बिष्णु श्रेष्ठ
विष्णु प्रसाद श्रेष्ठ | |
|---|---|
विष्णु श्रेष्ठ कुलकर्णी | |
| जन्म | 1975 (age अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिह्न चरित्र "२"।–अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिह्न चरित्र "२"।)अभिव्यक्ति त्रुटि: अज्ञात विराम चिह्न चरित्र "२"। पर्वत, नेपाल |
| पेशा | गोर्खा सैनिक (८औँ गोर्खा राइफल्स) |
| चिनारीको कारण | मौर्य एक्सप्रेस डकैती घटनामा देखाएको साहस |
| पुरस्कार | सेना पदक उत्तम जीवन रक्षा पदक |
विष्णु प्रसाद श्रेष्ठ[१] (जन्म १९७५) एक नेपाली गोर्खा सैनिक हुन्, जो भारतीय सेना (७औँ बटालियन, ८औँ गोर्खा राइफल्स) मा कार्यरत रहेका छन्। उनी साहसका लागि सेना पदक[२] तथा सशस्त्र रेल डकैतीका क्रममा देखाएको वीरतापूर्ण कार्यका लागि उत्तम जीवन रक्षा पदक[१][३] प्राप्त गरेका हुन्।
प्रारम्भिक जीवन, परिवार तथा शिक्षा
[सम्पादन]श्रेष्ठको जन्म पश्चिमी नेपालको पर्वत जिल्ला अन्तर्गत वडा नं. ९, बच्छा देउराली खोलामा भएको थियो।
भारतीय गोर्खा रेजिमेन्टमा भर्ना भएपछि उनी र उनको परिवार पोखरा सरेका थिए। उनका पिता गोपाल बाबु पनि सोही ७/८ प्लाटुनमा कार्यरत थिए र सन् १९८१ मा अवकाश प्राप्त गरेका थिए।[४][५]
रेल डकैती घटना
[सम्पादन]
सेप्टेम्बर २०१० मा विष्णु श्रेष्ठ ३५[७] वर्षीय अवकाशप्राप्त गोर्खा सैनिक थिए।[४] उनी राँचीबाट गोरखपुर, उत्तर प्रदेशतर्फ मौर्य एक्सप्रेस (हाटिया–गोरखपुर) रेलमार्ग हुँदै यात्रा गरिरहेका थिए। यस क्रममा पश्चिम बंगालको चित्तरञ्जन नजिक १५ देखि ४०[८][४] जना हतियारधारी डाँकुहरूले ("बन्दुक, छुरा र टाँगी" सहित) रेल रोकेर यात्रुहरूलाई लुटपाट गर्नुका साथै घाइते बनाएका थिए।[६]
श्रेष्ठ सुतिरहेका बेला डाँकुहरू उनको नजिक पुगेका थिए।[६] उनी ब्युँझिएपछि आफ्ना बहुमूल्य सामान सुम्पन तयारी गरिरहेका थिए, तर उनको छेउमा बसेकी १८ वर्षीया युवतीलाई डाँकुहरूले समाते र बलात्कार गर्ने प्रयास गरे। ती युवती आफ्ना अभिभावकसँग यात्रा गरिरहेकी थिइन्[४] र उनले सहयोगका लागि गुहार गरिन्। त्यही बेला एक डाँकुले एक महिलाको कानको बाला खोस्दै गर्दा श्रेष्ठले गोर्खा सैनिकहरूले बोक्ने ठूलो, बाङ्गो खुकुरी निकालेर आक्रमण गरे र कम्तीमा तीन जनालाई घाइते बनाए,[८] यद्यपि अर्को विवरणअनुसार तीन जना डाँकु मारिए र थप आठ जना घाइते भएका थिए।[४]
श्रेष्ठले टाइम्स अफ इन्डियासँग भने:
म एक सैनिक हुँ र यस देशका नागरिकहरूको सुरक्षा गर्नका लागि पारिश्रमिक पाउँछु। यात्रुहरूलाई लुटिँदै गरेको हेरेर म चुप लागेर बस्न सक्दिनथेँ। मैले मेरो खुकुरी निकालेर अपराधीहरूमाथि आक्रमण गरेँ। कम्तीमा तीन जनामा प्रहार गर्न सफल भएँ। प्रहार गम्भीर थियो र उनीहरूले अस्पताल जानु परेको हुन सक्छ। त्यसपछि अपराधीहरूले पनि प्रतिकार गर्न थाले। उनीहरूले गोली चलाए, जुन मलाई लागेन। एक समयमा मेरो हातबाट खुकुरी खस्यो र म उनीहरूको नियन्त्रणमा परेँ। उनीहरूले त्यही खुकुरी उठाएर ममाथि नै प्रयोग गरे।[६]
रगताम्मे र घाइते अवस्थामै पनि श्रेष्ठले ती युवतीमाथि हुने आक्रमण रोक्न सफल भए, तर डाँकुहरूले अन्य यात्रुहरूलाई लुट्न भने जारी राखे।[६]
एक सुरक्षा कमाण्डेन्टका अनुसार छ जना डाँकुहरू पक्राउ परेका थिए[८] र उनीहरूको साथबाट रु १०,४७० नगद, ३३ वटा मोबाइल फोन, १४ वटा घडी, एउटा एटिएम कार्ड, दुईवटा पिस्तोल, जीवित गोलीहरू र सातवटा छुरा बरामद गरिएको थियो।[८] श्रेष्ठले दुई महिनाको उपचारपछि आफ्नो घाइते हातको पूर्ण प्रयोग पुनः प्राप्त गरे। अर्को स्रोतअनुसार फरार डाँकुहरूले रेलमा छोडेका करिब ४ लाख भारतीय रुपैयाँ नगद, ४० वटा सुनका सिक्री, २०० मोबाइल फोन, ४० ल्यापटप लगायतका सामान पनि बरामद गरिएको उल्लेख छ,[४] यद्यपि यी विवरणहरू आधिकारिक रूपमा पुष्टि गरिएको हो कि होइन भन्ने स्पष्ट गरिएको छैन।
परिणाम
[सम्पादन]श्रेष्ठले आफूले प्राप्त गरेको प्रशंसाबाट सन्तुष्टि व्यक्त गर्दै समाचारलाई प्राथमिकताका साथ प्रस्तुत गरेकोमा सञ्चारमाध्यमप्रति आभार व्यक्त गरे। उनले भने:
भारतीय सञ्चारमाध्यमले यस घटनालाई सार्वजनिक गर्यो र नेपालको सञ्चारमाध्यमले पनि यसलाई उचित महत्व दियो। यदि ती युवती र भारतीय सञ्चारमाध्यमले मेरो समर्थन नगरेको भए, मलाई उल्टै डकैतीको आरोपमा जेल पठाइने सम्भावना पनि थियो। मेरो आफ्नै बैदाम (मेरो छिमेक) मा समेत मलाई खासै चिनिँदैनथ्यो। अहिले भने सारा देशले मलाई चिन्छ।[५]
उनलाई आमाहरूका समूह, विद्यालयहरू तथा राजनीतिक नेताहरू लगायत सार्वजनिक र निजी विभिन्न संस्थाहरूले सम्मान गरेका थिए।[५]
बलात्कारको प्रयासबाट जोगाइएकी युवतीको परिवारले नगद पुरस्कार दिन प्रस्ताव गरे पनि उनले अस्वीकार गरे। उनले भने, “युद्धमा शत्रुसँग लड्नु मेरो सैनिकको कर्तव्य हो भने रेलमा गुन्डाहरूसँग जुध्नु मेरो मानवीय कर्तव्य हो।”[४]
यद्यपि, उनको रेजिमेन्टले उनलाई रु. ५०,००० नगद पुरस्कार प्रदान गर्यो र उनको स्वेच्छिक अवकाश रद्द गर्दै पदक प्राप्त गरेपछि परम्परागत रूपमा पदोन्नति पाउने व्यवस्था गरियो। साथै, उनलाई सरकारी पुरस्कार तथा केही हवाई र रेल यात्रामा विशेष छुटहरू पनि प्रदान गरिएको थियो।[३]
लोकप्रिय संस्कृतिमा
[सम्पादन]बलिउडका संगीत निर्देशक, गायक तथा अभिनेता हिमेश रेशमियाले मौर्य एक्सप्रेस रेल डकैतीमा देखाएको उनको वीरतामा आधारित एक जीवनी चलचित्र (बायोपिक) निर्माण गर्ने घोषणा गरेका छन्।[९][१०]
संदर्भ
[सम्पादन]- 1 2 "Jeevan Raksha Padak announced", pibmumbai.gov.in (प्रेस विज्ञप्ति), Mumbai: Press Information Bureau, Indian Government, ६ जनवरी २०१२, मूलबाट ७ अगस्ट २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २९ अप्रिल २०२५।
- ↑ "368 Republic Day Gallantry and other Defence Decorations Announced" (प्रेस विज्ञप्ति), Press Information Bureau, Ministry of Defence, Government of India, २५ जनवरी २०१२, मूलबाट १३ फेब्रुअरी २०२३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २९ अप्रिल २०२५।
- 1 2 Nepal, Anand (१६ जनवरी २०११), "A Gurkha soldier, who fought 30 train robbers", XNepali.com, अन्तिम पहुँच २९ अप्रिल २०२५।[स्थायी मृत कडी]
- 1 2 3 4 5 6 7 Adhirkari, Manoj; Pokharel, Santosh (१३ जनवरी २०११), "Lone Nepali Gorkha who subdued 40 train robbers", myrepublica.com, मूलबाट २२ डिसेम्बर २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २८ अप्रिल २०२५। अभिलेखिकरण २२ डिसेम्बर २०१३ वेब्याक मेसिन
- 1 2 3 "Govt's special honor for gallant Gorkha", myrepublica.com, Kathmandu, १३ जनवरी २०११, मूलबाट ३ जनवरी २०१४-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २९ अप्रिल २०२५। अभिलेखिकरण ३ जनवरी २०१४ वेब्याक मेसिन
- 1 2 3 4 5 "Soldier takes on dacoits on train Gang Of 30", Times of India, ४ सेप्टेम्बर २०१०, अन्तिम पहुँच १९ सेप्टेम्बर २०१४।
- ↑ कहिलेकाहीँ ४५ वर्षको रूपमा पनि उल्लेख गरिएको छ[६]
- 1 2 3 4 "6 arrested for train robbery, injuring 20", telegraphindia.com, ३ सेप्टेम्बर २०१०, मूलबाट ४ फेब्रुअरी २०१३-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ३ जनवरी २०१४।
- ↑ "कन्फर्म / आर्मी ऑफिसर बिष्णु श्रेष्ठ की बायोपिक बनाएंगे हिमेश रेशमिया, 4 नई फिल्मों में खुद करेंगे एक्टिंग" [Confirmed / Himesh Reshammiya will make the biopic of Army Officer Bishnu Shrestha, will himself act in 4 new films], Dainik Bhaskar (हिन्दीमा), ३१ मार्च २०१९, अन्तिम पहुँच १ अप्रिल २०१९।
- ↑ "Himesh Reshammiya buys the rights of the Bishnu Shrestha biopic", The Times of India, TNN, ३१ मार्च २०१९, अन्तिम पहुँच २८ अप्रिल २०२५।