नेपाल वायुसेवा निगम

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
नेपाल वायुसेवा
आइएटिए
RA
आइसिएओ
RNA
साइन
ROYAL NEPAL
स्थापना १ जुलाई १९५८ (६२ वर्ष पहिले) (१९५८-०७-01); शाही नेपाल वायुसेवाका रूपमा
विमानस्थल त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
उडान आकार १३
गन्तव्यहरू ३६
अभिभावक संस्था नेपाल सरकार
मुख्यालय कान्तिपथ, काठमाडौं
मुख्य व्यक्ति केदारबहादुर अधिकारी (अध्यक्ष)
वेबसाइट आधिकारिक वेबसाइट

नेपाल वायुसेवा निगम नेपालको राष्ट्रिय ध्वजावाहक विमान सेवा कम्पनी हो। सन् १९५८ मा शाही नेपाल वायुसेवा निगमका रूपमा स्थापित निगम नेपालको सबैभन्दा पुरानो विमान सेवा प्रदायक हो। काठमाडौंस्थित त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट आन्तरिक सहित अन्तर्राष्ट्रिय मध्यम दूरीका कुल ३६ गन्तव्यहरुमा निगमले नियमित उडान संचालन गर्दछ। डगलस डीसी-३ 'डकोटा' विमानबाट आन्तरिक र भारतका केही गन्तव्यमा उडान सुरु गरेको निगमले सन् १९७२ मा आफ्नो पहिलो जेट विमान, बोइङ ७२७ लाई सेवामा ल्याएको थियो। सन् २०१९ अगस्त २५ सम्ममा निगमद्वारा कुल १३ विमान सेवामा प्रयोग गरिएको छ।[१] सन् २०१३ देखि निगम लगायत नेपालका सबै वायुसेवा प्रदायक युरोपेली संघद्वारा प्रतिबन्धित वायुसेवाका सूचीमा समावेश छन्।[२]

ईतिहास[सम्पादन गर्ने]

सन् १९५० र १९६० का दशक; शुरुवाती वर्षहरु[सम्पादन गर्ने]

शाही नेपाल वायुसेवाको तत्कालीन लोगो

सन् १९५८ मा शाही नेपाल वायुसेवाका रूपमा एउटा डगलस डीसी-३ विमानका साथ निगमको स्थापना भएको थियो। शुरुमा निगमको सेवा आन्तरिकतर्फ सिमरा र पोखरा तथा भारतका पटना, कल्कत्ता र दिल्लीसम्म मात्र सीमित थियो। सन् १९६१ मा पिलाटस पोर्टर र १९६३ मा १२ यात्रु क्षमता भएको चिनियां फेङ शोउ-२ हार्वेस्टर विमानलाई प्रयोगमा ल्याएपश्चात् देशका दुर्गम क्षेत्रलाई विमान सेवा संजालमा जोडीएको थियो।[३]

नेपालको भू-राजनीतिक परिस्थितीका कारण निगमका जहाजहरु खासगरी जहाज निर्माता मुलुकहरुबाट अनुदानका रूपमा उपलब्ध गराइएका थिए। सन् १९५९ र १९६४ का बीच थप ७ डगलस डीसी-३ विमान भित्र्याइएका थिए। त्यसैगरी, चीनद्वारा दुईवटा फेङ शोउ-२ हार्वेस्टर विमान प्रदान गरिएतापनि ती विमान नियमित सेवामा भने प्रयोग गरिएनन्। सिङ्गापुरबाट चार्टर उडानका निम्ती बेल हेलिकप्टर पनि लीजमा ल्याइएका थिए। रुसबाट पनि दुर्गम भेगमा नियमित उडानका लागि दुईवटा एमआई-४ हेलिकप्टर ल्याइएका थिए। आन्तरिक उडानको संजाल व्यापक रूपमा विस्तार हुँदै गर्दा अन्तर्राष्ट्रियतर्फ पनि तत्कालिन पूर्वी पाकिस्तानको ढाकामा उडानको शुरुवात गरिएको थियो।[४]

सन् १९६६ मा फोक्कर एफ२७ टर्बोप्रप विमानलाई सेवामा प्रवेश गराइएको थियो।

सन् १९७० र १९८० का दशक; जेट युग र आर्थिक समृद्धि[सम्पादन गर्ने]

सन् १९७४ मा कल्कत्ताको दम दम विमानस्थलमा शाही नेपाल वायुसेवाको एचएस ७४८ विमान

सन् १९७० मा शा.ने.वा.नि.ले आफ्नो पहिलो हकर सिड्डली एचएस ७४८ विमान सेवामा प्रवेश गरायो। यसपश्चात सन् १९७१ मा ट्विन अटर र सन् १९७२ मा बोइङ ७२७ विमानहरु सेवामा ल्याईए। सन् १९८७ मा बोइङ ७५७ ले बोइङ ७२७ लाई प्रतिस्ठापित गर्‍यो।[३]

सन् १९८५ मा नेपाल भित्रिएका कुल १८१,००० पर्यटकमध्ये ८० प्रतिशत हवाइ मार्गबाट आएका थिए। शाही नेपाल वायुसेवाले तीमध्ये ३८ प्रतिशत यात्रुलाई सेवा दिएको थियो। तर यो संख्या सन् १९७९ को उच्चतम ५० प्रतिशत बजार हिस्साभन्दा निकै काम थियो। शा.ने.वा.नि.को मुख्य प्रतिस्पर्धी इन्डियन एयरलाइन्स थियो, तर यसबाहेक सिङ्गापुर एयरलाइन्स र लुफ्थान्सा जस्ता वायुसेवा प्रदायक पनि नेपाली बजारमा प्रवेश गरिसकेका थिए। लुफ्थान्साले सन् १९८७ अक्टोबर मा काठमाडौं र फ्रान्कफर्ट बीच सिधा उडान थालेपश्चात अन्य वायुसेवाहरु पनि नेपालमा आफ्नो बजार बढाउन इच्छुक थिए।

सन् १९८६ मा बैंककको डन मुआङ विमानस्थलमा शाही नेपाल वायुसेवाको बोइङ ७२७-१०० विमान

त्यस समयमा शाही नेपाल वायुसेवाको संजाल ३८ आन्तरिक र १० अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा फैलिएको थियो। सन् १९८८ मा शा.ने.वा.नि.ले ब्रिटिश आर्मीमा कार्यरत गोर्खालीहरु बसोबास गर्ने हङकङमा बोइङ ७५७ बाट सिधा उडानको थालनी गर्‍यो। सन् १९८८ अप्रिलमा शा.ने.वा.नि. र चीनको नागरिक उड्डयन प्रशासनको सहकार्यमा काठमाडौं र चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतको ल्हासा बीच सिधा उडान शुरु गरियो।[४]

सन् १९८८-८९ मा ५४.३ मिलियन अमेरिकी डलरको कारोबार भएको निगमले १७ मिलियन डलरको नाफा कमाएको थियो। २,२०० कर्मचारीलाई रोजगार प्रदान गरेको निगम देशकै सबैभन्दा ठुलो रोजगारदाताका साथसाथै विदेशी मुद्रा कमाउने सबैभन्दा ठुलो संस्था थियो; निगमले करिब १५ मिलियन डलर विदेशबाट भित्र्याएको थियो। निगमका कुल यात्रुमध्ये ७५ प्रतिशत विदेशी थिए। ८० को दशकमा लण्डन, दुबई, कराँचीबम्बई पनि उडान संजालमा जोडिएका थिए।[४]

सन् १९९० र २००० का दशक; भ्रष्टाचार[सम्पादन गर्ने]

सन् १९९२ मा हवाई सेवा निजी क्षेत्रका लागि खुला गरिएको थियो, र तत्पश्चात ने.वा.नि.को प्रतिस्पर्धिका रूपमा नेकोन एयर, कस्मिक एयर, एभरेष्ट एयर, बुद्ध एयर, यती एयरलाइन्स र सिता एयर जस्ता वायुसेवा कम्पनीको उदय भयो। नेपाल वायुसेवाको बोइङ ७२७ को अन्तिम उडान सन् १९९२ मा थियो। सन् १९९७ सम्ममा यी चार प्रतिस्पर्धिले नेपाली आकाशमा ७० प्रतिशत बजार हिस्सा ओगटेका थिए।[५]

नयाँं सहस्राब्दि नजिकिदैं गर्दा निगम भित्र भ्रष्टाचारका आरोपहरु पनि बढ्दै गए। त्यस्तै एक भ्रष्टाचारको मुद्दामा दिनेश धमिजा संलग्न थिए, जो पछि गएर ई-बूकर्स इन्टर्नेट ट्रावल साइटका संस्थापक भए। धमिजालाई निगमको यूरोपेली अपरेसन विभागको निर्देशकको पद तत्कालीन प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसाद कोइरालासँगको सन् १९९० तिरको घनिष्ठताका कारण प्राप्त गरेको आरोप लगाइएको थियो। यी आरोपहरू विरुद्ध निकै ठुलो अदालती कार्वाहीपश्चात धमिजाले निगमसँग ठोस सम्झौतासहित मुद्दा जिते।[४]

सन् २००० डिसेम्बरमा अष्ट्रियाको लाउडा एयरको बोइङ ७६७ विमान लिजमा लिएपश्चात एक ठुलो घोटाला भएको थियो, र सो विमान वायुसेवाका कर्मचारी तथा सरकारी अधिकारीहरुद्वारा विरोध गरिएतापनि सेवामा प्रवेश गराइयो। सरकारका अनुसार नेपाल वायुसेवाले भइरहेका दुई बोइङ ७५७ को अधिकतम प्रयोग गर्न नसकिरहेको बेलामा यो सम्झौता अनावश्यक थियो। यसका अतिरिक्त लाउडा एयरको विमानको प्रतीघन्टा शुल्क ५००० अमेरिकी डलर थियो, जुन करारपत्रमा तोकिएकोभन्दा ११५० डलर बढी थियो। शा.ने.वा.नि.का अध्यक्ष हरिभक्त श्रेष्ठ लगायत अन्य पदाधिकारीलाई अनुसन्धानका निम्ती निलम्बित गरिएको थियो भने नेपालका पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री तारिणी दत्त चटौतले पनि केही समयमा रजिनामा गरे।[४]

सन् २००४ मा नेपाल सरकारले नेपाल वायुसेवाको ४९ प्रतिशत शेयर निजी क्षेत्रलाई बेची कम्पनीको व्यवस्थापन पनि जिम्मा लगाउने र आफुले बाँकिको ५१ प्रतिशत शेयर राख्ने खबर बाहिरिएको थियो। यसो गर्दा वायुसेवालाई बढ्दो ॠणबाट जोगाउन चाहिने लगानी उठाउन सरकारलाई मद्दत पुग्ने अनुमान गरिएको थियो।[६]

नेपाल वायुसेवाका पूर्व अध्यक्ष रामग्यप्रसाद चतुर्वेदीलाई भ्रष्टाचारको मुद्दामा सन् २००५ फेब्रुअरीमा जेल चलान गरिएको थियो।[७]

सन् २००७ सेप्टेम्बरमा निगमद्वारा जारी एक विज्ञप्तीमा जहाजमा रहेका केही प्राविधिक खराबीका कारण देवतालाई खुशी पार्न दुईवटा बाख्राको बलि चढाइएको कुराको पुष्टि गरियो। निगमका अनुसार ती जनवरको बलि त्रिभुवन विमानस्थलमा राखिएको एक बोइङ ७५७ जहाजका अगाडि चढाइएको थियो। यो बलि निगमको निशानमा समेत रहेका आकाश भैरवलाई चढाइएको थियो। निगमका अनुसार यस समारोहपश्चात सो जहाजले हङकङका लागि सफल उडान गर्‍यो। निगमका प्रवक्ताका अनुसार, "विमानमा रहेका खराबी ठीक भई जहाजले उडान सुचारु गरिसकेको छ"। निगमले प्राविधिक खराबीका बारेमा केही नबताएपनि स्थानिय संचारमाध्यमका अनुसार जहाजमा केही इलेक्ट्रिकल खराबी थियो।[८]

सन् २००० देखि २०१० का बीच निगमका विमान कुनै पनि दुर्घटनामा परेनन्। निगमको ईतिहासमै कुनै पनि घटना नभएको यो सबैभन्दा लामो समयावधि थियो।[स्रोत नखुलेको]

भ्रष्टाचारका केही घटनाहरूको सूची[सम्पादन गर्ने]

सन् २०१० को दशक; एयरबस जहाजको आगमन[सम्पादन गर्ने]

पुरानो लिभरीमा नेपाल वायुसेवाको बोइङ ७५७-२०० विमान

सन् २००९ को दुबई एयरशोमा निगमले सो विमानबाट मध्यपूर्व र दक्षिण-पूर्वी एसियामा उडान गर्ने योजनासहित एयरबससँग दुईवटा एयरबस ए३२०-२०० विमान खरिद गर्ने सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्‍यो।[९]

सन् २०१४ अप्रिलमा निगमले चीनको ए.भि.आई.सी. कम्पनीबाट उपहारस्वरूप एक सियान एम्.ए-६० जहाजको डेलिभरी लिएपछि नयाँं लिभरी अनावरण गर्‍यो। रातो र नीलो धर्का भएको पुरानो लिभरीलाई नेपालको झण्डासँग मेल खाने लिभरीद्वारा प्रतिस्ठापन गरियो।

सन् २०१५ फेब्रुअरी ८ मा नेपाल वायुसेवाले आफ्नो पहिलो एयरबस ए३२० जहाज 'सगरमाथा' प्राप्त गर्‍यो। सन् २०१५ अप्रिल ३० मा निगमको दोस्रो एयरबस ए३२० जहाज 'लुम्बिनी' काठमाडौंमा अवतरण गर्‍यो। सो विमान वि.सं. २०७२ को महाभुकम्पको उद्दारकार्यका लागि प्रयोग गरिने  ५ टन राहत सामग्रीसहित एयरबसको ह्यम्बर्गस्थित कारखानाबाट सिधा काठमाडौं आएको थियो। दुबै विमान निगमको नयाँं लिभरीमा रङ्गाएका थिए।

सन् २०१५ मा नेपाल वायुसेवामार्फत २५३,५६८ यात्रुले यात्रा गरे, जुन पछिल्लो वर्षको २०६,४३० यात्रुभन्दा २२.८७ प्रतिशत बढी थियो।[१०] त्यसैगरी, निगमले सन् २०१५ मा ४२,५३५ यात्रुलाई आन्तरिकतर्फ सेवा प्रदान गर्‍यो, जुन पछिल्लो वर्षभन्दा २१.६० प्रतिशतले बढी थियो।[११]

सन् २०१६ मा निगमको एक बोइङ ७५७-२०० (९एन-एसीए, कर्णाली) लाई निरन्तर तीन दशकको सेवापश्चात नाफारहित संचालन र उच्च मर्मतखर्चका कारण बीबी एयरवेजलाई बेचियो। सन् २०१७ जुलाई १६ मा निगमले अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि अन्लाईन बुकिङको सेवा शुरु गर्‍यो।

सन् २०१८ मा नेपाल वायुसेवाले हाई फ्लाई र एएआर कर्परेशनमार्फत् दुईवटा एयरबस ए३३०-२०० विमानलाई सेवामा भित्र्यायो। ती दुई विमान सोही वर्षको क्रमशः जुन २८[१२] र जुलाई २६[१३] मा काठमाडौंमा अवतरण गरे। यी दुई वाईड-बडी विमानबाट निगमले सियोल-इन्चेन, टोक्योसिड्नी जस्ता शहरमा सिधा उडान विस्तार गर्ने योजना बनाएको छ। सन् २०१८ नोवेम्बरमा आएको एक खबर अनुसार नेपाल वायुसेवाले आफ्नो पुनर्गठनपूर्व इथियोपियन एयरलाइन्ससँग रणनितीक साझेदारी गर्ने योजना बनाएको थियो।[१४]

सन् २०१९ को मार्चमा निगमले आफ्नो बाँकी रहेको बोइङ ७५७-२००एम विमानलाई तीन दशकको सेवापश्चात प्रतिस्थापन गरी एयरबस विमान मात्र रहने गरी आफ्नो सेवा विस्तार गर्ने योजना बनायो।[१५] निगमले अहिले आफ्नो अन्तर्राष्ट्रिय उडान दुई एयरबस ए३२०-२०० र दुई एयरबस ए३३०-२०० बाट संचालन गरिरहेको छ।

सन् २०२० मार्चदेखि नेपालमा जारी कोरोनाभाईरसको प्रकोपका कारण निगमले आफ्नो सबै नियमित उडान अनिश्चितकालका लागि बन्द गरेपनि उद्दार तथा चार्टर उडान भने संचालन गरिआएको छ।[१६]

गन्तव्यहरू[सम्पादन गर्ने]

नेपालमा जारी कोरोनाभाईरसको प्रकोपका कारण नेपाल सरकारद्वारा सबै आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडान सन् २०२० जुन ३० सम्मका लागि रद्द गरिएको छ।

यसभन्दा पहिले नेपाल वायुसेवाले १० अन्तर्राष्ट्रिय तथा धेरै आन्तरिक गन्तव्यहरुमा त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलबाट उडान गर्दथ्यो। निगमले विराटनगर, नेपालगन्जपोखरास्थित आफ्नो क्षेत्रीय हबहरुबाट पनि नियमित आन्तरिक उडान संचालन गर्छ।

कोडशेयर सम्झौता[सम्पादन गर्ने]

देश शहर आइएटिए आइसिएओ विमानस्थल कैफियत सन्दर्भ
अन्तर्राष्ट्रिय
अष्ट्रिया भियना VIE LOWW भियना अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रुट समाप्त
बंगलादेश ढाका DAC VGHS शाहजलाल अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रुट समाप्त
चीन ग्वांगझोउ CAN ZGGG ग्वांगझोउ बाइयुन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल [१८]
शंघाई PVG ZSPD शंघाई पुडोंग अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रुट समाप्त
फ्रान्स पेरिस CDG LFPG चार्ल्स डे गल विमानस्थल रुट समाप्त
जर्मनी फ्रान्कफर्ट FRA EDDF फ्रान्कफर्ट विमानस्थल रुट समाप्त
हङकङ हङकङ HKG VHHH हङकङ अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
भारत बेङ्गलोर BLR VOBL केम्पेगौडा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
दिल्ली DEL VIDP इंदिरा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
कोलकाता CCU VECC नेताजी सुभाषचन्द्र बोस अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रुट समाप्त
मुम्बई BOM VABB छत्रपति शिवाजी महाराज अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
पटना PAT VEPT जयप्रकाश नारायण विमानस्थल रुट समाप्त
जापान ओसाका KIX RJBB कन्साई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रुट समाप्त [१९][२०]
टोक्यो NRT RJAA नारिता अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल [२०]
मलेसिया कुवाला लम्पुर KUL WMKK कुवाला लम्पुर अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
नेपाल काठमाडौं KTM VNKT त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल मुख्य आधार
नेदरल्याण्ड्स एम्स्टर्डम AMS EHAM एम्स्टर्डम विमानस्थल शिपोल रुट समाप्त
पाकिस्तान कराची KHI OPKC जिन्ना अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रुट समाप्त
कतार दोहा DOH OTHH हमाद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल
सिंगापुर सिंगापुर SIN WSSS सिंगापुर चांगी विमानस्थल रुट समाप्त
श्रीलंका कोलम्बो CMB VCBI बन्दरानाइके अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रुट समाप्त
थाइल्याण्ड बैंकक BKK VTBS सुवर्णभूमि विमानस्थल
संयुक्त अरब इमिरेट्स दुबई DXB OMDB दुबई अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल [२१]
DWC OMDW अल मकतूम अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल रुट समाप्त [२१]
संयुक्त अधिराज्य लण्डन LGW EGKK ग्याटविक विमानस्थल रुट समाप्त
आन्तरिक
नेपाल बाग्लुङ BGL VNBL बाग्लुङ विमानस्थल
बझाङ BJH VNBG बझाङ विमानस्थल रुट समाप्त
बाजुरा BJU VNBR बाजुरा विमानस्थल
भद्रपुर BDP VNCG भद्रपुर विमानस्थल
भद्रपुर (मेघौली) MEY VNMG मेघौली विमानस्थल
भोजपुर BHP VNBJ भोजपुर विमानस्थल
विराटनगर BIR VNVT विराटनगर विमानस्थल
चौरजहारी RUK VNCJ चौरजहारी विमानस्थल
धनगढी DHI VNDH धनगढी विमानस्थल
दिक्तेल KDN VNKD मनमाया विमानस्थल
डोल्पा DOP VNDP डोल्पा विमानस्थल
गोरखा GKH VNGK पालुङ्गटार विमानस्थल रुट समाप्त [२२]
जोमसोम JMO VNJS जोमसोम विमानस्थल
जुम्ला JUM VNJL जुम्ला विमानस्थल
खोटेहाङ - VNTH थामखर्क विमानस्थल
लामिडाँडा LDN VNLD लामिडाँडा विमानस्थल
लुक्ला LUA VNLK तेन्जिङ-हिलारी विमानस्थल
मनाङ NGX VNMA मनाङ विमानस्थल रुट समाप्त
मुसिकोट - VNSL रुकुम सल्ले विमानस्थल
नेपालगञ्ज KEP VNNG नेपालगञ्ज विमानस्थल
फाप्लु PPL VNPL फाप्लु विमानस्थल
पोखरा PKR VNPK पोखरा विमानस्थल
रारा - VNRR ताल्चा विमानस्थल
रुम्जाटार RUM VNRT रुम्जाटार विमानस्थल
सिद्धार्थनगर BWA VNBW गौतम बुद्ध विमानस्थल
सिमरा SIF VNSI सिमरा विमानस्थल
सिमीकोट IMK VNST सिमीकोट विमानस्थल
तुल्सीपुर DNP VNDG दाङ विमानस्थल
तुम्लिङ्टार TMI VNTR तुम्लिङ्टार विमानस्थल

विमानका प्रकार[सम्पादन गर्ने]

नेपाल वायुसेवा निगम ए३३०-२००
नेपाल वायुसेवा निगम ए३२०-२००
नेपाल वायुसेवा निगम ट्विन अटर
नेपाल वायुसेवा निगम सियान एमए-६०
नेपाल वायुसेवा निगम हार्बिन वाई-१२

वर्तमान[सम्पादन गर्ने]

सन् २०१९ जुन १ सम्ममा नेपाल वायुसेवाको विमानका प्रकार निम्नानुसार छ:[२३][२४][२५]

जहाज सेवामा अर्डर यात्रु संख्या सन्दर्भ
बिजनेस क्लास इकोनोमी क्लास कुल
एयरबस ए३३०-२०० १८ २५६ २७४ [२६]
एयरबस ए३२०-२०० १५० १५८
डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर १९ १९
हार्बिन वाई-१२ १९ १९ [२७]
सियान एमए-६० ५६ ५६ [२८]
कुल १३

ऐतिहासिक[सम्पादन गर्ने]

जहाज सेवामा प्रवेश सेवाबाट बाहिरिएको कैफियत सन्दर्भ
एयरबस ए३१० सन् १९९३ सन् १९९६ लिजमा [२९]
बोइङ ७०७ सन् १९८३ सन् १९८३ लिजमा
बोइङ ७२७-१०० सन् १९७२ सन् १९९३
बोइङ ७५७-२०० सन् १९८७ सन् २०१७
बोइङ ७५७-२००एम सन् १९८७ सन् २०१९ [३०]
बोइङ ७६७-३०० सन् २००० सन् २००१ लिजमा [२९]
डगलस डीसी-३ सन् १९५८ सन् १९७३
फोक्कर एफ२७ फ्रेन्डशीप सन् १९६६ सन् १९७०
फेङ शोउ-२ हार्वेस्टर सन् १९६३ सन् १९६५
हकर सिड्डली एचएस-७४८ सन् १९७० सन् १९९६
पिलाटस पोर्टर सन् १९६१ सन् १९९८

क्याबिन र उडानमा प्रदान गरिने सेवाहरू[सम्पादन गर्ने]

अन्तर्राष्ट्रिय[सम्पादन गर्ने]

शान्ग्री-ला क्लास[सम्पादन गर्ने]

शान्ग्री-ला क्लास नेपाल वायुसेवाको सबै अन्तर्राष्ट्रिय उडानको बिजनेस क्लास हो। शान्ग्री-ला क्लासअन्तर्गत एयरबस ए३३० विमानमा ६ सिट बराबरको कन्फिगरेसनमा कुल १८ सिट छन् भने एयरबस ए३२० विमानमा ४ सिट बराबरको कन्फिगरेसनमा कुल ८ सिट छन्। शान्ग्री-ला क्लासमा यात्रा गर्ने यात्रुलाई उत्तम भोजन प्रदान गरिन्छ। साथै यात्रुलाई स्वयम रोज्नका लागि वाइन, ककटेल, भोड्का र सफ्ट ड्रिन्क लगायत पेय पदार्थ पनि प्रदान गरिन्छ।[३१]

इकोनोमी क्लास[सम्पादन गर्ने]

नेपाल वायुसेवाको इकोनोमी क्लासबाट यात्रा गर्ने यात्रुलाई माछा, चिकन वा मटनको विकल्पसहित भोजन प्रदान गरिन्छ। यात्रुले बुकिङको समयमा शाकाहारी भोजनका लागि पनि अनुरोध गर्न सक्छन्।[३२] एयरबस ए३३० विमानको इकोनोमी क्लासमा इन-फ्लाईट एन्टर्टेन्मेन्टको सुविधा पनि छ, जसमा ४० एसियाली सिनेमा, ३० टिभी प्रोग्राम र २० म्युजिक आल्बम सम्मिलित छन्।

आन्तरिक[सम्पादन गर्ने]

इकोनोमी क्लास[सम्पादन गर्ने]

नेपाल वायुसेवाका सबै आन्तरिक उडान गर्ने जहाजहरूमा इकोनोमी क्लास मात्र हुन्छ। धेरैजसो आन्तरिक उडान औसतमा एक घण्टाभन्दा कम समयको हुने भएकाले यात्रुहरूलाई कम्प्लिमेन्टरी चकलेट र कानमा लगाउने कपास मात्र प्रदान गरिन्छ।

घटना र दुर्घटनाहरू[सम्पादन गर्ने]

  • सन् १९६० नोवेम्बर ५ - शाही नेपाल वायुसेवाको डगलस सी-४७ए-८०-डीएल (९एन-एएडी) विमानमा भैरहवा विमानस्थलबाट उडानका क्रममा दुर्घटना भई आगो लाग्यो। चालक दलका सबै ४ सदस्यको निधन भयो भने उडानमा कुनै यात्रु सवार थिएनन्।[३३]
  • सन् १९६२ अगस्त १ - शाही नेपाल वायुसेवाको डगलस सी-४७ए-८०-डीएल (९एन-एएएच) विमानमा काठमाडौं-गौचर विमानस्थलबाट नयाँं दिल्ली उडानका क्रममा रेडियो सम्पर्क टुटेपछि सो विमान तुलाचन धुरी निर दुर्घटना भयो। ९ दिनपछि सो विमानका अवशेश ११,२०० फिटको उचाइंमा भेटिएको थियो। विमानमा सवार चालक दलका ४ र ६ यात्रु सबैको मृत्‍यु भयो।[३३]
  • सन् १९६९ जुलाई १२ - शाही नेपाल वायुसेवाको डगलस डिसी-३डी (९एन-एएपी) विमान हेटौंडा नजिकै ७,३०० फिटको उचाइंमा बादलले छेकिएको चट्टानमा ठोकिन पुग्दा विमानमा सवार चालक दलका ४ र ३१ यात्रु सबैको मृत्‍यु भयो।[३३]
  • सन् १९७० जनवरी २५ - शाही नेपाल वायुसेवाको फोक्कर एफ२७-२०० (९एन-एएआर) विमान काठमाडौंबाट उडानपश्चात दिल्लीको पालम विमानस्थलमा अवतरण गर्ने क्रममा आँधीको चपेटमा परी धावनमार्ग नपुग्दै दुर्घटनाग्रस्त भयो। विमानमा सवार चालक दलका ५ र १८ यात्रुमध्ये चालक दलका १ सदस्यको मृत्‍यु भायो।[३३]
  • सन् १९७३ जुन १० - वि.सं. २०३० को विमान अपहरण: शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीबी) विमानलाई विराटनगरबाट काठमाडौं उडानका क्रममा नेपाली कांग्रेसका तीन अपहरणकारीद्वारा विमानमा बोकिएको पैसाको माग राख्दै भारतको बिहार राज्यको फारबिसगंजमा अवतरण गराइयो। विमानमा सवार चालक दलका ३ र १८ यात्रुमध्ये कसैलाई केही भएन।[३४]
  • सन् १९७३ अक्टोबर १५ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीजी) विमान लुक्ला विमानस्थलमा मर्मत गर्न नसक्ने गरी क्षतिग्रस्त भयो। विमानमा सवार चालक दलका ३ र ३ यात्रुमध्ये कसैलाई केही भएन।[३३]
  • सन् १९७५ मार्च ३१ - शाही नेपाल वायुसेवाको पिलाटस पिसी-६ पोर्टर विमान काठमाडौंबाट फाप्लुतर्फ जाँदै गर्दा उडान लगत्तै दुर्घटनाग्रस्त भयो।[३५] सो विमान सर एडमण्ड हिलारीद्वारा त्यहाँ एक अस्पातल निर्माण गरिरहेका[३६] उनकी श्रीमती लुइज र छोरी बेलिन्डालाई फाप्लुबाट ल्याउनका लागि चार्टर गरिएको थियो।
  • सन् १९८१ नोवेम्बर १९ - शाही नेपाल वायुसेवाको पिलाटस पिसी-६ पोर्टर विमान विराटनगरबाट काठमाडौंका लागी उडे लगत्तै दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार सबै १० जनाको मृत्‍यु भयो।[३७][३८]
  • सन् १९८४ डिसीएम्बेर २२ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीएच) विमान तुम्लिङ्टारबाट काठमाडौं आउंदै गर्दा भोजपुरमा खराब मौसम र चालकको त्रुटिका कारण दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार चालक दलका ३ र २० यात्रुमध्ये १२ को मृत्‍यु भयो।[३३]
  • सन् १९९१ जुन ९ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीए) विमान काठमाडौंबाट लुक्ला आउंदै गर्दा अवतरणका क्रममा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा चालक दलका ३ सहित १४ यात्रुको निधन भयो।[३३]
  • सन् १९९२ जुलाई ५ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीबी) विमान जुम्लाबाट सुर्खेतका लागी उड्दा अनियन्त्रित हुन पुगी धावनमार्गबाट बहिर पुग्यो। विमानमा सवार चालक दलका ३ सदस्यलाई केही भएन भने उडानमा कोही यात्रु सवार थिएनन्।[३३]
  • सन् १९९५ जनवरी १७ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीआइ) विमान काठमाडौंबाट रुम्जाटारका लागी उड्न लाग्दा प्राविधिक खराबीका कारण नजिकैको खेतमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार चालक दलका ३ र २१ यात्रुमध्ये १ चालक दलका सदस्य र १ यात्रुको मृत्‍यु भयो।[३३]
  • सन् १९९६ अप्रिल २५ - शाही नेपाल वायुसेवाको बिएई ७४८ सिरिज २बी (९एन-एबीआर) विमान काठमाडौंबाट उडानपश्चात मेघौलीमा अवतरण गर्ने क्रममा घांसे धावनमार्गमा चिप्लिंदा विमानको अगाडिको पाङ्ग्रा भांचिन पुग्यो। विमानमा सवार चालक दलका ४ र छु यात्रु कसैलाई केही भएन।[३३]
  • सन् १९९८ नोवेम्बर १९ - शाही नेपाल वायुसेवाको पिलाटस पिसी-६ पोर्टर विमान काठमाडौंबाट स्याङ्बोचे जाँदै गर्दा फाक्दिङमा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा सवार एकको मृत्‍यु भयो।[३७][३९]
  • सन् २००० जुलाई २७ - शाही नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीपी) विमान बझाङबाट धनगढी जाँदै गर्दा ४३०० फिटको जरायखली पहाडमा ठोकिंदा विमानमा सवार चालक दलका ३ र २२ यात्रु सबैको मृत्‍यु भयो।[३३]
  • सन् २०१० अप्रिल १९ - नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीएक्स) विमान काठमाडौंबाट फाप्लुको उडानका क्रममा फाप्लुमा अवतरण गर्न नसकेर कङ्गेलडाँडामा अवतरण गर्ने क्रममा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानको अगाडिको भागमा केही क्षति हुन पुगेको थियो।[३३]
  • सन् २०१३ अप्रिल १६ - नेपाल वायुसेवा उडान संख्या ५५५: नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीओ) विमान पोखराबाट उडेर जोमसोममा अवतरण गर्ने क्रममा धावनमार्गबाट चिप्लिएर बायाँतर्फ कालीगण्डकी नदीको किनारामा पुगी रोकियो। विमानमा सवार चालक दलका ३ र ४ यात्रुलाई गम्भिर चोट लागेपनि बाँकीका १५ यात्रुलाई भने केही भएन। सो विमान भने मर्मत गर्न नसक्ने गरी क्षतिग्रस्त भयो।[४०]
  • सन् २०१४ फेब्रुअरी १६ - नेपाल वायुसेवा उडान संख्या १८३: नेपाल वायुसेवाको डे ह्याभिल्यान्ड क्यानाडा डिएचसी-६ ट्विन अटर ३०० (९एन-एबीबी) विमानको पोखराबाट १८ जनासहित जुम्ला तर्फको उडानका क्रममा टावरसँग सम्पर्क विच्छेद भयो। सो विमानको अवशेश केही दिनपछि अर्घाखाँचीमा भेटिएको थियो।[४१]

सन्दर्भहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. "Nepal Airlines Fleet | Airfleets aviation", www.airfleets.net, अन्तिम पहुँच ६ अक्टोबर २०१८ 
  2. "EU ban on airline companies from Nepal to continue", Onlinekhabar, अन्तिम पहुँच १७ फेब्रुअरी २०१८ 
  3. ३.० ३.१ "Brief History of Nepal Airlines", Nepal Airlines, अन्तिम पहुँच २८ अगस्ट २०१० 
  4. ४.० ४.१ ४.२ ४.३ ४.४ "History of Nepal Airline Corporation – FundingUniverse", Fundinguniverse.com, अन्तिम पहुँच १६ फेब्रुअरी २०१४ 
  5. R.E.G. Davies, Airlines of Asia Since 1920
  6. "Nepal airlines offers stake to Indian operators", Tribune India, ११ नोभेम्बर २००४, मूलबाट ४ डिसेम्बर २००४-मा सङ्ग्रहित। 
  7. "Former NAC' NOC chief slapped 18-month jail", The Himalayan Times, २०११-०९-०७, मूलबाट १७ मार्च २०१४-मा सङ्ग्रहित। 
  8. "Goats sacrificed to fix Nepal jet", BBC, २००७-०९-०५, अन्तिम पहुँच ३० मे २०२० 
  9. ATW Daily News Dubai Airshow News वेब्याक मेसिनमा अभिलेखिकरण १९ नोभेम्बर २००९ मिति 18 November 2009
  10. Prasai, Sangam (४ अप्रिल २०१६), "Int'l passenger traffic drops for first time in 13 years", The Kathmandu Post, अन्तिम पहुँच १५ अप्रिल २०१६ 
  11. "Air passenger movement falls for 4th straight year", The Kathmandu Post, ९ अप्रिल २०१६, अन्तिम पहुँच १५ अप्रिल २०१६ 
  12. "Nepal Airlines' new Airbus A330-200 lands at TIA", The Himalayan Times (en-USमा), २८ जुन २०१८, अन्तिम पहुँच ५ जुलाई २०१८ 
  13. "2nd wide-body aircraft of NAC arrives", The Himalayan Times, २६ जुलाई २०१८, अन्तिम पहुँच ३१ अगस्ट २०१८ 
  14. Giri, Anil; Prasain, Sangam (१२ नोभेम्बर २०१८), "Ethiopian carrier woos Nepal Airlines with tie-up offer", Kathmandu Post, अन्तिम पहुँच १२ नोभेम्बर २०१८ 
  15. Shrestha, Biju (२१ मार्च २०१९), "End of an Era!! NAC retires Boeing 757; Aviation Enthusiasts show dismay over no retirement flight for Boeing757", Aviation Nepal। 
  16. "NAC and Himalaya Airlines suspend flights to Doha", The Himalayan Times, २०२०-०३-११, मूलबाट ३१ मार्च २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०२०-०३-२४ 
  17. "NAC, Druk Air signs codesharing pact", मूलबाट २० डिसेम्बर २०१४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २४ अप्रिल २०१५ 
  18. "Nepal Airlines adds Guangzhou flights from March 2020", Routes Online, अन्तिम पहुँच ३ जनवरी २०२० 
  19. https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284243/nepal-airlines-schedules-july-2019-osaka-service-resumption/
  20. २०.० २०.१ "Nepal Airlines adds Tokyo service from March 2020", Routes Online, अन्तिम पहुँच ३ जनवरी २०२० 
  21. २१.० २१.१ "Revised International Schedule wef 01 April till 30 June 2019", Nepal Airlines, अन्तिम पहुँच १४ मार्च २०१९ 
  22. "Airports", Aviation Nepal, १२ मे २०१६, अन्तिम पहुँच १ मे २०१८ 
  23. "Nepal Airlines fleet details", Airfleets, अन्तिम पहुँच ३१ अगस्ट २०१८ 
  24. "Nepal Airlines Fleet Details and History", Planespotters, अन्तिम पहुँच ३१ अगस्ट २०१८ 
  25. "NAC calls tender for auction of Boeing aircraft", The Himalayan Times, २७ जुन २०१९, अन्तिम पहुँच २७ जुन २०१९ 
  26. "NAC's second wide-body aircraft arrives (In photos)", The Kathmandu Post, अन्तिम पहुँच ३१ अगस्ट २०१८ 
  27. "Nepal Airlines Corporation, Chinese company sign six aircraft deal, Aircraft in Nepal, Nepal Aircraft, Local Airlines, Nepal Airlines – Nepal Tours Destination", अन्तिम पहुँच २४ अप्रिल २०१५ 
  28. "Nepal Airline 9N-AKR New aircraft landed at tribhuvan international airport (Photo Feature)", Aviation Nepal, अन्तिम पहुँच ३१ अगस्ट २०१८ 
  29. २९.० २९.१ "Royal Nepal Airlines", अन्तिम पहुँच ३० मे २०२० 
  30. Shrestha, Biju (२१ मार्च २०१९), "End of an Era!! NAC retires Boeing 757; Aviation Enthusiasts show dismay over no retirement flight for Boeing757", Aviation Nepal। 
  31. "Business Class", Nepal Airlines, अन्तिम पहुँच ३१ अगस्ट २०१८ 
  32. "Economy Class", Nepal Airlines, अन्तिम पहुँच ३१ अगस्ट २०१८ 
  33. ३३.०० ३३.०१ ३३.०२ ३३.०३ ३३.०४ ३३.०५ ३३.०६ ३३.०७ ३३.०८ ३३.०९ ३३.१० ३३.११ "Aviation Safety Network". Retrieved 18 November 2006.
  34. "Nepal Magazine वेब्याक मेसिनमा अभिलेखिकरण २ मार्च २०१४ मिति". Retrieved 18 November 2006.
  35. "Hillary's Kin Killed In Nepal Plane Crash", The New York Times, १ अप्रिल १९७५, अन्तिम पहुँच ३० मे २०२० 
  36. McDonald, Bernadette; Hillary, Sir Edmund (अक्टोबर २०१२), Keeper of the Mountains, RMB, पृ: 113, आइएसबिएन 978-1927330159 
  37. ३७.० ३७.१ "Aviation Safety Report 2019", Kathmandu: Civil Aviation Authority Nepal, पृ: 32–33, अन्तिम पहुँच ३० मे २०२० 
  38. "CRASH OF A PILATUS PC-6 TURBO PORTER IN BIRATNAGAR: 10 KILLED", Bureau of Aircraft Accidents Archives, अन्तिम पहुँच ३० मे २०२० 
  39. "CRASH OF A PILATUS PC-6 TURBO PORTER IN NAMCHE BAZAR: 1 KILLED", Bureau of Aircraft Accidents Archives, अन्तिम पहुँच ३० मे २०२० 
  40. "Accident: Nepal DHC6 at Jomsom on May 16th 2013, runway excursion", AVHerald, १६ मे २०१३, अन्तिम पहुँच १६ मे २०१३ 
  41. "Crash: Nepal DHC6 near Khidim on Feb 16th 2014, aircraft impacted terrain", Avherald.com, अन्तिम पहुँच १६ फेब्रुअरी २०१४ 

बाह्य सूत्रहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस[सम्पादन गर्ने]