नेपालको राजनीति

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
Jump to navigation Jump to search
Emblem of Nepal.svg
यो लेख
नेपालको सरकार र राजनीतिको
एक शृंखला हो
संविधान
वैदेशिक सम्बन्ध

नेपालको राजनीति बहुदलीय प्रणाली सहितको संसदीय गणतन्त्रको रूपरेखाभित्र कार्य गर्दछ । [१] कार्यकारी शक्ति प्रधानमन्त्री र मन्त्रिपरिषद्ले प्रयोग गर्दछ, जबकि व्यवस्थापिका अधिकार संसदमा निहित छ ।

संघीय संसदमा मुख्यतः मान्यता प्राप्त तीन राजनीतिक दलहरू छन्: नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा), नेपाली कांग्रेस (नेका), [२]जनता समाजवादी पार्टी (जसपा)। [३] सबै ठूला दलले आधिकारिक रूपमा लोकतान्त्रिक समाजवादलाई समर्थन गरेका छन्, नेकपालाई वामपन्थी मानिन्छ भने नेपाली कांग्रेसलाई मध्यमार्गी मानिन्छ। [४] जसपा मध्य बामपन्थी देखि पामपन्थी पार्टी हो । [५]

२००७ र २०४७ यताको समयमा प्रजातान्त्रिक अभ्यासको प्रायः संक्षिप्त अवधिमा नेपाली कंग्रेस संसदमा बहुमत पायो। [६] राजनीतिक प्रक्रियामा माओवादीको प्रवेशपछि उनीहरू पहिलो संविधानसभाको सबैभन्दा ठूलो पार्टी थिए र दोस्रोमा नेपाली कांग्रेस सबैभन्दा ठूलो थियो तर कुनै दलले बहुमत प्राप्त गरेन। [७] दोस्रो संविधानसभामा नेपाली कंग्रेस बहुमत बिनाको पहिलो स्थानमा थियो।

२०७२ मा नयाँ संविधान जारी भएपछी २०७४ सालमा भएको पहिलो चुनाव पछि, केन्द्र तथा सात मध्ये छ प्रदेशमा नेकपा नेतृत्वको सरकार बन्यो । [८] जबकि नेपाली का्ग्रेसको प्रतिनिधित्व अघिल्लो चुनावको तुलनामा एकदमै कम भएको छ, तर सबै तहका सरकारमा यो पार्टी सत्तारूढ कम्युनिष्ट पार्टीको सबैभन्दा ठूलो विपक्ष हो। [९]

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

जहानियाँ राजनीति[सम्पादन गर्ने]

राजनीतिक अवस्था[सम्पादन गर्ने]

२०५८ :राजदरबार हत्याकाण्ड[सम्पादन गर्ने]

१९ जेठ २०१८ मा भएको दरबार हत्याकण्ड शाही परिवारका सदस्यहरू राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य, युवराज दीपेन्द्र, अधिराजकुमार निराजन लगायत अन्य धेरैजना हत्याकण्डमा मारिए। यद्यपि, नरसंहार पछि, युवराज कोमामा केहि समयको लागि बाँचे।

यद्यपि युवराजले मर्नु भन्दा पहिले कहिलै होसमा थिएनन्, युवराज दीपेन्द्र नेपाली शाही उत्तराधिकारको कानून अनुसार राजा थिए। उनको मृत्युको दुई दिन पछि राजाको बाँचेको भाइ ज्ञानेन्द्रलाई राजा घोषणा गरियो।

२०६०-२०६४ : संसद भङ्ग र लोकतन्त्र आन्दोलन[सम्पादन गर्ने]

२०६१ माघ १९ मा राजा ज्ञानेन्द्रले राजा ज्ञानेन्द्रले २०६१ माघ १९ गते दिउसो एक घोषणा गरी शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको मन्त्रीमण्डल विघटन गरी आफ्नै अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन गरेको घोषणा गरे। र मार्शल कानून लागू गरे । राजाले माओवादी विद्रोह सम्हाल्न सरकार असफल भएको कुरा राखे। टेलिफोन लाइन काटियो र प्रमुख राजनैतिक दलका मुख्य नेताहरूलाई घरमा नै नजरबन्द राखि, धेरै उच्च राजनीतिक नेताहरू पक्राउ गरियो। अन्य विपक्षी नेताहरू भारत भागे र त्यहाँ फेरि समूहित भए। शाही कदमको विपक्षमा पुरानो, विघटित संसदमा ९०% सिट प्रतिनिधित्व गर्ने सात दलको गठबन्धन बन्यो ।

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "Nepal elections explained", Al Jazeera, मूलबाट १४ अगस्ट २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १७ अगस्ट २०१९ 
  2. "Nepal elections explained", Al Jazeera, मूलबाट १४ अगस्ट २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १७ अगस्ट २०१९ 
  3. Nepal elections explained 
  4. "Is Nepal headed towards a communist state?", Al Jazeera, मूलबाट २६ जुलाई २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १७ अगस्ट २०१९ 
  5. "Political polarisation in Nepal ahead of major elections", Zee News (अङ्ग्रेजीमा), ५ अक्टोबर २०१७, मूलबाट १७ अगस्ट २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १७ अगस्ट २०१९ 
  6.   |title= रितो (सहायता)
  7. Kaphle, Anup (७ जुलाई २०१०), "Long stalemate after Maoist victory disrupts life in Nepal", The Washington Post, मूलबाट ४ नोभेम्बर २०१६-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २२ अगस्ट २०१७ 
  8. "NCP to announce party department chiefs today", The Himalayan Times (en-USमा), २१ जुलाई २०१९, मूलबाट १८ अगस्ट २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १८ अगस्ट २०१९ 
  9. "The Rising Nepal: Nepali Congress in the Opposition", The Rising Nepal, मूलबाट १८ अगस्ट २०१९-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १८ अगस्ट २०१९ 

बाह्य कडीहरू[सम्पादन गर्ने]