फरिदपुर विभाग

फरिदपुर विभाग ফরিদপুর বিভাগ
प्रस्तावित विभाग
बङ्गलादेशमा प्रस्तावित फरिदपुर विभाग
निर्देशाङ्क: Pe:GNS-enwiki 23.60°N 89.84°E / 23.60; 89.84
देश	बङ्गलादेश
राजधानी	फरिदपुर
क्षेत्रफल
• जम्मा	६,९१३.४४ किमी२ (२६६९.२९ वर्ग माइल)
जनसङ्ख्या
• जम्मा	७,२३५,३४३
• घनत्व	१०००/किमी२ (२७००/वर्ग माइल)
समय क्षेत्र	युटिसी+६ (बङ्गलादेशको प्रमाणिक समय)

फरिदपुर विभाग (बङ्गाली: ফরিদপুর বিভাগ), ढाका विभागको फरिदपुर, गोपालगन्ज, मादारिपुर, राजबाडी, र शरियतपुर जिल्लाहरू मिलेर अवस्थित ढाका विभागको दक्षिणी भागहरूका लागि बङ्गलादेश भित्रको प्रस्तावित एक प्रशासनिक विभाग हो। विभागको सदरमुकाम फरिदपुरमा राख्न प्रस्ताव गरिएको छ। यस विभागलाई यसको सम्बद्ध नदी पद्माको नामबाट नामाकरण गर्न प्रस्ताव गरिएको थियो तर सन् २०२४ मा, लोक प्रशासन सुधार आयोगले यस विभागलाई फरिदपुर विभागको रूपमा सिर्जना गर्ने निर्णय गरेको थियो।

इतिहास

प्रस्तावित फरिदपुर विभाग कुनै समय प्राचीन बङ्गालको गङ्गाऋद्धि र वङ्ग राज्यको अधीनमा थियो जसको राजधानी हालको बङ्गलादेशको गोपालगन्ज जिल्लाको कोटालीपाडामा थियो। पछि, १६औँ शताब्दीमा मुगलहरूले बङ्गालको विजय नगरुन्जेलसम्म यसमा स्थानीय हिन्दु राजाहरू र मुस्लिम सुल्तानहरूले शासन गर्दथे, त्यसपछि उत्तर भारतका धेरै कुलीन र व्यापारीहरू यस क्षेत्रमा बसोबास गरेका थिए। सन् १५८२ मा सम्राट अकबरको शासनकालमा, बङ्गाललाई ३३ सरकार वा वित्तीय उप-विभाजनहरूमा गठन गरिएको थियो, र फरिदपुर क्षेत्र मुहम्मद अबुदको सरकार भित्र समावेश गरिएको देखिन्छ जसलाई फतेहाबादको रूपमा चिनिन्थ्यो।

सन् १७६५ मा, बेलायतीहरूले बाँकी बङ्गालसँगै फरिदपुरको वित्तीय प्रशासन कब्जा गरेका थिए। फरिदपुरको ठूलो भाग त्यसपछि ढाका जिल्ला भित्र समावेश गरिएको थियो। सन् १८११ मा, फरिदपुरलाई ढाका सङ्कलन कार्यालयबाट अलग गरिएको थियो। जिल्लालाई सुरुमा फतेहाबादको रूपमा चिनिन्थ्यो।सन् १८६० मा बेलायती शासनकालमा, १२औँ शताब्दीका सुफी सन्त शाह शेख फरिदउद्दीनको नाममा जिल्लाको नाम फरिदपुर राखिएको थियो। सन् १९८४ मा, बङ्गलादेश सरकारको विकेन्द्रीकरण कार्यक्रमसँगै, फरिदपुर जिल्लालाई पाँच अलग जिल्लाहरूमा पुनर्गठन गरिएको थियो जसमा राजबाडी, गोपालगन्ज, मादारीपुर, शरीयतपुर र फरिदपुर समावेश छन्।

६ मे २०१७ मा, स्थानीय सरकार, ग्रामीण विकास तथा सहकारी मन्त्री खण्डोकार मोशरफ हुसेनले प्रस्तावित विभागको उत्तरपूर्वमा बग्ने पद्मा नदीको नाममा नयाँ विभागको नाम पद्मा विभाग राख्ने घोषणा गरेका थिए। "पद्मा" नाम विवादास्पद थियो र धेरैले नामको विरोध गरेका थिए, जसले यसलाई "फरिदपुर"मा परिवर्तन गर्न माग गरेका थिए। नोभेम्बर २०२२ मा प्रस्ताव स्थगित गरिएको थियो। १७ डिसेम्बर २०२४ मा, सार्वजनिक प्रशासन सुधार आयोगले कुमिल्ला र फरिदपुर विभागहरू सिर्जना गर्न सिफारिस गरेको थियो।

प्रशासनिक जिल्लाहरू

सार्वजनिक प्रशासन सुधार आयोगद्वारा बङ्गलादेशको प्रस्तावित विभाजनहरू

यस विभाजनलाई पाँच जिल्लामा विभाजन गर्ने र त्यसपछि ३० उपजिल्लामा विभाजन गर्ने गरि प्रस्ताव गरिएको थियो।

नाम	राजधानी	क्षेत्रफल (किमी२)	जनसङ्ख्या सन् १९९१ जनगणना	जनसङ्ख्या सन् २००१ जनगणना	जनसङ्ख्या सन् २०११ जनगणना
फरिदपुर जिल्ला	फरिदपुर	२,०५२.६८	१,५०५,६८६	१,७५६,४७०	१,९१२,९६९
गोपालगन्ज जिल्ला	गोपालगन्ज	१,४६८.७४	१,०६०,७९१	१,१६५,२७३	१,१७२,४१५
मादारिपुर जिल्ला	मादारीपुर	१,१२५.६९	१,०६९,१७६	१,१४६,३४९	१,१६५,९५२
राजबाडी जिल्ला	राजबाडी	१,०९२.२८	८३५,१७३	९५१,९०६	१,०४९,७७८
शरियतपुर जिल्ला	शरियतपुर	१,१७४.०५	९५३,०२१	१,०८२,३००	१,१५५,८२४
जम्मा	५	६,९१३.४४	५,४२३,८४७	६,१०२,२९८	६,४५६,९३८

जनसाङ्ख्यिकी

यस विभागको जनसङ्ख्या ७,२३५,३४३ हुनेछ जसमा ६,३८६,५९५ (८८.२७%) मुस्लिम, ८,२९,७३२ (११.४७%) हिन्दु छन्।