फ्रान्स

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
फ्रान्सेली गणतन्त्र
République française[१]
झण्डा निसाना छाप (unofficial)
राष्ट्रिय वाक्य
Liberté, Égalité, Fraternité
(Liberty, Equality, Fraternity)
राष्ट्रगान"La Marseillaise"

उल्लेखित नक्सा  Metropolitan France  (dark green) – युरोप महादेश मा  (green & dark grey) – युरोपियन युनियन मा  (green)  —  [Legend]
उल्लेखित नक्सा  Metropolitan France  (dark green)

– युरोप महादेश मा  (green & dark grey)
– युरोपियन युनियन मा  (green)  —  [Legend]

Territory of the French Republic in the world (excl. Antarctica where sovereignty is suspended)

Territory of the French Republic in the world
(excl. Antarctica where sovereignty is suspended)

राजधानीपेरिस
४८°५१.४′ उत्तर २°२१.०५′ पूर्व / ४८.८५६७° उत्तर २.३५०८३° पूर्व / 48.8567; 2.35083
ठूलो शहर राजधानी
सरकारी भाषा फ्रान्सेली
क्षेत्रीय भाषाहरू
(आधिकरिक
तथा अन्य भाषाहरू)
नागरिकता फ्रान्सेली
सरकारको प्रकार केन्द्रिकृत शासन प्रणाली, अर्ध-राष्ट्रपतीय प्रणाली, गणतन्त्र
 -  राष्ट्रपति एमानुएल म्याक्रोन
 -  प्रधानमन्त्री म्यानुएल वाल्स
व्यवस्थापिका संसद
 -  माथिल्लो सदन सिनेट
 -  तल्लो सदन राष्ट्रिय सभा
निर्माण
 -  Francia ४८६ (Unification by Clovis
 -  West Francia ८४३ (Treaty of Verdun
 -  Current constitution ५ अक्टोबर १९५८ (5th Republic
क्षेत्रफल
 -  जम्मा[३] ६७४८४३ वर्ग किमी (४१अौँ)
२६०५५८ वर्ग माइल
 -  Metropolitan France
  IGN[४] ५५१६९५ km2 (४७th)
२१३०१० sq mi
  Cadastre[५] ५४३९६५ km2 (४७ अौँ)
२१००२६  sq mi
जनसंख्या
  (२०११)
 -  जम्मा[३] ६५,८२१,८८५[७] (२० अौँ)
 -  Metropolitan France ६३,१३६,१८०[६] (२२ अौँ)
 -  जनघनत्व[८] 116/वर्ग किमी (८९अौँ)
३०१/वर्ग माइल
जिडिपी (पीपीपी) २०१० अनुमान
 -  जम्मा $२.१४५ ट्रिलियन[९] 
 -  प्रतिव्यक्ति आय $३४,०७७[९] 
जिडिपी (नाम मात्र) २०१० अनुमान
 -  जम्मा $२.५८२ ट्रिलियन[९] 
 -  प्रतिव्यक्ति आय $४१,०१८[९] 
गिनी (२००८) ३२.७[१०] 
मानव विकास सूचकांक (२०१०) Increase ०.८७२[११] (very high) (१४ अौँ)
मुद्रा Euro,[१२] CFP franc[१३]
  (EUR,    XPF)
समय क्षेत्र CET[८] (युटिसी+१)
 -  ग्रीष्मसमय (डिएसटी) CEST[८] (युटिसी+२)
सडक प्रयोग दायाँ
इन्टरनेट टिएलडी .fr[१४]
टेलिफोन कोड +३३1
1 The overseas regions and collectivities form part of the French telephone numbering plan, but have their own country calling codes: Guadeloupe +590; Martinique +596; French Guiana +594, Réunion and Mayotte +262; Saint Pierre and Miquelon +508. The overseas territories are not part of the French telephone numbering plan; their country calling codes are: New Caledonia +687, French Polynesia +689; Wallis and Futuna +681
2 Spoken mainly in overseas territories

फ्रान्स (फ्रान्सेली उच्चारण: फ्राँस) युरोपमा रहेको एक देश हो। यसको राजधानी पेरिस हो। फ्रान्समा धेरै महत्वपूर्ण सहरहरू छन्। जसमध्ये केही हुन् आभिग्नोन, वोधु, लिज्ये, लिवोन, मार्सेइ , बोर्दो , र तुलुज।

जनसङ्ख्या[सम्पादन गर्ने]

फ्रान्सेली जनता फ्रान्सेली भाषा बोल्दछन्। फ्रान्सका केही मानिसहरू बास्क, ब्रेटन, कातालान, कोर्सिकान, जर्मन, फ्लेमिस, ओक्थितान र आल्सातियन भाषाहरू बोल्दछन्।

भूगोल[सम्पादन गर्ने]

राजनीति[सम्पादन गर्ने]

फ्रान्स युरोपियन सङ्गठनको सदस्य हो र यस सङ्गठनको सबैभन्दा ठूलो राष्ट्र हो। फ्रान्स आफ्ना धेरै पुराना स्मारकहरू र एतिहासिक ठाँउहरूका कारणले धेरै प्रशिद्ध छ। जस्तै लुभ्र संग्राहालय, आइफल टावर, विजयको गुम्वज, झिभेर्नी, भेर्साइको दरबारनोत्र दाम

फ्रान्सलाई 'क्षेत्र' र 'विभाग'मा राजनीतिक विभाजन गरिएको छ।

आन्तरिक राजनीति[सम्पादन गर्ने]

फ्रान्समा दक्षिणपन्थी दल तथा समाजवादी दल प्रमुख राजनीतिक दल हुन्।

२००७को फ्रान्सेली राष्ट्रपतिको चुनाव[सम्पादन गर्ने]

मुख्य पृष्ठ:२००७को फ्रान्सेली राष्ट्रपतिको चुनाव

फ्रान्समा मे ६मा भएको राष्ट्रपति निर्वाचनमा दक्षिणपन्थी उम्मेद्वार निकोला सार्कोजी विजयी भए। दोस्रो चरणको निर्वाचनमा उनले ५३ प्रतिशत मत हासिल गरे। यसैगरी उनका प्रतिद्वन्दी समाजवादी पार्टीका उम्मेद्वार सेगोलेन रोयलले ४७ प्रतिशत मत हासिल गर्न सफल भइन। सेगोलेन रोयलको फ्रान्सको इतिहासमा पहिलो महिला राष्ट्रपति बन्ने सपना मे ६को निर्वाचन संगै अन्त भएको छ। मे ६ आइतबार भएको निर्वाचनमा फ्रान्समा लगभग ८५ प्रतिशत मत खसेको थियो। यो निर्वाचनमा चार करोड ४५ लाख जनताले मतदानको अधिकार प्राप्त गरेका थिए। यसलाई फ्रान्सको इतिहासमै अत्यन्त उत्साहजनक मानिएको छ।

२०१७को फ्रान्सेली राष्ट्रपतिको चुनाव[सम्पादन गर्ने]

8 मे २०१७को आइतबार भएको दोश्रो तथा अन्तिम चरणको मतदानमा पूर्व अर्थ मन्त्री एमानुएल म्याक्रोन फ्रान्सको नयाँ राष्ट्रपतिको रुपमा विजयी भएकाथिए । उनले आफ्नी प्रतिद्वन्द्वी मारिन ल पेनलाई ठूलै अन्तरले हराएका छन्। प्रक्षेपण गरिएका नतीजाहरुका अनुसार म्याक्रोनले झण्डै ६५ प्रतिशत मत पाएका थिए । उनकी प्रतिद्वन्द्वी मारिन ल पेनले झण्डै ३५ प्रतिशत मत पाएकी छन्।

उम्मेदवार[सम्पादन गर्ने]

  • ३९ वर्षीय एमानुएल म्याक्रोनलाई पुरानो राजनीतिक वृत्तभन्दा बाहिरका उम्मेदवारको रुपमा हेरिएको थियो। मारिन ल पेन चाहिं कट्टर दक्षिणपन्थी नेतृ हुन् र उनले आफु विजयी भएमा फ्रान्सको सीमा नियन्त्रण गर्ने बताएकी थिइन्। यो चुनावमा खुला मूल्य मान्यता र राजनीतिक संस्थापनलाई चुनौती दिने अर्को प्रमुख मुलुक फ्रान्स हुन्छ वा हुँदैन भनेर संसारले हेरिरहेको छ। युरोपेली संघ छाडने पक्षमा ब्रिटिश मतदाताहरुको निर्णय र अमेरिकी राष्ट्रपतिको रुपमा डोनाल्ड ट्रम्पको चयनपछि फ्रान्सेली राजनीतिले कस्तो मोड लेला भनेर हेरिएको थियो। गत एप्रिल २३ मा भएको पहिलो चरणको मतदानमा कसैले पनि ५० प्रतिशतभन्दा बढी मत ल्याउन नसकेपछि अग्रस्थानमा रहेका म्याक्रोन र ल पेनबीच एक जनालाई छान्न आइतबार दोस्रो चरणको मतदान भएको हो। मुद्दा यो चुनावमा सबैभन्दा ठूलो मुद्दा बेरोजगारी रह्यो। २८ वटा इयु सदस्य मुलुकमध्ये फ्रान्समा सबैभन्दा धेरै—१० प्रतिशत -- बेरोजगारी दर छ। २५ वर्ष मुनिका प्रत्येक चार जनामा एक जना बेरोजगार छन्। सन् २००८ को आर्थिक मन्दी पछि फ्रान्सले निकै सुस्त प्रगति गरिरहेको छ। यस्तै श्रंखलावद्ध आतंकवादी आक्रमणपछि आप्रवासन र सुरक्षा पनि प्रमुख मुद्दा बनेका थिए।

धर्म[सम्पादन गर्ने]

फ्रान्सको मुख्य धर्म रोमन क्याथोलिक भएता पनि फ्रान्स आधिकारिक रूपमा धर्म निरपेक्ष छ। यहा कुनैपनि शैक्षिक संस्थाहरूमा धार्मिक सद्भभाव झल्किने चिन्हरू लगाउन पाइंदैन।

खेलकुद[सम्पादन गर्ने]

फ्रान्सको सबैभन्दा प्रशिद्ध खेल फुटबल हो। यहा निकै धेरै आन्तरिक फूटवल क्लवहरू रहेका छन्। यस्ता क्लवहरू बच्चाहरूका निम्ति समेत बनाइएका छन्। साना बालबालिकाहरूलाई विद्यालयहरूमा फूटवल सिकाउने उदेश्यले हप्ताको कम्तीमा एक दिन फूटवल खेलको अभ्यास गराउन विद्यालयहरूमा साना इकाइका क्लवहरू समेत सक्रिय रहेका हुन्छन्। त्यसो त यहाँ अन्य खेलहरूपनि प्रख्यात छन्।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

फ्रान्सको इतिहास निकै लामो छ। राजधानी पेरिस सहर एतिहासिक दृष्टिकोणले निकै सम्पन्न शहर हो। यो सहरमा ऐतिहासिक महत्वका दृष्टिले निकै भव्य र महत्वपूर्ण स्मारकहरू रहेका छन्। पहिलो र दोस्रो विश्व युद्धमा समेत बचेका यी ऐतिहासिक सम्पदाहरूको जगेर्ना गर्न सरकारले कुनै कसर बाकी राखेको छैन। शहरको बनावटमा पुरानै शैली झल्काउन सरकारले पेरिस लगायत मुख्य शहरहरूमा नया बनावटका घरहरू निर्माण गर्न दिएको छैन।

फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति[सम्पादन गर्ने]

मुख्य लेख: फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति

राजा र जनताका बीचमा यस क्रममा नै सहर र ग्रामिण क्षेत्रका विभिन्न इलाकाहरुमा भिषण संघर्ष भयो । राजा उक्त संघर्षमा पराजित हुदै जान थाले पछि वर्खास्त गरिएका प्रधानमन्त्रीलाई पुनःस्थापना गर्दै जनता समक्ष माफी माग्दै उक्त क्रान्तिलाई मान्यता दिन वाध्य भए । कुलिन वर्ग र पादरी वर्गका प्रतिनिधिहरुले समेत जनताका प्रतिनिधिहरुलाई समर्थन गर्न वाध्य भएका थिए । उक्त क्रान्ति मार्फत राजतन्त्र समाप्त भयो र केही समय पछि राजालाई माफ माग्न लगाएर संवैधानिक राजाको रुपमा पुनःस्थापना गराए । सहर र ग्रामिण क्षेत्रका विभिन्न इलाकाहरुमा विभिन्न कम्युन निर्माण गरिए र उक्त कम्युनहरुको एउटा छाता सङ्गठन फेडेरेसन बनाइयो ।

उक्त महान क्रान्तिमा प्रयोग गरिएको नारा ‘भातृत्व, समानता र स्वतन्त्रता’ प्रत्येक नागरिकहरुको मुखबाट कठस्त सुनिन्थ्यो । ‘यहाँबाट स्वतन्त्र धर्तीको सुरुवात हुन्छ’ भन्ने नारा देशका विभिन्न भागहरुमा टाँगिएको थियो । क्रान्ति पछिको निर्मित संविधानमा लेखिएको वाक्याशं ‘डिक्लेरेसन अफ दि राइटस, म्यान एण्ड दि सिटिजन’ झनै चर्चित थियो । सबै नागरिक जन्मले बराबर हुन्छन् , अधिकार सबैका लागि बराबर हुन्छ । अभिव्यक्तिको स्वतन्त्रता आम जनतामा सबैलाई बराबर हुन्छ भन्ने जस्ता प्रावधानहरु क्रान्ति पछिको संविधानमा उल्लेख गरेको कारण नै फ्रान्सेली राज्य क्रान्ति जनताको क्रान्ति अर्थात सार्थक क्रान्ति थियो भनेर भन्न सकिन्छ ।

उक्त संविधानमा फ्रान्सका राजा एउटा प्रभुसत्ता सम्पन्न राष्ट्रको केवल सेवक हो भन्ने कुरा उल्लेख गरिएका कारण फ्रान्स एउटा सार्वभौम स्वतन्त्र राष्ट्रको रुपमा रुपान्तरण हुन पुग्यो । क्रान्ति पछिको क्रान्तिकारी सरकारले भू–कर, व्यक्तिगत सम्पति माथिको कर, उद्योग तथा व्यापारका लागि लाइसेन्स आदि जस्ता कदम अगाडि सार्दै जनताका कामहरु अगाडि बढाउँदै लगे । यस क्रममा नै संविधान अन्तर्गत रहेका राजाले जनताका प्रतिनिधिहरु र तीनका कार्यक्रमहरुमा षड्यन्त्र गर्न थाले पछि लुई १६ औँ राजालाई अन्ततः मृत्युदण्ड नै दिनु प¥यो । यसरी विश्वको क्रान्तिकारी इतिहासमा फ्रान्सको राज्यक्रान्ति अभुतपूर्व र अद्वीतीय क्रान्तिको रुपमा इतिहासमा अंकित हुन पुग्यो ।

अर्थतन्त्र[सम्पादन गर्ने]

गत २५ बर्षदेखि फ्रान्स सरकारको बजेट घाटामा चलिरहेको छ। तरपनि यो संसारको आठौं धनि मुलुक मध्ये एक हो। यहाँ भित्र भित्रै निकै ठूलो गरिवी बढेर गएको छ।

यहां कम्तीमा हप्ताको ३५ घन्टा काम गर्नुपर्छ। यति काम गरेवापत सरकारले न्यूनतम आम्दानी लगभग एक हजार यूरो हुने बताएको छ। तर यो पैसा यहांको महगो जीवनशैली धान्न अपर्याप्त रहेको छ।

बाहिरी लिङ्कहरू[सम्पादन गर्ने]

यो पनि हेर्नुहोस्[सम्पादन गर्ने]


 युरोपेली संघ

सन्दर्भ सामग्रीहरू[सम्पादन गर्ने]

  1. The country's long name in its regional languages include:
  2. (फ्रेन्च) Ministère de la culture et de la communication – Délégation générale à la langue française et aux langues de France, "DGLF – Langues régionales et " trans-régionales " de France", Culture.gouv.fr, अभिगमन मिति २७ जनवरी २०१० 
  3. ३.० ३.१ Whole territory of the French Republic, including all the overseas departments and territories, but excluding the French territory of Terre Adélie in Antarctica where sovereignty is suspended since the signing of the Antarctic Treaty in 1959.
  4. (फ्रेन्च) French National Geographic Institute data.
  5. French Land Register data, which exclude lakes, ponds and glaciers larger than 1 km² (0.386 sq mi or 247 acres) as well as the estuaries of rivers.
  6. (फ्रेन्च) INSEE, Government of France, "Population totale par sexe et âge au 1er janvier 2011, France métropolitaine", अभिगमन मिति २० जनवरी २०११ 
  7. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named population
  8. ८.० ८.१ ८.२ Metropolitan France only.
  9. ९.० ९.१ ९.२ ९.३ "France", International Monetary Fund, अभिगमन मिति २६ अप्रिल २०११ 
  10. उद्दरण त्रुटी: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named France
  11. "Human Development Report 2010" (PDF), United Nations, २०१०, अभिगमन मिति ५ नोभेम्बर २०१० 
  12. Whole of the French Republic except the overseas territories in the Pacific Ocean.
  13. French overseas territories in the Pacific Ocean only.
  14. In addition to .fr, several other Internet TLDs are used in French overseas départements and territories: .re, .mq, .gp, .tf, .nc, .pf, .wf, .pm, .gf and .yt. France also uses .eu, shared with other members of the European Union. The .cat domain is used in Catalan-speaking territories.