सामग्रीमा जानुहोस्

नेपालका राजाहरूको सूची

विकिपिडिया, एक स्वतन्त्र विश्वकोशबाट
(नेपाली राजाहरूको सूचीबाट अनुप्रेषित)

पृथ्वीनारायण शाहको चित्र
गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाहको चित्र
त्रिभुवनको तस्वीर
महेन्द्रको तस्वीर
वीरेन्द्रको तस्वीर
ज्ञानेन्द्रको तस्वीर
बायाँबाट दायाँ, माथिबाट तल: (क) पृथ्वीनारायण शाह, जसले हालको नेपाल देशको एकीकरण प्रक्रिया सुरु गरे; (ख) गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह, जसको शासनकालमा बेलायतीले नेपालमाथि आक्रमण गरी सुगौली सन्धिमा हस्ताक्षर गर्न बाध्य पारे, जसले वर्तमान सीमाना निर्धारण गर्‍यो; (ग) त्रिभुवन, जसले राणा शासनको अन्त्य गरी राजतन्त्रलाई नाममात्रको बनाइदिए; (घ) महेन्द्र, जसले राजाको प्रत्यक्ष शासन सुरु गरी पञ्चायत व्यवस्था लागू गरे; (ङ) वीरेन्द्र, जसले देशलाई संवैधानिक राजतन्त्र बनाए; (च) ज्ञानेन्द्र, जो पदच्युत भए र नेपालको अन्तिम राजा बने।

नेपालका राजाहरू शाह वंशका सदस्य थिए जसले नेपाल अधिराज्यमा वि.सं. १८०० देखि २०६५ सालमा यसको विघटन नहुँदासम्म शासन गरे। यद्यपि, वि.सं. १९०३ देखि २००७–२००८ को क्रान्ति सम्म देश वास्तवमा वंशाणुगत प्रधानमन्त्रीहरूबाट राणा वंशले शासित थियो, जसले शाह राजालाई नाममात्रको बनाइदिएको थियो।[१] वि.सं. २०४७ नोभेम्बरमा, जनआन्दोलनपछि नयाँ संविधान अंगीकार गरियो र देश संवैधानिक राजतन्त्र बन्यो।[२] राजतन्त्रलाई २०६५ जेठ १५ गते पहिलो संविधान सभाले उन्मूलन गरी देशलाई सङ्घीय संसदीय गणतन्त्र घोषणा गर्‍यो, जुन २०६२/६३ को लोकतन्त्र आन्दोलनको परिणामस्वरूप भएको थियो।[३][४]

इतिहास

[सम्पादन गर्नुहोस्]

एकीकरण र विस्तार

[सम्पादन गर्नुहोस्]

पृथ्वीनारायण शाह आफ्ना पिता नरभूपाल शाहको मृत्युपछि वि.सं. १८०० मा गोरखा राज्यको राजा बने।[५] उनले वि.सं. १८०१ मा नुवाकोटमा आक्रमण गरेर नेपालको स्थापना गरे, जसले हालको नेपालको एकीकरण प्रक्रिया सुरु गर्‍यो।[६] ३१ वर्षभन्दा बढी शासन गरेपछि शाहको वि.सं. १८३२ पुस २७ मा मृत्यु भयो; उनको शासनकालको अन्त्यसम्ममा उनले नुवाकोट, मकवानपुर, र नेपाल उपत्यकामाथि विजय प्राप्त गरिसकेका थिए।[७] पृथ्वीनारायणको मृत्युपछि उनका छोरा प्रतापसिंह शाह राजा नियुक्त भए।[८] उनको २६ वर्षको उमेरमा वि.सं. १८३४ मा अकालमै मृत्यु भयो; सोही दिन उनका छोरा रणबहादुर शाह आफ्नी आमा राजेन्द्र राज्यलक्ष्मी र पछि काका बहादुर शाहको संरक्षकत्वमा राजा बने।[९][१०] पछि रणबहादुरले राजीनामा दिए र उनका अवैध छोरा गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह राजा बने।[note १] गीर्वाणको शासनकालमा नेपाल-अङ्ग्रेज युद्ध भयो, जुन वि.सं. १८७३ मा सुगौली सन्धिमा हस्ताक्षरसँगै अन्त्य भयो, जसको परिणामस्वरूप नेपालले आफ्नो एक तिहाइ भूभाग गुमायो।[१५] राजाको बिफर लागेर वि.सं. १८७३ मङ्सिर ५ मा मृत्यु भयो।[१६]

राणा शासन

[सम्पादन गर्नुहोस्]

राजेन्द्र विक्रम शाह तीन वर्षको उमेरमा आफ्नी सौतेनी हजुरआमा ललिता त्रिपुरासुन्दरी देवी र प्रधानमन्त्री भीमसेन थापाको संरक्षकत्वमा पिताको उत्तराधिकारी बने।[१७] उनले आफूले राज्यलक्ष्मी देवीको सल्लाहमा मात्र नेपालको शासन गर्ने घोषणा गरे र आफ्नो सम्पूर्ण अधिकार उनलाई सुम्पिदिए, जसले वि.सं. १९०३ मा कोत पर्व निम्त्यायो।[१८] कोत पर्वपछि, जङ्गबहादुर राणा सत्तामा आए र वास्तविक रूपमा देशमा शासन गरे र राणा वंश सुरु गरे, जसले एक शताब्दीभन्दा बढी शासन गर्‍यो।[१९] अर्को वर्ष, जङ्गबहादुरले राजेन्द्रलाई हनुमान ढोकामा थुने र उनका छोरा सुरेन्द्र विक्रम शाह राजा बने।[२०] उनका अधिकार सीमित थिए; उनको वि.सं. १९३८ मा मृत्यु भयो, आफ्ना जेठा छोरा त्रैलोक्यको मृत्युको तीन वर्षपछि।[२१] सुरेन्द्रका नाति पृथ्वीवीर विक्रम शाह राजा बने, तर आफ्ना हजुरबुबा जस्तै, उनका पनि धेरै अधिकार थिएनन्।[२२] पृथ्वीवीरको ३६ वर्षको उमेरमा अकालमै मृत्यु भयो, र उनका पाँच वर्षीय छोरा त्रिभुवन उनको उत्तराधिकारी बने।[२३]

सत्तामा पुनरागमन र पञ्चायत युग

[सम्पादन गर्नुहोस्]

वि.सं. २००७ मा, त्रिभुवन राणाहरूलाई सत्ताबाट हटाउने अभियानमा काठमाडौँस्थित भारतीय राजदूतावासमा निर्वासित भए; प्रतिक्रियास्वरूप, राणा सरकारले त्रिभुवनका नाति ज्ञानेन्द्रलाई नेपालको नयाँ राजा नाम गर्‍यो।[२४] राणाहरूसँगको पारस्परिक सहमतिपछि त्रिभुवन नेपाल फर्के (जसले उनीहरूको शासन अन्त्य गर्‍यो) र वि.सं. २००८ मा पुनः राजाको रूपमा राज्याभिषेक गरियो।[२५] त्रिभुवनको मृत्युपछि, वि.सं. २०१२ मा महेन्द्र राजा बने।[२६] वि.सं. २०१७ मा, उनले कू गरे र दलविहीन राजनीतिक प्रणाली, पञ्चायत लागू गरे।[२७] वि.सं. २०२९ मा, एक शिकार कार्यक्रमको क्रममा, महेन्द्रलाई हृदयघात भयो, र उनका छोरा वीरेन्द्रले राजगद्दी सम्हाले; उनको राज्याभिषेक वि.सं. २०३२ मा भयो, पिताको मृत्युको दुई वर्षपछि।[२८][२९]

संवैधानिक राजतन्त्र र उन्मूलन

[सम्पादन गर्नुहोस्]

वि.सं. २०४६ मा, नेपालमा प्रजातन्त्र समर्थक दङ्गा भयो, जसको परिणामस्वरूप देश संवैधानिक राजतन्त्र बन्यो।[३०] वि.सं. २०५८ जेठ १९ मा, नेपाली राजपरिवारको सामूहिक गोलीकाण्डमा हत्या भयो, जसमा राजा पनि समावेश थिए, र सरकारले वीरेन्द्रका छोरा दीपेन्द्रलाई दोषी नाम दियो।[३१] दीपेन्द्रले आफैंलाई गोली हानेपछि कोमामा गए र कोमामै हुँदा राजा घोषित गरिए; उनको तीन दिनपछि अस्पतालमा मृत्यु भयो।[३२][३३] उनका काका ज्ञानेन्द्र पुनः राज्याभिषेक गरियो र उनको शासनकालमा नेपाली जनयुद्धको बढ्दो द्वन्द्व देखियो।[३४] वि.सं. २०६५ मा, ज्ञानेन्द्रले नेपालको राजाको रूपमा पद त्याग गरे र देश सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल बन्यो।[३५][३६]

राजाहरू

[सम्पादन गर्नुहोस्]
नामजीवनकालशासन सुरुशासन समाप्तटिप्पणीहरूराजवंशतस्बिर
पृथ्वीनारायण शाह
  • महान्[३७]
  • पृथ्वीनारायण शाह
वि.सं. १७७९ पुस २७[३८][३९] – वि.सं. १८३२ पुस २७ (५२ वर्ष, ० दिन)[५][२७]वि.सं. १८०० चैत २१[४०][note २]वि.सं. १८३२ पुस २७
(३१ वर्ष, ३१४ दिन)[५][२७]		नरभूपाल शाहका छोराशाहमुकुट लगाएका एक राजा छेउतिर हेर्दै
प्रतापसिंह शाह
  • प्रतापसिंह शाह
वि.सं. १८०८ वैशाख ३[१६] – वि.सं. १८३४ कात्तिक १ (२६ वर्ष, २१५ दिन)[४२]वि.सं. १८३२ पुस २७[४३]वि.सं. १८३४ कात्तिक १
(२ वर्ष, ३१० दिन)[४३]		पृथ्वीनारायण शाहका छोराशाहमुकुट लगाएका एक राजा छेउतिर हेर्दै
रणबहादुर शाह
  • रण बहादुर शाह
वि.सं. १८३२ जेठ ११[४४] – वि.सं. १८६३ वैशाख १२ (३० वर्ष, ३३५ दिन)[४५]वि.सं. १८३४ कात्तिक १[४४]वि.सं. १८५५ फागुन २४
(२१ वर्ष, १११ दिन)[१४]
(राजीनामा)		प्रतापसिंह शाहका छोराशाहमुकुट लगाएका एक युवा राजा
गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह
  • गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह
वि.सं. १८५४ कात्तिक ३[४६] – वि.सं. १८७३ मङ्सिर ५ (१९ वर्ष, ३२ दिन)[४७][४८]वि.सं. १८५५ फागुन २४[४९][२०]वि.सं. १८७३ मङ्सिर ५
(१७ वर्ष, २५७ दिन)[४७][४८]		रणबहादुर शाहका छोराशाहपहेँलो मुकुट लगाएका राजा
राजेन्द्र विक्रम शाह
  • राजेन्द्र बिक्रम शाह
वि.सं. १८७० मङ्सिर १८[१६] – वि.सं. १९३८ असार २६ (६७ वर्ष, २१९ दिन)[१६]वि.सं. १८७३ मङ्सिर ५[५०][४२]वि.सं. १९०३ बैशाख ३०
(३० वर्ष, १७३ दिन)[५१]
(राजीनामा)		गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाहका छोराशाहपहेँलो मुकुट र गहना लगाएका राजा
सुरेन्द्र विक्रम शाह
  • सुरेन्द्र बिक्रम शाह
वि.सं. १८८६ असोज/कात्तिक[५२] – वि.सं. १९३८ जेठ ४ (५१ वर्ष, २२८ दिन)[५३]वि.सं. १९०३ बैशाख ३०[२०]वि.सं. १९३८ जेठ ४
(३४ वर्ष, ५ दिन)[५३]		राजेन्द्र विक्रम शाहका छोराशाहक्यामेरातिर हेरिरहेका एक राजा
पृथ्वीवीर विक्रम शाह
  • पृथ्वी वीर बिक्रम शाह
वि.सं. १९३२ साउन २४[५४][५५] – वि.सं. १९६८ मङ्सिर २५ (३६ वर्ष, ११५ दिन)[५६]वि.सं. १९३८ जेठ ४[५७][५८]वि.सं. १९६८ मङ्सिर २५
(३० वर्ष, २०८ दिन)[५६]		सुरेन्द्र विक्रम शाहका नातिशाहक्यामेराको लागि पोज दिएको एक राजा
त्रिभुवन वीर विक्रम शाह
(पहिलो शासनकाल)
  • त्रिभुवन वीर बिक्रम शाह
वि.सं. १९६३ असार १६[५६] – वि.सं. २०११ फागुन २९ (४८ वर्ष, २५६ दिन)[५९]वि.सं. १९६८ मङ्सिर २५[६०]वि.सं. २००७ कात्तिक २२
(३८ वर्ष, ३३१ दिन)[५९]
(निर्वासनमा गए)		पृथ्वीवीर विक्रम शाहका छोराशाहसैनिक पोशाक लगाएका एक राजा
ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह
(पहिलो शासनकाल)
  • ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाह
वि.सं. २००४ असार २३ – हाल[३३]वि.सं. २००७ कात्तिक २२[६१]वि.सं. २००७ पुस २४
(६१ दिन)[२४]
(पद त्याग)		त्रिभुवन वीर विक्रम शाहका नातिशाहचश्मा लगाएका एक राजा
त्रिभुवन वीर विक्रम शाह
(दोस्रो शासनकाल)
  • त्रिभुवन वीर बिक्रम शाह
वि.सं. १९६३ असार १६[५६] – वि.सं. २०११ फागुन २९ (४८ वर्ष, २५६ दिन)[५९]वि.सं. २००७ पुस २४[६२]वि.सं. २०११ फागुन २९
(४ वर्ष, ६५ दिन)[५९]		पृथ्वीवीर विक्रम शाहका छोराशाहसैनिक पोशाक लगाएका एक राजा
महेन्द्र वीर विक्रम शाह
  • महेन्द्र वीर बिक्रम शाह
वि.सं. १९७७ जेठ २९[६३] – वि.सं. २०२८ माघ १७ (५१ वर्ष, २३४ दिन)[६४]वि.सं. २०११ फागुन २९[६५]वि.सं. २०२८ माघ १७
(१६ वर्ष, ३२४ दिन)[६४]		त्रिभुवन वीर विक्रम शाहका छोराशाहमुकुट लगाएका एक राजा
वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह
  • वीरेन्द्र वीर बिक्रम शाह
वि.सं. २००२ पुस १४[६६][६७] – वि.सं. २०५८ जेठ १९ (५५ वर्ष, १५५ दिन)[३१][६८]वि.सं. २०२८ माघ १७[note ३][६८]वि.सं. २०५८ जेठ १९
(२९ वर्ष, १२१ दिन)[३१][६८]
(हत्या)		महेन्द्र वीर विक्रम शाहका छोराशाहचश्मा लगाएका एक राजा
दीपेन्द्र वीर विक्रम शाह
  • दीपेन्द्र वीर बिक्रम शाह
वि.सं. २०२८ असार १३[६९] – वि.सं. २०५८ जेठ २२ (२९ वर्ष, ३४२ दिन)[७०]वि.सं. २०५८ जेठ १९[note ४][३२]वि.सं. २०५८ जेठ २२
(३ दिन)[७०]
(मस्तिष्क मृत घोषित)		वीरेन्द्र वीर विक्रम शाहका छोराशाहचश्मा लगाएका एक राजा
ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह
(दोस्रो शासनकाल)
  • ज्ञानेन्द्र वीर बिक्रम शाह
वि.सं. २००४ असार २३ – हाल[३३]वि.सं. २०५८ जेठ २२[७१]वि.सं. २०६५ जेठ १५
(६ वर्ष, ३५९ दिन)[७२]
(पदच्युत)		महेन्द्र वीर विक्रम शाहका छोराशाहक्यामेरातिर हेरिरहेका एक राजा

समयरेखा

[सम्पादन गर्नुहोस्]
ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाहदीपेन्द्र वीर विक्रम शाहवीरेन्द्र वीर विक्रम शाहमहेन्द्र वीर विक्रम शाहत्रिभुवन वीर विक्रम शाहज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाहत्रिभुवन वीर विक्रम शाहपृथ्वीवीर विक्रम शाहसुरेन्द्र विक्रम शाहराजेन्द्र विक्रम शाहगीर्वाणयुद्ध विक्रम शाहरणबहादुर शाहप्रतापसिंह शाहपृथ्वीनारायण शाह

यो पनि हेर्नुहोस्

[सम्पादन गर्नुहोस्]

सन्दर्भहरू

[सम्पादन गर्नुहोस्]

टिप्पणीहरू

[सम्पादन गर्नुहोस्]
  1. ↑ राजाले आफ्नो अवैध छोरालाई उत्तराधिकारी बनाउने शपथ लिएर मैथिल ब्राह्मण विधवा कान्तवती झासँग विवाह गरे। रणबहादुर शाहका कान्तवतीसँग विवाह गर्नुअघि दुई पत्नी र छोराछोरी थिए।[११][१२] गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाहको जन्ममा उनलाई युवराज घोषित गरियो; उनको जन्मको एक वर्षभित्र कान्तवतीलाई क्षयरोग लाग्यो र, गीर्वाणलाई राजा भएको हेर्नको लागि, रणबहादुरले राजीनामा दिए र आफ्नी पहिलो पत्नी राजराजेश्वरीलाई संरक्षक बनाए।[१३][१४]
  2. ↑ गोरखा राज्यको राजाको रूपमा[४१]
  3. ↑ उनको आधिकारिक राज्याभिषेक वि.सं. २०३२ फागुन १२ मा भएको थियो।[२९]
  4. ↑ दरबार हत्याकाण्डपछि, कोमामा हुँदा शासन गरे।[७०]

उद्धरणहरू

[सम्पादन गर्नुहोस्]
  1. ↑ J. Demy, Timothy; M. Shaw, Jeffrey (१९ सेप्टेम्बर २०१९), Religion and Contemporary Politics: A Global Encyclopedia [2 volumes] (अङ्ग्रेजीमा), ABC-CLIO, पृ: 328, आइएसबिएन 978-1-4408-3933-7, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  2. ↑ Momen, Md Nurul (२०२०), Building Sustainable Communities (अङ्ग्रेजीमा), Springer Nature, पृ: 158, आइएसबिएन 978-981-15-2393-9, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  3. ↑ "Deposed Nepal king surrenders crown", The Guardian (अङ्ग्रेजीमा), ११ जुन २००८, मूलबाट २५ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  4. ↑ "Nepalese celebrate opening of new era and end of monarchy (Published 2008)", The New York Times (en-USमा), २८ मे २००८, आइएसएसएन 0362-4331, मूलबाट २५ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  5. 1 2 3 Shrestha, Nanda R. (८ फेब्रुअरी २०१७), Historical Dictionary of Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Rowman & Littlefield, पृ: 23, आइएसबिएन 978-1-4422-7770-0, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  6. ↑ Devi, Sanasam Sandhyarani (२८ डिसेम्बर २०११), India Nepal Relations: Historical, Cultural and Political Perspective (अङ्ग्रेजीमा), Vij Books India Pvt Ltd, पृ: 10, आइएसबिएन 978-93-82573-35-7, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  7. ↑ Bhattarai, Krishna P. (२००९), Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Infobase Publishing, पृ: 38–39, आइएसबिएन 978-1-4381-0523-9, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  8. ↑ Aryal, Krishna Raj (१९७५), Monarchy in the Making of Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Aryal, पृ: 51, एसएसआइएन B0006CNNJW, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  9. ↑ Parajulee, Ramjee P. (२०००), The Democratic Transition in Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Rowman & Littlefield, पृ: 28–29, आइएसबिएन 978-0-8476-9577-5, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  10. ↑ Adhikari, Indra (१२ जुन २०१५), Military and Democracy in Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Routledge, पृ: 54, आइएसबिएन 978-1-317-58906-8, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  11. ↑ Rajopadhyaya, Alish (८ अगस्ट २०२०), "Rana Bahadur Shah: This 'insane' king of Nepal was also an example of social reforms", OnlineKhabar (en-GBमा), मूलबाट १६ डिसेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच १६ डिसेम्बर २०२०।
  12. ↑ Gregson, Jonathan (५ जुन २००२), Massacre at the Palace: The Doomed Royal Dynasty of Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Miamax, पृ: 44, आइएसबिएन 978-0-7868-6878-0, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  13. ↑ Rolamba (अङ्ग्रेजीमा), Joshi Research Institute, १९८५, पृ: 16, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  14. 1 2 Stiller, Ludwig F. (१९९३), Nepal: Growth of a Nation (अङ्ग्रेजीमा), Human Resources Development Research Center, पृ: 39, एसएसआइएन B0000CQTQ3, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  15. ↑ Śreshṭha, Buddhi Nārāyaṇa (२००३), Border Management of Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Bhumichitra, पृ: 30, आइएसबिएन 978-99933-57-42-1, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २५ नोभेम्बर २०२०।
  16. 1 2 3 4 Shreshtha, Chuda Bahadur (२००४), Nepal, Coping with Maoist Insurgency (अङ्ग्रेजीमा), Chetana Lokshum, पृ: 282, आइएसबिएन 978-99946-31-88-9, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  17. ↑ Digby, William (१८९०), A Friend in Need, 1857; Friendship Forgotten, 1887: An Episode in Indian Foreign Office Administration (अङ्ग्रेजीमा), Indian Political Agency, पृ: 32, आइएसबिएन 978-1103767182, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  18. ↑ Singh, Mahendra Man (३० जुन २०१३), Forever Incomplete: The Story of Nepal (अङ्ग्रेजीमा), SAGE Publishing India, आइएसबिएन 978-81-321-1805-3, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  19. ↑ Kosinski, L. A.; Elahi, K. M. (६ डिसेम्बर २०१२), Population Redistribution and Development in South Asia (अङ्ग्रेजीमा), Springer Science & Business Media, पृ: 112, आइएसबिएन 978-94-009-5309-3, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  20. 1 2 3 Manandhar, Vijay Kumar (२००४), A Comprehensive History of Nepal-China Relations Up to 1955 A.D. (अङ्ग्रेजीमा), Adroit Publishers, पृ: 234, आइएसबिएन 978-81-87392-45-3, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  21. ↑ Chambers's Encyclopaedia (अङ्ग्रेजीमा), G. Newnes, १९५९, पृ: 276, आइएसबिएन 978-1343836129, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  22. ↑ Aryal, I. R.; Dhungyal, T. P. (१९७०), A New History of Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Voice of Nepal; [distributor: Educational Enterprise, पृ: 184, एसएसआइएन B0000CQPYF, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  23. ↑ Steinberg, S. (२७ डिसेम्बर २०१६), The Statesman's Year-Book 1962: The One-Volume ENCYCLOPAEDIA of all nations (अङ्ग्रेजीमा), Springer, पृ: 1235, आइएसबिएन 978-0-230-27091-6, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  24. 1 2 Gautama, Rājeśa (२००५), Nepali Congress (अङ्ग्रेजीमा), Adroit Publishers, पृ: 355, आइएसबिएन 978-81-87392-61-3, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  25. ↑ Tuladhar, Daman Raj (१९८०), Contemporary Nepal, 1945-1955 (अङ्ग्रेजीमा), Laxmi Publications, पृ: 22, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  26. ↑ Liu, Siyuan (५ फेब्रुअरी २०१६), Routledge Handbook of Asian Theatre (अङ्ग्रेजीमा), Routledge, पृ: 278, आइएसबिएन 978-1-317-27886-3, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  27. 1 2 3 Pradhan, Kumar (१९९१), The Gorkha Conquests: The Process and Consequences of the Unification of Nepal, with Particular Reference to Eastern Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Oxford University Press, पृ: 124, आइएसबिएन 978-0195627237।
  28. ↑ Background Notes, Nepal (अङ्ग्रेजीमा), U.S. Department of State, Bureau of Public Affairs, Office of Public Communication, Editorial Division, १९८४, पृ: 4, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  29. 1 2 Weinraub, Bernard (२४ फेब्रुअरी १९७५), "World's Only Hindu King Is Crowned in Nepal Ritual (Published 1975)", The New York Times (en-USमा), आइएसएसएन 0362-4331, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  30. ↑ Bentley, Tom; Wilsdon, James (२००२), Monarchies: What are King and Queens For? (अङ्ग्रेजीमा), Demos, पृ: 173, आइएसबिएन 978-1-84180-039-4, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  31. 1 2 3 Bearak, Barry (८ जुन २००१), "A Witness To Massacre in Nepal Tells Gory Details (Published 2001)", The New York Times (en-USमा), आइएसएसएन 0362-4331, मूलबाट १ अप्रिल २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  32. 1 2 Praagh, David Van (२००३), The Greater Game: India's Race with Destiny and China (अङ्ग्रेजीमा), McGill-Queen's Press - MQUP, पृ: 18, आइएसबिएन 978-0-7735-2639-6, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  33. 1 2 3 East, Roger; Thomas, Richard J. (३ जुन २०१४), Profiles of People in Power: The World's Government Leaders (अङ्ग्रेजीमा), Routledge, पृ: 375, आइएसबिएन 978-1-317-63940-4, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  34. ↑ "Profile: Nepal's ex-king Gyanendra" (en-GBमा), BBC, ११ जुन २००८, मूलबाट २३ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  35. ↑ Sengupta, Somini (२९ मे २००८), "Nepal Reborn as a Republic (Published 2008)", The New York Times (en-USमा), आइएसएसएन 0362-4331, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  36. ↑ Monk, Katie (९ जुन २००८), "Nepal hails a new republic", The Guardian (अङ्ग्रेजीमा), मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  37. ↑ Rose, Leo E. (१९७१), Nepal; Strategy for Survival (अङ्ग्रेजीमा), University of California Press, पृ: 25, आइएसबिएन 978-0-520-01643-9।
  38. ↑ "People Observe Prithvi Jayanti", SpotlightNepal (अङ्ग्रेजीमा), मूलबाट ११ जनवरी २०१८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  39. ↑ Hyolmo, Kunga, "298th Prithvi Jayanti observed across the country (with photos)", My Republica (अङ्ग्रेजीमा), मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  40. ↑ Bowman, John S. (५ सेप्टेम्बर २०००), Columbia Chronologies of Asian History and Culture (अङ्ग्रेजीमा), Columbia University Press, पृ: 396, आइएसबिएन 978-0-231-50004-3, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  41. ↑ Bowman, John S. (५ सेप्टेम्बर २०००), Columbia Chronologies of Asian History and Culture (अङ्ग्रेजीमा), Columbia University Press, पृ: 396, आइएसबिएन 978-0-231-50004-3, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २६ नोभेम्बर २०२०।
  42. 1 2 Shaha, Rishikesh (१९९०), Modern Nepal: 1769–1885 (अङ्ग्रेजीमा), Riverdale Company, पृ: 45, आइएसबिएन 978-0-913215-64-7, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  43. 1 2 Driem, George van (२० जुलाई २०११), A Grammar of Limbu (अङ्ग्रेजीमा), Walter de Gruyter, पृ: 24, आइएसबिएन 978-3-11-084681-2, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  44. 1 2 Coleman, Arthur Percy (१९९९), A special corps: the beginnings of Gorkha Service with the British (अङ्ग्रेजीमा), Pentland, पृ: 15, आइएसबिएन 978-1858216065, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  45. ↑ Savada, Andrea Matles (१९९३), Nepal and Bhutan: Country Studies (अङ्ग्रेजीमा), Federal Research Division, Library of Congress, पृ: 19, आइएसबिएन 978-0-8444-0777-7, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  46. ↑ Roy, Barun (२५ डिसेम्बर २०१२), Gorkhas and Gorkhaland (अङ्ग्रेजीमा), Barun Roy, पृ: 262, आइएसबिएन 978-981-07-8646-5, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  47. 1 2 Yadav, Alok Kumar; Jha, Jivesh (६ जुलाई २०२०), Socio-Legal Impacts Of COVID-19: Comparative Critique of Laws in India and Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Rajmangal Publishers, पृ: 21, आइएसबिएन 978-9390216024, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  48. 1 2 Hopkins, Donald R. (१५ सेप्टेम्बर २००२), The Greatest Killer: Smallpox in History (अङ्ग्रेजीमा), University of Chicago Press, पृ: 150, आइएसबिएन 978-0-226-35168-1, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  49. ↑ Contributions to Nepalese studies (अङ्ग्रेजीमा), Institute of Nepal and Asian Studies, Tribhuvan University., १९८५, पृ: 182, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  50. ↑ Karmacharya, Ganga (२००५), Queens in Nepalese Politics: An Account of Roles of Nepalese Queens in State Affairs, 1775–1846 (अङ्ग्रेजीमा), Educational Publishing House, पृ: 89, आइएसबिएन 978-99946-33-93-7, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  51. ↑ Kumar, Satish (१९६७), Rana Polity in Nepal; Origin and Growth (अङ्ग्रेजीमा), Asia Publishing House, पृ: 48, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  52. ↑ Karki, Yuba Raj Singh (१९८३), Nepal Almanac: A Book of Facts (अङ्ग्रेजीमा), Y.R.S. Karki, पृ: 41, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  53. 1 2 C, Kaisher Bahadur K. (१९७७), Nepal After the Revolution of 1950 (अङ्ग्रेजीमा), Sharada Prakashan Griha, पृ: 5, एसएसआइएन B0006CSO6O, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  54. ↑ Bhattarai, Madan Kumar (१९९०), Diplomatic History of Nepal, 1901–1929: A Critical Appraisal of Nepal-British India Relations (अङ्ग्रेजीमा), Madan Kumar Bhattarai, पृ: 145, आइएसबिएन 978-81-85304-11-3, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  55. ↑ The International Yearbook and Statesmen's Who's who (अङ्ग्रेजीमा), Kelly's Directories, १९५३, पृ: 17, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  56. 1 2 3 4 Shrestha, Ramesh (२००७), Nepalese Coins & Bank Notes (1911 to 1955 Ce) (अङ्ग्रेजीमा), Kazi Madhusudan Raj Bhandary, पृ: 11, आइएसबिएन 978-9937-2-0034-9, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  57. ↑ Mainali, Kashi Kanta (२०००), Political Dimensions of Nepal, 1885–1901 A.D. (अङ्ग्रेजीमा), R. Mainali, पृ: 28, आइएसबिएन 978-99933-50-10-1, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  58. ↑ Scott-Keltie, J. (२७ डिसेम्बर २०१६), The Statesman's Year-Book (अङ्ग्रेजीमा), Springer, पृ: 1225, आइएसबिएन 978-0-230-27036-7, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  59. 1 2 3 4 Lentz, Harris M. (४ फेब्रुअरी २०१४), Heads of States and Governments Since 1945 (अङ्ग्रेजीमा), Routledge, पृ: 571, आइएसबिएन 978-1-134-26490-2, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  60. ↑ Zahnd, Alexander (२५ जनवरी २०१४), The Role of Renewable Energy Technology in Holistic Community Development (अङ्ग्रेजीमा), Springer Science & Business Media, पृ: 421, आइएसबिएन 978-3-319-03989-3, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  61. ↑ Gopal, Neeraj (१९९५), India and the Small Powers in South Asia: A Study in Indo-Nepalese Relations (अङ्ग्रेजीमा), RBSA Publishers, पृ: 6, आइएसबिएन 978-81-85813-49-3, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  62. ↑ Jha, Raj Kumar (१९८६), The Himalayan Kingdoms in Indian Foreign Policy (अङ्ग्रेजीमा), Maitryee Publications, पृ: 92, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  63. ↑ Amatya, Jagdish Man Singh (१९६१), Picturesque Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Nepal., Ratna Pustak Bhandar, पृ: 1163, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  64. 1 2 Publications, Europa (२ सेप्टेम्बर २००३), A Political Chronology of Central, South and East Asia (अङ्ग्रेजीमा), Routledge, पृ: 203, आइएसबिएन 978-1-135-35680-4, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  65. ↑ Jha, Braj Kishore (१९७३), Indo-Nepalese Relations, 1951–1972 (अङ्ग्रेजीमा), Vora, पृ: 53, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  66. ↑ Goenka, Shyam (२००१), Memoirs of King Birendra (अङ्ग्रेजीमा), Goenka Publications, पृ: 3, आइएसबिएन 978-81-901011-1-0, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  67. ↑ Shaha, Rishikesh (१९९०), Three Decades and Two Kings (1960–1990): Eclipse of Nepal's Partyless Monarchic Rule (अङ्ग्रेजीमा), Sterling Publishers, पृ: 8, आइएसबिएन 9788120712171, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  68. 1 2 3 Riaz, Ali; Basu, Subho (२००७), Paradise Lost?: State Failure in Nepal (अङ्ग्रेजीमा), Lexington Books, पृ: 150, आइएसबिएन 978-0-7391-1426-1, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  69. ↑ The International Who's Who: 1996–97 (अङ्ग्रेजीमा), Europa Publications, १९९६, पृ: 17, आइएसबिएन 978-1-85743-021-9, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  70. 1 2 3 The World Factbook (अङ्ग्रेजीमा), Central Intelligence Agency, २००५, पृ: 385, आइएसबिएन 978-1-57488-942-0, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  71. ↑ Vaughn, Bruce (२१ अक्टोबर २०१२), Nepal: Political Developments and Bilateral Relations with the United States (अङ्ग्रेजीमा), DIANE Publishing, आइएसबिएन 978-1-4379-8848-2, मूलबाट २६ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
  72. ↑ Heath-Brown, Nick (७ फेब्रुअरी २०१७), The Statesman's Yearbook 2016: The Politics, Cultures and Economies of the World (अङ्ग्रेजीमा), Springer, पृ: 875, आइएसबिएन 978-1-349-57823-8, मूलबाट २४ नोभेम्बर २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ नोभेम्बर २०२०।
"https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=नेपालका_राजाहरूको_सूची&oldid=1355802" बाट अनुप्रेषित