बोरिस बालिन्स्की
बोरिस बालिन्स्की
Борис Балінський | |
|---|---|
.png) | |
| जन्म | २३ सेप्टेम्बर १९०५ किभ, रुसी साम्राज्य |
| मृत्यु | १ सेप्टेम्बर १९९७ (उमेर ९१) जोहान्सबर्ग, दक्षिण अफ्रिका |
| नागरिकता |
|
| मातृ शिक्षाप्रतिष्ठान | |
| जीवनसाथी |
|
| सन्तान | जोन बालिन्स्की, हेलेन डेभिड |
| वैज्ञानिक करियर | |
| क्षेत्र | भ्रूणविज्ञान, कीटविज्ञान |
| शिक्षा | |
| डाक्टरी सल्लाहकार | इभान स्मालहाउसेन |
बोरिस इभानोभिच बालिन्स्की (२३ सेप्टेम्बर १९०५ – १ सेप्टेम्बर १९९७) एक युक्रेनी-दक्षिण अफ्रिकी जीववैज्ञानिक, भ्रुणशास्त्री, र कीटविशेषज्ञ थिए।[१]
किभ विश्वविद्यालय र पछि जोहान्सबर्गको विटवाटरस्रान्ड विश्वविद्यालयमा एक प्राध्यापक, बलिन्स्की प्रयोगात्मक भ्रूणविज्ञान, इलेक्ट्रन सूक्ष्मदर्शी र विकासात्मक जीवविज्ञानका क्षेत्रमा अग्रणी शोधकर्ताका रूपमा परिचित थिए र भ्रूणविज्ञानमा लोकप्रिय पाठ्यपुस्तक भ्रूणविज्ञानको परिचयका लेखक थिए।[२][३]
प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा
[सम्पादन गर्नुहोस्]बालिन्स्की २३ सेप्टेम्बर १९०५ मा किभमा जन्मिएका थिए, जुन त्यस बेला रुसी साम्राज्य (हालको युक्रेनको राजधानी) को भाग थियो।[३] उनका पिता, इभान बालिन्स्की, एक इतिहासकार, वकील र गालेन कलेजका शिक्षक थिए। उनकी आमा, एलिजाभेता राद्जिमोभ्स्का, एक जीव विज्ञानका शिक्षिका थिइन्। उनको काकी, भालेन्टिना राद्जिमोभ्स्का, एक जीवविज्ञानी थिइन् जसले युक्रेनको स्वतन्त्रता आन्दोलनमा संलग्न र प्रभावकारी भूमिका निभाएकी थिइन्। उनका आमाबुबाले अङ्ग्रेजी साहित्यलाई मन पराउँथे र घरमा युक्रेनी, रुसी र अङ्ग्रेजी बोल्दथे।[४] उनको व्युत्पत्तिप्रतिको प्रेम सन् १९१६ मा पुतली सङ्कलन सम्बन्धी पुस्तक प्राप्त गरेपछि सुरु भएको थियो।[५]
उनले सोभियत प्राणीशास्त्री जीववैज्ञानिक इभान श्माल्हाउसेनका विद्यार्थी थिए र उभयचरको भ्रूणमा अङ्ग उत्पादन गराउने प्रयोगहरू गर्नका लागि पहिलो व्यक्तिहरूमध्ये एक थिए।[१] उनले केवल २० वर्षको उमेरमा र स्नातक हासिल नगर्दा समेत पनि पहिलो वैज्ञानिक अन्वेषण पत्रिका प्रकाशन गरेर आफूलाई विशिष्ट बनाएका थिए।[५] उनले सन् १९२८ मा, आफ्नो पहिलो श्रीमती कात्या सिङ्गायेभ्ककायसँग विवाह गरेका थिए। बालिन्स्कीको छोरा जोन बालिन्स्की सन् १९३४ मा जन्मिएका थिए।[६][७]
कार्य जीवन
[सम्पादन गर्नुहोस्]बलिन्स्की सन् १९३३ मा २८ वर्षको उमेरमा किभ विश्वविद्यालयमा पूर्णकालीन विश्वविद्यालयका प्राध्यापक बनेका थिए र दुई वर्ष पछि सन् १९३५ मा युक्रेन विज्ञान एकेडेमीका उप-निर्देशक बनेका थिए।[५] उनी माछा र उभयचर विकासमा एक मान्यता प्राप्त विशेषज्ञ बनेका थिए।
उनकी पत्नी अक्तोबर ७, १९३७ मा विपक्षी क्रान्तिकारी प्रचारमा संलग्न हुँदा पक्राउ गरेकी थिइन् र उनलाई गुलागमा दस वर्षको सजाय सुनाइएको थियो।[५] त्यसकारण बालिन्स्कीले प्राध्यापक र संस्थाका उपनिर्देशकको पद गुमाएका थिए। उनकी पत्नी सिङ्गयेभ्स्कायाको सन् १९४३ मा पेरिटोनाइटिसका कारण निधन भएको थियो।[७]
सोभियत दमनको शिकार भएका बालिन्स्की दोस्रो विश्वयुद्धको समयमा जर्मनीको कब्जामा रहेको किभमा रहेका थिए भने अन्यलाई त्यहाँबाट भगाइएको थियो। जर्मनी पुगेपछि उनी र उनको परिवार पोल्यान्डको पोज्नान र पछि जर्मनीको म्युनिख शरण लिन पुगेका थिए।[१][३] सन् १९४५ देखि १९४७ सम्म, उनले म्युनिखको अस्थायी उनरा विश्वविद्यालयमा हिस्टोलोजीको प्राध्यापकको रूपमा काम गरेका थिए।[७][८] सन् १९४७ मा उनरा विश्वविद्यालय बन्द भएपछि, बालिन्स्कीले सन् १९४७ देखि १९४९ सम्म स्कटल्यान्ड स्थित कोनराड हाल वाडिङ्टनको मुसाको भ्रूण विज्ञान प्रयोगशालामा छोटो समयको लागि काम गरेका थिए।[३][७]
पछि, सन् १९४९ मा, उनी दक्षिण अफ्रिकामा बसाइँ सरेका थिए जहाँ उनी दक्षिण अफ्रिकी प्रयोगात्मक जैव विज्ञानका संस्थापकहरू मध्ये एक बनेका थिए।[१] सन् १९४९ मा, बालिन्स्कीले विटवाटरस्रान्ड विश्वविद्यालयमा व्याख्याताको पद प्राप्त गरेका थिए। उनी सन् १९५४ देखि १९७३ सम्म सेवा गर्दै विद्यालयमा प्राणीशास्त्र प्रमुख नियुक्त भएका थिए।[९][६][१०] सन् १९६० मा, विटवाटरस्रान्डमा उनले पढाएका पाठ्यक्रमहरूबाट लिँदै, बालिन्स्कीले भ्रूण विज्ञानको परिचय नाम पुस्तक प्रकाशित गरेका थिए,[७] जुन विश्वव्यापी रूपमा सबैभन्दा धेरै प्रयोग हुने भ्रूण विज्ञान पाठ्यपुस्तकहरू मध्ये एक बन्न सफल भएको थियो[६][९] र आउने वर्षहरूमा यस क्षेत्रमा आधारभूत पाठ्यपुस्तकको रूपमा काम गरेको थियो।[९][६] उनले सन् १९६५ देखि १९६७ सम्म विटवाटरस्रान्डको विज्ञान सङ्कायको डीनको रूपमा पनि काम गरेका थिए र उनले सन् १९६६ मा दक्षिणी अफ्रिकाको कीट विज्ञान समाजको अध्यक्षको रूपमा काम गरेका थिए।[६]
निधन र विरासत
[सम्पादन गर्नुहोस्]उनको १ सेप्टेम्बर १९९७ मा ९१ वर्षको उमेरमा जोहानेसबर्गस्थित घरमै निधन भउको थियो।[१] उनका छोरा जोन बालिन्स्कीले पनि यस विषयमा अध्ययन गर्दै र वैज्ञानिक बनेका थिए। जोन बालिन्स्कीले पछि विटवाटर्स्रान्ड विश्वविद्यालयमा काम गर्न थालेका थिए र आयोवा राज्य विश्वविद्यालयमा प्राणीशास्त्र विभागको अध्यक्षको रूपमा काम गरेका थिए।[७]
सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ १.० १.१ १.२ १.३ १.४ Fabian, B (२००९), "Balinsky’s Darwinian roots", South African Journal of Science 105 (Nov-Dec 2009): 410–414। वेब्याक मेसिन अभिलेखिकरण २०२३-०४-०७ मिति
- ↑ Balinsky, Boris (१९७०), An Introduction to Embryology (3rd संस्करण), Philadelphia: W.B. Saunders Company, आइएसबिएन 0721615171।
- ↑ ३.० ३.१ ३.२ ३.३ Korzh, Vladimir (२००५), "Boris Balinsky: transition from embryology to developmental biology", BioEssays 27: 970–977 – Wileyद्वारा।
- ↑ Kliuchkovska, Iryna; Pyatkovska, O.; Marusyk, Y.; Hoisan, V.; Zhylych, K. (२०२०), "Ukrainians, Ukrainian places and the Ukrainian community in South Africa", Ukrainians of South Africa : Society, identity and future (BORIS BALINSKY p12-13) (अङ्ग्रेजीमा), Cape Town: UAZA, आइएसबिएन 9780620961431।
- ↑ ५.० ५.१ ५.२ ५.३ E.S. Grossman (२००५), "Borys Balinsky 10 September 1905 — 1 September 1997", South African Journal of Science 101 (May/June): 309–312।
- ↑ ६.० ६.१ ६.२ ६.३ ६.४ "Boris Ivan Balinsky", www.microscopy.org.za, अन्तिम पहुँच २०२५-०५-०३।
- ↑ ७.० ७.१ ७.२ ७.३ ७.४ ७.५ "John B. Balinsky Papers, RS 13/25/12, Special Collections Department, Iowa State University Library", findingaids.lib.iastate.edu, अन्तिम पहुँच २०२५-०५-०३।
- ↑ "United Nations Relief and Rehabilitation Administration", www.encyclopediaofukraine.com, अन्तिम पहुँच २०२५-०५-०३।
- ↑ ९.० ९.१ ९.२ "Boris Balinsky - Wits University", www.wits.ac.za, अन्तिम पहुँच २०२५-०५-०३।
- ↑ "2024-04 - Symposium held to honour Professor Boris Balinsky - Wits University", www.wits.ac.za, अन्तिम पहुँच २०२५-०५-०३।