नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध

नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध

म्यानमार	नेपाल

नेपाल-म्यानमार बिचको द्विपक्षीय विदेश सम्बन्ध आधिकारिक रूपमा १९ मार्च १९६० मा स्थापित भएको थियो। याङ्गुनमा नेपालको दूतावास छ र काठमाडौँ मा म्यानमारको दूतावास छ। नेपाल र म्यानमार दुवै बिमस्टेक"बहुक्षेत्रीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बङ्गालको खाडीको प्रयास"को सदस्य राष्ट्र हुन् ।

म्यानमारमा डेढ लाख नेपालीभाषी अहिले पनि छन् । तीमध्ये केही रोजगारीको सिलसिलामा बर्माबाट थाइल्यान्ड वा अन्य देश गएका छन् । दोस्रो विश्वयुद्ध अघिसम्म नेपालीहरू काम खोज्नमात्र नभई बसाइँ सरेरै जाने देश बर्मा  हो।

इतिहास

जनरल भीमसेन थापाको समयमा नेपालको बर्मासित पनि दौत्यसम्बन्ध स्थापित गर्ने प्रयास भएको थियो। नेपाल-अंग्रेज युद्धपछी बर्मा सरकारले-हिन्दुस्थानमा मालसामान किन्न आएका एक व्यापारीमार्फत कलकत्तास्थित नेपाली दुतछेउ सन्देश पठाई नेपाल सरकारसित सम्बन्ध स्थापना गर्ने अभिलाषा प्रकट गर्‍यो। संवत्‌ १८७५ पौष वदि ३० रोज १ का दिन कलकत्ताबाट वकील चन्द्रशेखर उपाध्यायले मुख्तियारलाई यस्तो लेखेका थिए तापनि तुरुन्त नेपाल र बर्माको बीच दोत्यसम्बन्धका निम्ति स्थिति अनुकूल हुन सकेन। संवत्‌ १८७५ मा नै सम्बन्ध स्थापनार्थ कुराकानी चलाउन आफ्नो दूतलाई बर्मा पठायो ।

नेपाली दूतले बर्मा गई कुराकानी गर्नका निम्ति नेपाल सरकारले एउटा अख्तियारको सवालपत्र गरिदिएको थियो । तर नेपाल सरकारले आफ्नो दूतलाई बर्मासम्म पठाए पनि तथा बर्मा सरकारको इच्छासमेत भएर पनि नेपाल र बर्माको बीच दौत्यसम्बन्ध स्थापित हुन सकेन। यसको कारण थियो- अंग्रेजी शक्ति। बृटिश कंपनीसरकार "नेपालले बर्मासित सम्बन्ध जोडोस्‌" भन्ने कहिल्यै चाहेन, किनभने यसबाट उ आफूलाई खतरा सम्झन्थ्यो।

संवत्‌ १८८१ सालमा बर्मा र बृटिश भारतको बीच पहिलो युद्ध छेडिन गएकोले पनि नेपाल र बर्माको बीच दौत्यसम्बन्ध स्थापनाका निमित्त औपचारिक ढंगबाट कुरा चलाउनमा ढीलो हुन गयो।

भ्रमण आदानप्रदान

विभिन्न स्तरमा भ्रमण आदानप्रदानबाट दुई देशबीचको द्विपक्षीय सम्बन्ध अझ सुदृढ भएको छ। केही महत्त्वपूर्ण भ्रमणहरू तल सूचीबद्ध गरिएका छन्:

• राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारी १६ देखि २० अक्टोबर २०१९ राजकीय भ्रमण ।
• प्रधानसेनापति जनरल राजेन्द्र क्षेत्रीले ४-८ जुलाई २०१८ मा म्यानमारको सद्भावना भ्रमण । यो नेपालका प्रधानसेनापतिको म्यानमारको पहिलो भ्रमण थियो।
• प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालाले ४ मार्च २०१४ मा तेस्रो बिमस्टेक शिखर सम्मेलनमा भाग लिन म्यानमारको भ्रमण।
• १९८०- प्रधानमन्त्री कीर्ति निधि बिष्टको आधिकारिक भ्रमण
• १९८०- राजा वीरेन्द्रको राजकीय भ्रमण
• १९७०- राजा महेन्द्रको राजकीय भ्रमण

यो पनि हेर्नुहोस्

• नेपालमा रोहिंग्या शरणार्थी
• बर्मेली नेपाली

थप पढ्नुहोस्

• Śreshṭha, Hiraṇyalāla (२०१०), Nepal Myanmar Relations (अङ्ग्रेजीमा), Janmaitri Prakashan, आइएसबिएन 978-9937-2-2152-8।