बुत्रोस बुत्रोस-घाली

स्वतन्त्र विश्वकोश, नेपाली विकिपिडियाबाट
Jump to navigation Jump to search
Boutros Boutros-Ghali
Naelachohanboutrosghali-2.jpg
6th Secretary-General of the United Nations
कार्यकाल
1 January 1992 – 31 December 1996
अग्रज Javier Pérez de Cuéllar
उतराधिकारी Kofi Annan
1st Secretary-General of La Francophonie
कार्यकाल
16 November 1997 – 31 December 2002
अग्रज Position established
उतराधिकारी Abdou Diouf
Minister of Foreign Affairs
Acting
कार्यकाल
17 September 1978 – 17 February 1979
Prime Minister Mamdouh Salem
Mustafa Khalil
अग्रज Muhammad Ibrahim Kamel
उतराधिकारी Mustafa Khalil
कार्यकाल
17 November 1977 – 15 December 1977
Prime Minister Mamdouh Salem
अग्रज Ismail Fahmi
उतराधिकारी Muhammad Ibrahim Kamel
व्यक्तिगत विवरण
जन्म (१९२२-११-१४)१४ नोभेम्बर १९२२
Cairo, Egypt
मृत्यु १६ फेब्रुअरी २०१६(२०१६-०२-१६) (९३ वर्ष)
Cairo, Egypt
राजनीतिक पार्टी Arab Socialist (Before 1978)
National Democratic (1978–2011)
Independent (2011–2016)
जीवन साथी(हरू) Leia Maria Boutros-Ghali
अल्मा माटर Cairo University
University of Paris
Institute of Political Studies, Paris
सहीछाप

बुत्रोस बुत्रोस-घाली ( en :Boutros Boutros-Ghali (/ˈbtrɒs ˈɡɑːli/; CopticCoptic: Ⲡⲉⲧⲣⲟⲥ Ⲡⲉⲧⲣⲟⲥ-Ⲅⲁⲗⲓ, अरबी: بطرس بطرس غالي Buṭrus Buṭrus Ghālī, Egyptian Arabic: [ˈbotɾos ˈɣæːli]; 14 November 1922 – 16 February 2016) एक मिस्र राजनीतिज्ञ र कूटनीतिज्ञ थिए जो जनवरी १९९२ देखि डिसेम्बर १९९६ सम्म संयुक्त राष्ट्र संघको महासचिव भए। मिस्रका पूर्व उप विदेश मन्त्री बुत्रोस बुत्रोस-घालीको संयुक्त रास्ट्रको पदभार ग्रहण त्यतिबेला गरेका थिए, जतिबेला संयुक्त राष्ट्र युगोस्लाभियाको बिखण्डन , रुवाण्डा नरसंहार जस्ता विभिन्न विश्व सङ्कटसंग जुधिरहेको थियो ।उहाँ अन्तर्राष्ट्रिय डे ला फ्रान्फोओनी संगठनको पहिलो महासचिव 16 नोभेम्बर 1997 देखि 31 डिसेम्बर 2002 सम्मका थिए।

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा[सम्पादन गर्ने]

बुत्रोस बुत्रोस-घाली 14 नोभेम्बर 1 9 22 कोप्टिक ईसाई परिवारमा कायरोमा जन्मिएको थिए।[१]  उनका पिता युसुफ बुत्रोस घालीका पिता बुत्रोस घाली पासा थिए, जो १९१० सम्म हत्या नहुन्जेल सम्म इजिप्टका प्रधानमन्त्री थिए ।.[२][३] उनको आमा सफाला मिखाइल शर्बिम मिखाइल शरबिम (1861-19 20), एक प्रमुख निजामती कर्मचारी र इतिहासकार थिए।[४]

बुत्रोस बुत्रोस-घालीले १९४६ मा कायरो विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरे।[५] उनले १९४९ मा  University of Paris बाट international law अन्तरराष्ट्रीय कानूनमा पीएचडी गरे र international relations मा  Sciences Po बाट डिप्लोमा गरे in 1949। १९४९- १९७९ को समयमा उनलाई कायरो विश्वविद्यालयमा अन्तराष्ट्रिय कानून र अन्तराष्ट्रिय सम्बन्ध प्रोफेसर नियुक्त गरिएको थियो। उनी सन् १९७५ मा राजनैतिक र सामरिक अध्ययन केन्द्रको अध्यक्ष र १९८०  मा अफ्रिकी सोसायटी अफ पोलिटिकल स्टडीजका अध्यक्ष बने।

राजनीतिक वृति[सम्पादन गर्ने]

बुत्रोस बुत्रोस-घाली and Moshe Dayan at the Council of Europe in Strasbourg (October 1979)

बुत्रोस बुत्रोस-घालीको राजनीतिक वृति अनवर एल सादातको रास्ट्रपति कालमा विकसित भयो। उनी अरब समाजवादी संघको केन्द्रीय समिति १९७४ देखि १९७७  सम्मको सदस्य थिए। उनले इजिप्टको विदेश राज्य मन्त्रि को रुपमा १९७७ देखि १९९१  सम्म  सेवा गरे ।  त्यसपछि उहाँ संयुक्त राष्ट्रसंघमा जान अघि धेरै महिनासम्म विदेशको उपमन्त्री हुनुभयो। विदेश राज्य मन्त्रीको रूपमा, उहाँले राष्ट्रपति सादत र इजरायलका प्रधानमन्त्री म्यानकोहेज बीचको शान्ति सम्झौतामा भाग लिनुभयो। [६]

अनुसन्धान पत्रकार लिंडा मेल्वरनको अनुसार, बुत्रोस बुत्रोस-घालीले  १९९० मा रुवांडा सरकारलाई एक गोपनीय $ २६ मिलियन हतियार बिक्री स्वीकृत गरे जब उनी विदेश मंत्री थिए, हुतु शासनद्वारा हतियारको भण्डारले साधारण जनताको भागको रूपमा, पछिल्ला नरसंहारको लागि दीर्घकालीन तयारी। जब चार वर्ष पछि नरसंहार भयो त्यो बेला संयुक्त राष्ट्र महासचिवको रूपमा सेवा गरिरहेका थिए।[७]

संयुक्त राष्ट्रको महासचिव (१९९२-१९९६)[सम्पादन गर्ने]

१९९१ चयन[सम्पादन गर्ने]

बुत्रोस बुत्रोस-घाली १९९१ को चुनावमा संयुक्त राष्ट्रको महासचिवको लागि भाग लिए। संयुक्त राष्ट्रमा शीर्ष पद खोलिएको थियो जब पेरूको जेवियर पेरिज डी कुईलर आफ्नो दोस्रो पदको अन्त्यमा थिए , र अफ्रिकाको पालो थियो।बुत्रोस -घाली ले मतदानको पहिलो दुई राउन्डमा जिम्बाब्वेको बर्नार्ड चिड्जेरोलाई बराबरीमा राख्यो, तेस्रो चरणमा एक मतले अग्रता लिएको थियो, र चौथोमा एक मतले पराजित गर्यो।धेरै देशहरूले चिदजोरोको लागि आफ्नो समर्थन फिर्ता लिंदा डरलाग्दो डरलाग्दो थियो कि संयुक्त राज्य अमेरिका दुवै प्रमुख उम्मेद्वारहरू हटाउन प्रयास गर्दै थिए, बुत्रोस बुत्रोस-घालीले पाचौं चरणमा स्पष्ट विजय हासिल गरे।[८]

पहिलो कार्यकाल[सम्पादन गर्ने]

बुत्रोस बुत्रोस-घालीको कार्यकाल अवधि विवादास्पद रह्यो। १९९२ मा, तिनले शान्तिको लागि एजेन्डा An Agenda for Peace, पेश गरे, संयुक्त राष्ट्रले कसरी हिंसात्मक संघर्षको जवाफ दिन सक्थे। तथापि, सन् १९९४ को रुवान्डा नरसंहारको रोक्न नसक्नु संयुक्त राष्ट्रसंघको असफलताको आलोचना गरिएको थियो, जसले आधिकारिक रूपमा एक लाख भन्दा बढी मानिस मरेको छ, र उनले संयुक्त राष्ट्रमा अन्गोलाको गृहयुद्ध हस्तक्षेपको लागि समर्थन गर्न असमर्थ थिए । आफ्नो कार्यकाल को सबै भन्दा कठिन कार्यहरु मध्ये एक युगोस्लाभियाको विघटन पछि यूगोस्लाव युद्धहरुको संकटसंग समाधानको अभाव  थियो। तिनको प्रतिष्ठा संयुक्त राष्ट्रको प्रभावकारिता र संयुक्त राष्ट्रमा संयुक्त राज्यको भूमिकामाथि ठूलो विवादमा उभिएको थियो।

मृत्यु[सम्पादन गर्ने]

बोट्रोस-गालीले कायरोको एक अस्पतालमा ९३  वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो,  जहाँ उनी खुट्टा भाचिएकोले १६ फेब्रुअरी २०१६ मा भर्ना भएका थिए ।[९][१०][११][१२] Coptic पोप Tawadros II को नेतृत्व मा प्रार्थना संग उनको लागि एक सैन्य अंतिम संस्कार भएको थियो। उनी अब्राफिया, कायरोमा पेट्रिना चर्चमा गाडियो।

सम्मान[सम्पादन गर्ने]

मिस्र राष्ट्रिय सम्मान[सम्पादन गर्ने]

  • Egypt :
  • Grand Collar of the Order of the Nile
  • Grand Cordon of the Order of the Arab Republic of Egypt
  • Grand Cross of the Order of Merit (Egypt)

विदेशी सम्मान[सम्पादन गर्ने]

प्रकाशित कार्यहरू[सम्पादन गर्ने]

As Secretary-General, Boutros-Ghali wrote An Agenda for Peace. He has also published other memoirs:

  • The Arab League, 1954-1955 : Ten years of struggle, ed. Carnegie Endowment for International Peace, New York, 1954
  • New Dimensions of Arms Regulations and Disarmament in the Post Cold War, ed. United Nations, New York, 1992
  • An Agenda for Development, ed. United Nations, New York, 1995
  • Confronting New Challenges, ed. United Nations, New York, 1995
  • Fifty Years of the United Nations, ed. William Morrow, New York, 1995
  • The 50th anniversary : Annual report on the work of the Organization, ed. United Nations, New York, 1996
  • An Agenda for Democratization, ed. United Nations, New York, 1997
  • Egypt's Road to Jerusalem: A Diplomat's Story of the Struggle for Peace in the Middle East, ed. Random House, New York, 1998
  • Essays on Leadership, (with George H. W. Bush, Jimmy Carter, Mikhail Gorbachev, Desmond Tutu), ed. Carnegie Commission on Preventing Deadly Conflict, Washington, 1998
  • Unvanquished: A US-UN Saga, ed. I.B.Tauris, New York, 1999
  • The Arab League, 1945-1955: International Conciliation,, ed. Literary Licensing Publisher, London, 2013

See also[सम्पादन गर्ने]

References[सम्पादन गर्ने]

Citations[सम्पादन गर्ने]

  1. Boutros Boutros-Ghali Biography, Encyclopedia of World Biography
  2.   |title= रितो (सहायता)|title= অনুপস্থিত বা খালি (सहायता)
  3. Goldschmidt 1993, pp.183,188
  4. Goldschmidt 1993 p.183
  5. Goshko, John M. (२०१६-०२-१६), "Boutros Boutros-Ghali, U.N. secretary general who clashed with U.S., dies at 93", The Washington Post (en-USमा), अभिगमन मिति २०१६-०२-१६ 
  6. "Boutros Boutros-Ghali: The world is his oyster", Weekly Ahram, १८ जनवरी २००६, मूलबाट ३० जुन २०१२-मा सङ्ग्रहित, अभिगमन मिति ८ जुन २०१२ 
  7. Melvern, Linda (2000). A People Betrayed: The Role of the West in Rwanda's Genocide. London: Zed. ISBN 1-85649-830-1. Washington Monthly Review
  8. Lewis, Paul (२३ नोभेम्बर १९९१), "How U.N. Nominee Won: 4 Switched", The New York Times 
  9. "Boutros Boutros-Ghali, former UN head, dies at 93", BBC News, अभिगमन मिति २०१६-०२-१६ 
  10. "Boutros Boutros-Ghali: Make diplomacy, not war", www.aljazeera.com, अभिगमन मिति २०१६-०२-१८ 
  11. "Former U.N. Secretary-General Boutros Boutros-Ghali dies - CNN.com", CNN, अभिगमन मिति २०१६-०२-१८ 
  12. "Boutros Boutros-Ghali, Former U.N. Secretary General, Dies at 93" (अङ्ग्रेजीमा), अभिगमन मिति २०१८-०३-१७ 
Political offices
Preceded by
Ismail Fahmi
Minister of Foreign Affairs
Acting

1977
उत्तराधिकारी 
Muhammad Ibrahim Kamel
Preceded by
Muhammad Ibrahim Kamel
Minister of Foreign Affairs
Acting

1978–1979
उत्तराधिकारी 
Mustafa Khalil
Positions in intergovernmental organisations
पुर्वाधिकारी☃☃
Peru जेवियर पेरिज डी कुईलर
United Nationsसंयुक्त राष्ट्रसंघका महासचिव
1992–1996
उत्तराधिकारी
Ghana कोफी अन्नानKofi Annan
Preceded by
Jean-Louis Roy
as Secretary General of the Agence de Coopération Culturelle et Technique
Secretary General of La Francophonie
1997–2002
उत्तराधिकारी 
Abdou Diouf