प्रहार क्रेटर

पृथ्वीको चन्द्रमाको सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।

कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपणले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको खाल्डो प्रहार क्रेटर हो। खगोल विज्ञानमा, त्यस्ता क्रेटरहरू हाम्रो सौर्यमण्डलका धेरै ग्रह, उपग्रहहरू र क्षुद्रग्रहहरूमा उल्कापिण्ड झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, भारतको महाराष्ट्र राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्।

यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। ज्वालामुखि क्रेकरको निर्माण ज्वालामुखी विस्फोटबाट हुन्छ। प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् ।

आर्थिक महत्व

पृथ्वीमा, प्रहार क्रेटरहरूले उपयोगी खनिजहरू सिर्जना गरेका छन्। पृथ्वीमा प्रहारबाट उत्पादित केही खनिजहरूमा फलाम, युरेनियम, सुन, तामा र निकेल पर्छ। प्रहार संरचनाहरूबाट उत्खनन गरिएका सामग्रीहरूको मूल्य उत्तर अमेरिकामा मात्र प्रति वर्ष पाँच अर्ब डलर छ भन्ने अनुमान गरिएको छ। प्रहार क्रेटरहरूको अन्तिम उपयोगिता धेरै कारकहरूमा निर्भर गर्दछ, विशेष गरी प्रहार हुने वस्तुको प्रकृति। केही अवस्थामा, खनिज तत्वहरू पहिले नै पृथ्वीमा हुन्छन् र प्रहारबाट यी तत्वहरू बाहिरा सतहमा आउँछन्।

पृथ्वीका केही प्रहार क्रेटर

• ब्यारिन्जर क्रेटर, (एरिजोना, संयुक्त राज्य अमेरिका)
• चेसापीक खाडी क्रेटर (भर्जिनिया, संयुक्त राज्य अमेरिका)
• चिक्सुलब, (मेक्सिको)
• क्लियरवाटर ताल (क्युबेक, क्यानडा)
• गोसेस ब्लफ क्रेटर (उत्तरी क्षेत्र, अष्ट्रेलिया)
• हटन क्रेटर (नुनाभुट, क्यानडा)
• काली क्रेटर (इस्टोनिया)
• काराकुल क्रेटर (ताजिकिस्तान)
• लोनार क्रेटर (भारत)