पञ्चमहाभूत

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search

आकाश, वायु, तेज, जल र पृथ्वीहरु पञ्चमहाभूत हुन्। हिन्दु शास्त्रहरुका अनुसार यस ब्रह्माण्ड तथा यहा भएका सम्पूर्ण वस्तुहरु पञ्चमहाभूतले निर्मित हुन्छन्। [१]

उत्पत्ति[सम्पादन गर्ने]

पञ्चमहाभूतहरु पञ्च तनमात्रामार्फत उत्पति हुन्छन्। पञ्च तनमात्राहरुमा शब्द, स्पर्श, रुप, रस र गन्ध पर्छन। [२]

विशेषताहरु[सम्पादन गर्ने]

आयुर्वेद शास्त्रका अनुसार प्रत्यक मानव शरीर यिनै पञ्चमहाभूतहरु मार्फत निर्मित छन। यी महाभूतहरु इन्द्रीयहरूसंग सम्बन्धित हुन्छन्। प्रत्यक महाभूतहरुको भिन्दा भिन्दै विशेषता छन। [३]

  • आकाश: आकाश संग कान सम्बन्धित छ। यो शब्द तनमात्राबाट निर्मित छ।
  • वायु: वायु छालासंग सम्बन्धित छ। यो स्पर्श तनमात्राबाट निर्मित छ।
  • तेज: तेज पाचन प्रकियासंग सम्बन्धित छ। यो रुप तनमात्राबाट निर्मित छ।
  • जल: जल जिब्रोसंग सम्बन्धित छ। यो रस तनमात्राबाट निर्मित छ।
  • पृथ्वी: यो नाकसंग सम्बन्धित छ। यो गन्ध तनमात्राबाट निर्मित छ।

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. वाग्भाटको अष्टाङ्ग संग्रह - सिताराम
  2. अष्टाङ्ग संग्रह - गोबर्धन शर्मा
  3. अष्टाङ्ग हृदय - लालक्षणा वैद्य