मणिकर्णिका घाट

मणिकर्णिका घाट
प्राथमिक विवरण
स्थान:	वाराणसी, काशी क्षेत्र
निर्देशाङ्क	२५°१८′३९.१३४″ उत्तर ८३°०′५०.७०८″ पूर्व
सम्बन्धन	हिन्दुत्व
राज्य	उत्तर प्रदेश
देश	भारत

मणिकर्णिका घाट (हिन्दी मणिकर्णिका घाटा) भारतको उत्तर प्रदेश राज्यको वाराणसी सहरमा गङ्गा नदी किनारमा अवस्थित पवित्र नदी किनारहरू (घाटहरू) मध्ये सबैभन्दा पवित्र दाहसंस्कार स्थलहरू मध्ये एक हो। हिन्दू धर्ममा, मृत्युलाई आफ्नो कर्म परिणामद्वारा चिह्नित अर्को जीवनको प्रवेशद्वार मानिन्छ। यो विश्वास गरिन्छ कि मानिसको आत्माले मोक्ष प्राप्त गर्दछ, र यसैले यहाँ दाहसंस्कार गर्दा पुनर्जन्मको चक्र तोड्छ।

घाटको नाम हिन्दू देवी सती कानको टपबाट राखिएको हो, जुन त्यहाँ खस्यो भन्ने हिन्दूहरूको विश्वास गर्दछन। वाराणसीमा हिन्दू वंशावली दर्ता त्यहाँ राखिएको छ।

स्थान

मणिकर्णिका घाट भारतको वाराणसी अवस्थित छ र दशश्वमेध घाट र सिन्धिया घाट घेरिएको छ।

वास्तविक उत्पत्ति

सन् १९२२ मा मणिकर्णिका घाट। मन्दिरहरू एल देखि आर बाबा मसन नाथ, तल्लो तह तारकेश्वर र रत्नेश्वर, माथिल्लो तह त्रिपुर सुन्दरी र गणेश हुन्।

मणिकर्णिका घाट वाराणसीको सबैभन्दा पुरानो घाटहरू मध्ये एक हो। यो कुरा ५ औँ शताब्दीको गुप्त शिलालेखमा उल्लेख गरिएको छ। यो हिन्दू धर्ममा पूजनीय छ। राजा दक्ष प्रजापति (ब्रह्माका एक छोरा) ले शिवलाई यज्ञमा अपमानित गर्ने प्रयास गरेपछि माता सती (आदि शक्ति) ले आफ्नो जीवन बलिदान गरिन र आफ्नो शरीर जलाइन, शिवले उनको जलिरहेको शरीरलाई हिमालय लगे। शिवको अनन्त दुःख देखेर विष्णु शरीरलाई ५१ भागमा काट्न दिव्य चक्र पठाए, जुन त्यसपछि पृथ्वीमा खस्यो। यसलाई "एक्यवन शक्त पीठ" भनिन्छ। शिवले सतीको शरीर जहाँ खसेको थियो त्यहाँ शक्तपीठको स्थापना गरे। माता सतीको कानको आभूषण मणिकर्णिका घाटमा खस्यो

शक्तपीठको रूपमा मणिकर्णिका मन्दिर

मुख्य लेखहरू: Daksha Yaga र Shakta pithas

शिवले सती देवीको शव बोकेका छन्।

मणिकर्णिका पवित्र स्थल हिन्दू धर्मको शक्तिवाद सम्प्रदायका लागि पूजाको महत्त्वपूर्ण स्थान हो। यो काशी विश्वनाथ मन्दिर नजिक छ। दक्ष याग र सतीको आत्मदाहको पौराणिक कथा शाक्त पीठको उत्पत्ति पछाडिको पौराणिक कथा हो। यस स्थानको व्युत्पत्ति यस पौराणिक कथाको कारण हो। यहाँ सती देवीको कानको रिङ्ग खसेको मानिन्छ। संस्कृतमा मणिकर्णको अर्थ कानको रिङ्ग हो।

शक्ति पीठ ती पवित्र स्थल हरू हुन् जसलाई सती देवीको शवको शरीरका अङ्गहरू खस्दा शक्तिको उपस्थितिले स्थापित गरेको मानिन्छ, जब शिव यसलाई बोकेका थिए र घुमिरहेका थिए। संस्कृतमा ५१ अक्षर वा अक्षरसँग जोडिएका ५१ वटा शाक्त पीठ छन्। प्रत्येक मन्दिरमा शक्तिका लागि पवित्र स्थलहरू छन्। मणिकर्णिकाको शक्तिलाई विशालाक्षी र मणिकर्णी भनेर सम्बोधन गरिन्छ।

मणिकर्णिका कुण्ड

रत्नेश्वर महादेव मन्दिर, वाराणसी, भारत

घाटमा रहेको कुवालाई मणिकर्णिका कुण्ड भनिन्छ र यो विष्णु निर्माण गरिएको थियो।

प्रस्ताव

मणिकर्णिका घाटको जीर्णोद्धारको प्रस्ताव अर्बाना, च्याम्पेन (युआइयुसि) युएसए, र भानुबेन नानावती कलेज अफ आर्किटेक्चर फर वुमन (बिएनसिए) पुणे, भारतको इलिनोइस विश्वविद्यालयको ल्याण्डस्केप आर्किटेक्चर विभागहरूद्वारा प्रस्ताव गरिएको छ। भारतको वाराणसीको पूर्वी पूर्वाधार कोषद्वारा मणिकर्णिका घाटको जीर्णोद्धार र पुनर्विकासको प्रस्ताव प्रगतिमा छ।

पनि हेर्नुहोस्

• रत्नेश्वर महादेव मन्दिर
• वाराणसीमा घाटहरू
• डोम, एउटा प्राचीन समुदाय जसले दाहसंस्कारको प्रबन्ध गर्दछ

कलामा मणिकर्णिका घाट

• 
  एडविन लर्ड वीक्स (१८४९ - १९०३), द लास्ट भोएज, १८८४
• 
  एडवर्ड लियर (१८१२-१८८८) सिटीस्केप, १८७३
• 
  The history of the world; a survey of a man's record" (1902) Illustration
• 
  Eve Of The Eclipse Of The Moon 25 November 1825, Litograph by James Prinsep
• 
  चित्रमय भारत। युरोपेली यात्रीहरूको लागि एक पुस्तिका, जे. पेडर (१८५०-१९२९), १८९०