ब्रह्मालोक
ब्रह्मलोक वा सत्यलोक ले कहिलेकाहीँ सृष्टिका देवता ब्रह्माको लोकलाई जनाउँछ, जो उनको पत्नी सरस्वतीका साथमा त्रिमूर्ति ( विष्णु र शिव सहित) का सदस्य हुन्।[१] पुराणहरूमा यसलाई ब्रह्मपुर को रूपमा पनि उल्लेख गरिएको छ।[२] ब्रह्मलोकले ब्रह्म (परमात्मा) को वासस्थानलाई पनि जनाउँछ। ब्रह्मलोकको केन्द्रमा ब्रह्मपुर अवस्थित छ जुन एउटा विशाल महल हो भने यहाँ ब्रह्माको निवास स्थल रहेको छ।[३]
ब्रह्मलोकलाई प्रजापति लोकभन्दा ६,००,००,००० माइल माथि रहेको वर्णन गरिएको छ र यसलाई मोक्ष को दृष्टिले ठूलो महत्त्वको मानिन्छ। यो एउटा यस्तो लोक हो जहाँका बासिन्दाहरूले फेरि कहिल्यै मृत्यु भोग्नु पर्दैन, उनीहरू सधैँ योगीहरूको साथमा रहन्छन् र योग को उत्कृष्ट अमृतको रसपान गर्छन्।[४]
विवरण
[सम्पादन गर्नुहोस्]ब्रह्मलोक पूर्ण रूपमा ब्रह्मले बनेको एउटा क्षेत्र हो, जसलाई स्वर्ग लोक भन्दा उच्च र अमर ऊर्जा, ज्ञान र आनन्दले भरिएको मानिन्छ। यसलाई भगवानको लोकको रूपमा पनि चिनिन्छ।[५] माथिको भनाइले देखाएअनुसार ब्रह्मलोक सिर्जना नगरिएको वा भौतिक जगतभित्र नरहेको यस्तो एउटा लोक हो भने यो परमात्माको घरका साथै एउटा शाश्वत वैकुण्ठ पनि हो।
ब्रह्मलोकः एष आत्मलोकः "ब्रह्मलोक परमात्माको लोक हो।"
छान्दोग्य उपनिषद् को ८:१ मा भनिएको छ:[६]
"ब्रह्मपुर भित्र एउटा वासस्थान छ, एउटा सानो कमलको फूल जसभित्र एउटा सानो स्थान (अन्तराकाश) छ। त्यसभित्र के छ, त्यो खोजिनुपर्छ। निश्चय नै, त्यसैलाई बुझ्ने इच्छा गर्नुपर्छ।"
छान्दोग्य उपनिषद् ८.४.३ मा, ब्रह्मलोकलाई ब्रह्मचर्य को जीवन बिताएर प्राप्त गरिने क्षेत्रको रूपमा उल्लेख गरिएको छ:[७]
त्यसैले, जसले ब्रह्मचर्यको जीवन बिताएर यो ब्रह्मलोक प्राप्त गर्छन्, तिनीहरूले नै त्यो लोक प्राप्त गर्छन् र उनीहरूले सबै लोकहरूमा पूर्ण स्वतन्त्रताका साथ विचरण गर्ने शक्ति प्राप्त गर्छन्।
विशेषता
[सम्पादन गर्नुहोस्]पौराणिक ग्रन्थहरूका अनुसार, ब्रह्मलोक ब्रह्माण्डको सबैभन्दा उच्च तहमा अवस्थित छ। भागवत पुराण का अनुसार, यो लोक ती निष्काम कर्मयोगी र ऊर्ध्वरेता ब्रह्मचारीहरूले प्राप्त गर्छन् जसले आफ्नो इन्द्रियहरूलाई पूर्ण रूपमा नियन्त्रण गरेका हुन्छन्।[८] यस लोकको आयु ब्रह्माको एक 'कल्प' सँग समान हुन्छ र ब्रह्माको आयु समाप्त भएपछि यो लोक पनि परमात्मामा विलीन हुन्छ।[९]
वेदान्त दर्शनमा ब्रह्मलोकलाई दुई दृष्टिकोणले हेरिन्छ। सगुण उपासना गर्नेहरूका लागि यो ब्रह्माको दिव्य निवास स्थान हो, जहाँ 'क्रममुक्ति' (बिस्तारै हुने मोक्ष) प्राप्त हुन्छ।[१०] तर आदि शङ्कराचार्यका अनुसार, "ब्रह्मलोक" शब्दले कहिलेकाहीँ सिधै निराकार ब्रह्म (परमात्मा) लाई नै जनाउँछ, जहाँ पुगेपछि जीवात्मा पुन: संसारमा फर्किँदैन।[११]
सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]यो पनि हेर्नुहोस्
[सम्पादन गर्नुहोस्]सन्दर्भ सामग्रीहरू
[सम्पादन गर्नुहोस्]- ↑ Mādhava (१९८६), Srimad Sankara digvijayam (अङ्ग्रेजीमा), Padmanaban, पृ: 86।
- ↑ "'Verse 5.' Bramha Samhita - ISKCON Desire Tree", ISKCON Desire Tree, अन्तिम पहुँच २२ जुन २०२२।
- ↑ Olivelle 1998.
- ↑ Soifer, Deborah A., Myths of Narasimha and Vamana, The: Two Avatars in Cosmological Perspective (अङ्ग्रेजीमा), SUNY Press, पृ: 53, आइएसबिएन 978-1-4384-2063-9।
- ↑ Sri Brahma Samhita: with the commentary Dig-darsani-tika of Sri Jiva Gosvami, The Bhaktivedanta Book Trust, आइएसबिएन 9789171497093।
- ↑ "Holy Upanishads: Chhandogya Upanishad: Part 8", मूलबाट २०२२-०९-२८-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच २०१३-०१-०६। अभिलेखिकरण २०२२-०९-२८ वेब्याक मेसिन
- ↑ Olivelle 1998, पृष्ठ 277.
- ↑ Prabhupada, A.C. Bhaktivedanta Swami (१९७२), Srimad-Bhagavatam, Second Canto, The Bhaktivedanta Book Trust, पृ: Chapter 2, Verse 28, आइएसबिएन 978-0892131266।
- ↑ Wilson, H. H. (१८६०), The Vishnu Purana: A System of Hindu Mythology and Tradition, Trübner & Co., पृ: Book VI, Chapter IV।
- ↑ Radhakrishnan, S. (१९९४), The Principal Upanishads, HarperCollins, पृ: Chhandogya Section, आइएसबिएन 978-8172231248।
- ↑ Gambhirananda, Swami (२००६), Brahma Sutra Bhasya of Sankaracarya, Advaita Ashrama, पृ: Adhyaya 4, Pada 3।