरू: २७°२३′११″N ८८°४९′५२″E / २७.३८६४४८°N ८८.८३११९०°E / 27.386448; 88.831190

नाथुला हिमालय मा एक पर्वत भञ्ज्याङ हो कि भारतीय राज्य सिक्किमदक्षिण तिब्बत मा चुम्बी घाटी लाई जोड्दछ। [१] यो १४ हजार २०० फिटको उचाईमा छ। १९६२ को भारत र चीनको युद्ध पछि यसलाई बन्द गरिएको थियो। यो जुलाई ५, २००६ मा ब्यापार को लागी फिर्ता खोलिएको छ। बीसौं शताब्दीको शुरुमा भारत र चीन बिच ८० प्रतिशत व्यापार नाथु ला भञ्ज्याङ को माध्यम बाट भएको थियो। यो भञ्ज्याङ पनि प्राचीन रेसम मार्ग को एक शाखा को हिस्सा भएको छ। [२] तिब्बती भाषामा 'ला' को अर्थ 'भञ्ज्याङ' हो। [३]

भारतीय पक्ष बाट, यो भञ्ज्याङ सिक्किम को राजधानी गान्तोक शहर बाट ५४ किमी (३४ माइल) पूर्व मा अवस्थित छ। [४] केवल भारतीय नागरिकहरु यहाँ जान सक्छन् र यसको लागी उनीहरु गान्तोक बाट बनेको पासपोर्ट (पास) पाउनु पर्छ।

नाथु ला भञ्ज्याङ चीन र भारत को बीच पारस्परिक सम्झौता द्वारा स्थापित तीन खुला व्यापार चौकीहरु मध्ये एक हो, जबकि अन्य दुई हिमाचल प्रदेश मा शिप्की ला र उत्तराखण्ड मा लिपु लेख हो। [५] १९६२ को भारत-चीन युद्ध पछि बन्द भएपछि नाथु ला २००६ मा धेरै द्विपक्षीय व्यापार सम्झौता पछि खोलिएको थियो। भञ्ज्याङ को उद्घाटन हिन्दू र बौद्ध तीर्थयात्रीहरु को लागी महत्वपूर्ण छ किनकि यो क्षेत्र मा धेरै तीर्थ स्थलहरु को दूरी कम गर्दछ, र भारत-चीन द्विपक्षीय व्यापार को वृद्धि को कारण यस क्षेत्र को अर्थव्यवस्था लाई बढावा दिन को लागी आशा गरिन्छ। तर, व्यापार सीमित छ केहि वस्तुहरु र हप्ता को दिन जस मा यो मार्ग व्यापार को लागी खोलिएको छ।

भुटान को टाढाको पहाडहरु भारतीय पक्ष बाट नाथु ला बाट देखीएको छ, तिब्बत पक्ष को एक हिस्सा, अन्तर्राष्ट्रिय सीमा बाड़

यो भारत र चिनियाँ सेनाहरु बीच पारस्परिक सम्झौता द्वारा स्थापित चार स्थलहरु मध्ये एक हो जहाँ दुबै सेनाका मानिसहरु आआफ्ना विवाद सुल्झाउन भेट्न सक्छन्। यी चार सीमा बिन्दुहरु हुन्: चुशुल (लद्दाख), नाथु ला, बम ला भञ्ज्याङ (तवांग जिल्ला, अरुणाचल प्रदेश) र लिपुलेख भञ्ज्याङ (उत्तराखण्ड)। [६]

अर्थव्यवस्था[सम्पादन गर्ने]

नाथुला मा भारतीय र चिनियाँ अधिकारीहरु

१९६२ सम्म, भञ्ज्याङ बन्द हुनु भन्दा पहिले, कलम, घडी, अनाज, कपासको कपडा, खाद्य तेल, साबुन, निर्माण सामाग्री, र स्कूटर जस्ता सामानहरु को एक किसिम को डिसेम्बल र पछि जम्मा गर्न को लागी थियो। यो भञ्ज्याङ को माध्यम बाट खच्चर को पीठ र तिब्बत पठाइयो। दुई सय खच्चर, लगभग ८० किलोग्राम (१८० पाउन्ड) गान्तोक बाट ल्हासा को लागी लोड गरीएको थियो र यो लगभग २०–२५ दिन लाग्यो। फिर्ता जाँदा, रेशम, ऊन, कस्तुरी, औषधीय बिरुवाहरु, स्थानीय वाइन, बहुमूल्य पत्थर, सुन र चाँदी बाट बनेको सामान भारत मा आयात गरीएको थियो। [७] त्यतिबेला अधिकांश व्यापार मारवाड़ी समुदाय द्वारा संचालित थियो जसको स्वामित्व २०० फर्महरु मध्ये ९५% थियो। [८]

जुलाई २०० पछि, व्यापार सोमबार र बिहीबार खुला छ। [९] भारत बाट निर्यात छ कि कर छुट छ कृषि उपकरण, कम्बल, तामा लेख, कपडा, चक्र, कफी, चिया, जौ, चामल, गहुँ, आटा, नट, फल, तरकारी, सब्जी घी, सुर्ती, मसला छन्, जुत्ता, केरोसिन, स्टेशनरी, पर्स, डेयरी उत्पादनहरु, प्याकेज्ड खाद्य पदार्थ, रंग, र स्थानीय जडी बूटी। चिनियाँ निर्यातमा बाख्राको छाला, भेडाको छाला, ऊन, कच्चा रेशम, याक पुच्छर, याक कपाल, सिरेमिक, बोरेक्स, मक्खन, साधारण नुन, घोडा, बाख्रा र भेडालाई व्यापार शुल्क मा छुट छ। [५] [१०] व्यापारीहरुलाई प्रतिबन्ध लगाइएको छ र केवल उनीहरुलाई अनुमति प्राप्त छ जो १९७५ मा भारत संग विलय हुनु भन्दा पहिले सिक्किम का नागरिक थियो।

नाथु ला-तिब्बत अभियान को दौरान १९३८ मा फुलेको गुराँस को फूलहरु को बीच मा

भारतीय व्यापारीहरु लाई डर थियो कि भारतीय सामान तिब्बत मा एक सीमित बजार पाउनेछन् जबकि चीन सिक्किम र पश्चिम बंगाल मा पहिले देखि अवस्थित बजार मा पहुँच हुनेछ। [११] यो पास को पुन: खोल्न को लागी क्षेत्र को अर्थव्यवस्था लाई बढावा दिने र भारत-चीन सम्बन्ध सुदृढ गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो, यद्यपि यो भएन। तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रीय ब्यूरो अफ कमर्सको तथ्या्कले देखाउँछ कि २००६ मा ५१ व्यापारिक दिनहरुमा मात्र १८६,२५० अमेरिकी डलर बराबरको सामान नाथुलाले व्यापार गरेको थियो। [१२]

तिब्बती तीर्थयात्रीहरु बौद्ध धर्म को पवित्र मठहरु मध्ये एक रुमटेक मठ को यात्रा गर्न को लागी यो पास बाट आउन सक्छन्।

भारतीय पक्ष बाट, केवल भारतीय नागरिकहरु बुधवार, बिहिबार, शनिवार, र आइतबार [१३] मा पास को उपयोग गर्न सक्छन् र एक दिन अगाडी गान्तोक बाट अनुमति प्राप्त गर्न को लागी। [१४] भञ्ज्याङ विशेष गरी तिब्बती तीर्थयात्रीहरु को लागी महत्वपूर्ण छ जो रुमटेक मठ, प्रसिद्ध र पवित्र बौद्ध मठहरु मध्ये एक को यात्रा गर्न चाहान्छन्। हिन्दुहरुको लागी, यो भञ्ज्याङ ले मानसरोवर ताल को यात्रा समय पन्ध्र दिन बाट दुई दिन सम्म घटाउँछ। [१५]

भारत सरकार को एक प्रमुख चिन्ता वन्यजीव उत्पादनहरु मा अवैध व्यापार हो, जस्तै सिंह र चितुवा को छाला, हड्डीहरु, भालु गाला को मूत्राशय, बीवर फर र चेस्टनट ऊन, र यी सामानहरु नाथुला हुँदै भारतीय बजार मा प्रवेश हुनेछन्। भारत सरकार यस व्यापार को लागी प्रहरी र कानून प्रवर्तन एजेन्सीहरु लाई संवेदनशील बनाउन को लागी एक कार्यक्रम चलाइरहेको छ। वर्तमान मा, यस प्रकार को अवैध व्यापार को अधिकांश नेपाल को माध्यम बाट हुन्छ। [१६]

यातायात[सम्पादन गर्ने]

तिब्बत तर्फ दुई राजमार्गहरु - कांगमार देखि याडोंग र याडोंग बाट नाथु ला - २००६ निर्माण योजनाहरु मा प्रस्तावित थिए। अर्को दशकमा किंगहाई-तिब्बत रेलमार्गलाई याडोंग सम्म विस्तार गर्ने काम पनि प्रगतिमा छ। [१७]

हाल निकटतम रेलवे स्टेशनहरु भारतीय पक्ष मा नयाँ जलपाईगुड़ी र तिब्बत तिर जियांगज़ी मा छन्।

चिनियाँ सरकार याडोंग मा रेलमार्ग ल्याउन चाहन्छ जो नाथु ला बाट केहि किलोमिटर (माईल) मात्र छ। [१८] यसको अतिरिक्त, भारत सरकार दार्जीलि जिल्लाको सेवोक बाट सिक्किम को राजधानी गान्तोक सम्म रेल मार्ग विस्तार गर्न चाहन्छ, गान्तोक को दूरी ३८ माइल (६१ किमी) छ। [१९]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

  • चुम्बी उपत्यका
  • Shigatse विभाग

सन्दर्भ[सम्पादन गर्ने]

  1. China's Shadow Over Sikkim: The Politics of Intimidation, G. S. Bajpai, pp. 7, Lancer Publishers, 1999, ISBN 9781897829523, ... Since good roads have also been constructed by the Chinese leading to important Nathu La and Jelep La passes, this axis offers an easy route of thrust from the Chumbi Valley of Tibet to India ...
  2. Chinese Tax Law and International Treaties, Lorenzo Riccardi, pp. 166, Springer, ISBN 9783319002750, ... In addition, on July 6, 2006, China and India reopened Nathula, an ancient trade route that was part of the Silk Road ...
  3. प्रधान, केशव (६ जुलाई २००६), "In the good ol' days of Nathu-la", टाइम्स ऑफ इण्डिया, मुम्बई (अङ्ग्रेजीमा) (बेनेट कोलमैन & कं॰ लि॰), पृ: १०। 
  4. "तस्वीरों में करें नाथू ला दर्रे की सैर", मूलबाट ४ अगस्त २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ४ अगस्त २०१८ 
  5. ५.० ५.१ "Nathula reopens for trade after 44 years", "ज़ी न्यूज", ६ जुलाई २००६, मूलबाट ३० सितंबर २००७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ६ जुलाई २००६ 
  6. "Indian soldiers prevent Chinese troops from constructing road in Arunacha –" (अङ्ग्रेजीमा), टाइम्स ऑफ इण्डिया, मूलबाट १ दिसंबर २०१७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २७ मार्च २०१७ 
  7. रॉय, अम्बर सिंह (२५ नवम्बर २००३), "Nathula 'Pass'port to better trade prospects with China", हिन्दू बिजनेस लाइन, दि हिन्दू, मूलबाट २९ सितंबर २००७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ६ जुलाई २००६ 
  8. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named toi-2
  9. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named bbc-1
  10. वाणिज्य एवम् उद्योग मन्त्रालय, भारत सरकार (२३ अगस्त २००६), "Trade Between India And China Through Nathu La Pass" [नाथू ला दर्रे से होकर भारत और चीन के बीच व्यापार], प्रेस सूचना ब्यूरो: प्रेस रिलीज, NIC, मूलबाट १० दिसंबर २००७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १६ फ़रवरी २००७ 
  11. "Nathu-la shows the way: It opens a new route to amity", The Tribune, ८ अगस्त २००६, मूलबाट १५ दिसंबर २००६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २ दिसम्बर २००६ 
  12. "Nathu La Pass on Sino-Indian border closes" [चीन-भारत सीमा पर नाथू ला दर्रा] (अङ्ग्रेजीमा), चाइना डेली, १५ अक्टूबर २००६, मूलबाट १९ जनवरी २००७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १९ फ़रवरी २००७ 
  13. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named Soil
  14. एन्विस दल (४ जून २००६), "Ecodestination of India-Sikkim Chapter" (PDF), Eco-destinations of India, दि एनवायरमेंटल इनफार्मेशन सिस्टम (ENVIS), पर्यावरण एवं वन मंत्रालय, भारत सरकार, पृ: ४५, मूलबाट १९ जून २००७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १ दिसम्बर २००६ 
  15. विनायक, जी॰ (२८ जुलाई २००४), "Nathu La: closed for review" [नाथू ला पुनरीक्षण हेतु बंद], दि रेडिफ स्पेशल (अङ्ग्रेजीमा) (रीडिफ़.कॉम), मूलबाट २२ फ़रवरी २००६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नवम्बर २००६ 
  16. पेराप्प्दन, बिन्दु शाजन (२३ जून २००६), "Doubts over traffickers using re-opened Nathula Pass" [दुबारा खुले नाथूला दर्रे के तस्करों द्वारा प्रयोग का सन्देह], द हिन्दू (अङ्ग्रेजीमा), मूलबाट ३० सितंबर २००७-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ६ जुलाई २००६ 
  17. "China to build three railways in Tibet" [तीन रेलमार्ग बनाएगा तिब्बत में चीन] (अङ्ग्रेजीमा), चाइना डेली, २९ जून २००६, मूलबाट २५ जुलाई २००८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २२ मई २००८ 
  18. "Asia Times Online :: South Asia news, business and economy from India and Pakistan", मूलबाट ४ जनवरी २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २७ मार्च २०१७ 
  19. "North Bengal-Sikkim Railway Link – Railway Technology", मूलबाट २३ जुलाई २०१२-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २७ मार्च २०१७ 

थप पढ्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

बाह्य लि्क[सम्पादन गर्ने]