नेपालमा नवीकरणीय ऊर्जा

नेपालमा नवीकरणीय ऊर्जा मुख्यत: प्राकृतिक स्रोतहरूबाट प्राप्त हुने, दीर्घकालसम्म प्रयोग गर्न सकिने र प्रदूषण न्यून गर्ने ऊर्जालाई जनाइन्छ। नेपाल जलस्रोतमा धनी भएकाले यहाँ नवीकरणीय ऊर्जाको सम्भावना निकै ठूलो छ।

अवस्था

१. जलविद्युत: नेपालमा करिब ८३,००० मेगावाट जलविद्युत उत्पादन गर्ने सैद्धान्तिक क्षमता छ, जस मध्ये ~४२,००० मेगावाट आर्थिक रूपमा सम्भावित छ। हालसम्म झन्डै ३,००० मेगावाट भन्दा बढी जलविद्युत उत्पादन भइरहेको छ। नेपालको प्रमुख नवीकरणीय ऊर्जा यही हो।

२. सौर्य ऊर्जा: नेपालमा प्रतिदिन औसत ६.८ घण्टा सूर्यको किरण पर्छ। करिब ५०,००० मेगावाट भन्दा बढी सौर्य क्षमता रहेको अनुमान छ। ग्रामीण क्षेत्रमा सोलार होम सिस्टम, मिनी-ग्रिड र सोलार वाटर हिटर व्यापक छन्।

३. पवन ऊर्जा: उच्च हिमाली क्षेत्र र तराईमा पवन ऊर्जा सम्भावना छ। करिब ३,००० मेगावाट भन्दा बढी पवन ऊर्जा उत्पादन गर्न सकिने सम्भावना छ।व्यावसायिक स्तरमा भने अझै विस्तार भएको छैन।

४. जैविक ऊर्जा: नेपालमा कुल ऊर्जाको ६८% भन्दा बढी परम्परागत बायोमास (दाउरा, गोबर, कृषि अवशेष) बाट प्राप्त हुन्छ। सुधारिएको चुल्हो, बायोग्यास प्लान्ट र ब्रिकेट (Bio-briquette) प्रयोग गरेर आधुनिक बनाइँदैछ।

५. भू-तापीय ऊर्जा: मुस्ताङ, म्याग्दी, राराताल वरपर भू-तापीय स्रोत फेला परेका छन्। अझै अध्ययन र सम्भाव्यता परीक्षणको चरणमा छ।