परशु
| परशु | |
|---|---|
 परशु धारण गरेका परशुरामको चित्र | |
| प्रकार | युद्ध-बन्चरो |
| उद्गम स्थल | भारत |
परशु हिन्दु धर्मग्रन्थहरूमा वर्णित एक शक्तिशाली शस्त्र हो। यो विशेषगरी भगवान विष्णुका छैटौँ अवतार परशुरामको मुख्य हतियारको रूपमा प्रसिद्ध छ। 'परशु' सहितका 'राम' भएकाले नै उनको नाम 'परशुराम' रहन गएको हो। यो एक संस्कृत शब्द भएकाले यसको अर्थ युद्धमा प्रयोग गरिने बन्चरो वा युद्ध-परशु भन्ने हुन्छ। यसलाई एक वा दुवै हातले चलाउन सकिन्छ।[१][२][३][४]
परशु दुवैतिर धार भएको वा एकतिर मात्र धार भएको र अर्कोतिर तिखो किला भएको हुन सक्छ। यसको लम्बाइ सामान्यतया ९०–१५० सेमी (३५–५९ इन्च) को बीचमा हुन्छ, यद्यपि केही परशुहरू २१० सेमी (८३ इन्च) सम्म लामा पनि हुन्छन्। परशु सामान्यतया फलाम वा वुज स्टिलबाट बनेको हुन्छ। यसको काट्ने धार, बिँडमा जोडिएको भागभन्दा चौडा हुन्छ। हातमा समात्दा राम्रो पकड मिलोस् भन्नका लागि यसको बिँडमा प्रायः छालाको पत्रले बाँधिएको हुन्छ।[५]
हिन्दु धर्ममा परशु
[सम्पादन गर्नुहोस्]पौराणिक कथाहरूका अनुसार, परशुरामले भगवान शिवको कठोर तपस्या गरेका थिए। उनको भक्ति र युद्ध कौशलबाट प्रसन्न भई शिवले उनलाई यो दिव्य 'परशु' प्रदान गरेका थिए। ब्रह्माण्ड पुराणमा उल्लेख भएअनुसार, यही परशुको सहायताले उनले २१ पटक पृथ्वीलाई आततायी क्षत्रीयहरूबाट मुक्त गराएका थिए।[६] 'विद्युदभी' नामक परशु भगवान शिवको शस्त्र हो,[७] यसलाई उनले परशुरामलाई दिएका थिए।[८][९][१०][११] परशुरामको नामको अर्थ नै "बन्चरो बोकेका राम" हुन्छ र शिवले नै उनलाई यसको सञ्चालनमा निपुणता सिकाएका थिए।[१२] परशुराम द्रोणाचार्यका गुरु थिए, जसले धर्मग्रन्थ महाभारतमा पाण्डवहरूलाई शिक्षा दिएका थिए। भीष्म र पाण्डवहरूका सौतेनी दाजु कर्णले पनि परशुरामबाटै अस्त्र-शस्त्रको शिक्षा लिएका थिए। दुष्ट क्षत्रिय कार्तवीर्य अर्जुन (महाभारतका अर्जुनसँग नझुक्किने) को कारण आफ्ना पिता गुमाएपछि परशुराम अत्यन्त क्रोधित स्वभावका लागि चिनिन्थे।[१३] परशुरामको परशुमा अलौकिक शक्तिहरू थिए। दुईवटा बन्चरोको टाउकोको प्रत्येक छेउमा र दुईवटा बिँडको प्रत्येक छेउमा गरि यसमा चारवटा काट्ने धारहरू थिए।
महाकाव्यहरूमा परशुलाई सबैभन्दा घातक निकट-लडाइँ शस्त्रको रूपमा चिनिन्थ्यो। यो शिव, परशुराम र दुर्गाको प्रमुख अस्त्रहरू मध्ये एक हो र आज पनि भारतभरि उनीहरूका मूर्तिहरूमा यसको चित्रण पाइन्छ। यो भगवान गणेशको पनि एउटा शस्त्र हो,[१४] र सहदेव तथा शकुनीको मुख्य हतियार पनि हो।
पौराणिक कथा
[सम्पादन गर्नुहोस्]केरलको क्षेत्रीय हिन्दु सृष्टि कथा प्रायः परशुरामको परशुसँग जोडिएको छ। परम्परा अनुसार, परशुरामलाई समुद्रका देवता वरुण र पृथ्वीकी देवी भूदेवी दुवैले वरदान दिएका थिए। उनी भारतीय मुख्य भूमिको सबैभन्दा दक्षिणी विन्दु कन्याकुमारीसम्म यात्रा गरेको र त्यहाँबाट उत्तरतर्फ आफ्नो परशु फालेको बताइन्छ। सो परशुले समुद्रबाट जमिनको एउटा ठूलो भाग निकालेको थियो, जुन पछि केरल बनेको थियो।[१५]
सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ Prasoon, Prof. Shrikant (२००९), Rishis & rishikās, New Delhi: Pustak Mahal, आइएसबिएन 978-81-223-1072-6, ओसिएलसी 458319817।
- ↑ Rajan, Rahul (२०१६), Rudrāvan, Mumbai, India, आइएसबिएन 978-93-5201-765-2, ओसिएलसी 1039999907।
- ↑ Agarwal, Himanshu (२०१६), Mahabharata Retold : Part - 1, Notion Press, आइएसबिएन 9789386073877।
- ↑ Bane, Theresa (२०२०), Encyclopedia of mythological objects, Jefferson, North Carolina, पृ: १२०, आइएसबिएन 978-1-4766-3920-8, ओसिएलसी 1156664542।
- ↑ Ramsey, Syed (१२ मे २०१६), Tools of War: History of Weapons in Ancient Times, Vij Books India Private Limited, आइएसबिएन 978-93-86019-80-6, ओसिएलसी 971924562।
- ↑ www.wisdomlib.org (२०१९-०१-२८), "The Legend of Paraśurāma [Chapter 21]", www.wisdomlib.org, अन्तिम पहुँच २०२४-०५-२०।
- ↑ Coulter, Charles Russell. Turner, Patricia (२०२०), Encyclopedia of Ancient Deities (अङ्ग्रेजीमा), S.l.: McFarland, आइएसबिएन 978-0-7864-9179-7, ओसिएलसी 1288466239।
- ↑ Rajendran, Abhilash (७ मे २०१६), "Parashu Weapon – The Divine Axe Weapon of Parshuram and Shiva", अन्तिम पहुँच २०२२-०३-२७।
- ↑ Chaturvedi, B.K (१९००), Brahmavaivarta Purana (अङ्ग्रेजीमा), Diamond Books, आइएसबिएन 978-93-5296-763-6, ओसिएलसी 1203945947।
- ↑ Rout, Professor Sanjay (२०२१), Crystals and Life Transition (अङ्ग्रेजीमा), Lulu, आइएसबिएन 978-1-716-25108-5, ओसिएलसी 1259431189।
- ↑ Varma, Ravi, "Vishnu's sixth avatar Parashu Rama. Chromolithograph by R. Varma.", Vishnu's Sixth Avatar Parashu Rama, जेएसटिओआर 24898574।
- ↑ Srinivasan, A. V (२०११), Hinduism for dummies (अङ्ग्रेजीमा), Hoboken, N.J.: Wiley (publisher), आइएसबिएन 978-1-118-11076-8, ओसिएलसी 745970735।[स्थायी मृत कडी]
- ↑ Japan mini-set. F, F (अङ्ग्रेजीमा), London: Taylor & Francis, २०१०, पृ: ४७२, आइएसबिएन 978-1-136-90356-4, ओसिएलसी 1241441493।
- ↑ Pattanaik, Devdutt (२०११), 99 Thoughts on Ganesha, Mumbai: Jaico Publishing House, पृ: ४५, आइएसबिएन 978-81-8495-152-3, ओसिएलसी 733724186।
- ↑ Bhargava, S. C. Bhatt, Gopal K. (२००६), Land and People of Indian States and Union Territories: In 36 Volumes. Kerala (अङ्ग्रेजीमा), Gyan Publishing House, पृ: १८, आइएसबिएन 978-81-7835-370-8।