महालक्ष्मी उपाध्याय 'डिना'

महालक्ष्मी उपाध्याय 'डिना'
महालक्ष्मी उपाध्याय
सदस्य, नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमिति
बहालवाला
पद बहाली २०८२ माघ (२०२६)
नेपाली कांग्रेस सह-महामन्त्री
कार्यकाल २०७८ मंसिर (२०२१) – २०८२ माघ (२०२६)
सदस्य, संविधानसभा
कार्यकाल २०७०–२०७४
सदस्य, संविधानसभा
कार्यकाल २०६४–२०६९
जलस्रोत राज्यमन्त्री
कार्यकाल २०६३–२०६४
व्यक्तिगत विवरण
जन्म	(1964-10-06) ६ अक्टोबर १९६४ मकवानपुर जिल्ला, नेपाल
राष्ट्रियता	नेपाली
राजनीतिक दल	नेपाली कांग्रेस
शिक्षा	अर्थशास्त्रमा एम.ए. (त्रिवि) बेलायतबाट ग्रामीण विकासमा पीजी
पेशा	राजनीतिज्ञ
परिचित	महिला सशक्तीकरण र समावेशी लोकतन्त्रको पक्षपोषण

महालक्ष्मी उपाध्याय (नेपाली: महालक्ष्मी उपाध्याय), जो डिना उपाध्याय वा डिना उपनामले लोकप्रिय छिन् (जन्म: वि.सं. २०२१ असोज २०), एक वरिष्ठ नेपाली राजनीतिज्ञ हुन्। उनी हाल नेपाली कांग्रेसकी केन्द्रीय कार्यसमिति सदस्य हुन्। उनले यसअघि पार्टीको १४औँ महाधिवेशनबाट निर्वाचित भई २०७८ देखि २०८२ सालसम्म सह-महामन्त्रीको जिम्मेवारी वहन गरेकी थिइन्।

डिना उपाध्याय पूर्व जलस्रोत राज्यमन्त्री समेत हुन् र उनले दुईपटक संविधानसभा सदस्यको रूपमा संविधान लेखनमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। नेपालको संविधान २०७२ मा महिला अधिकार, पैतृक सम्पत्तिमा समान अधिकार र राज्यका निकायमा ३३% महिला सहभागिता सुनिश्चित गर्न उनले नेतृत्वदायी भूमिका खेलेकी थिइन्।

प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा

महालक्ष्मी उपाध्यायको जन्म वि.सं. २०२१ असोज २० (६ अक्टोबर १९६४) मा मकवानपुर जिल्लामा भएको हो। उनका हजुरबुवा उदयनाथ अधिकारी प्रजातन्त्र सेनानी थिए जसले राजनीतिक सक्रियताका कारण १२ वर्ष जेल जीवन बिताएका थिए।

उनले २०३९ सालमा कन्या माध्यमिक विद्यालय (लैनचौर) बाट एस.एल.सी. उत्तीर्ण गरिन्। उनले पद्मकन्या क्याम्पसबाट बी.ए. र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अर्थशास्त्रमा स्नातकोत्तर (एम.ए.) गरेकी छिन्। साथै, उनले बेलायतको रिडिङ विश्वविद्यालयबाट 'ग्रामीण विस्तार र महिला' विषयमा पोष्ट ग्राजुएट (PG) उपाधि हासिल गरेकी छिन्।

राजनीतिक यात्रा

विद्यार्थी राजनीति र जेल जीवन

उनी २०३९ सालमा पद्मकन्या क्याम्पसको नेविसंघ इकाइ सदस्य भई राजनीतिमा प्रवेश गरिन्। २०४२ सालको सत्याग्रहमा सहभागी हुँदा उनी पक्राउ परिन् र ७ महिना महिला केन्द्रीय कारागारमा बन्दी जीवन बिताइन्। जेलमा उनले नेतृ शैलजा आचार्यको सान्निध्य पाइन्। रिहा भएपछि उनी २०४३ मा पद्मकन्या क्याम्पसको स्ववियु सभापति निर्वाचित भइन्।

पार्टी जिम्मेवारी

• **संस्थापक अध्यक्ष:** नेपाल महिला संघ, मकवानपुर (२०४७–२०५७)
• **केन्द्रीय सदस्य:** नेपाली कांग्रेस केन्द्रीय कार्यसमिति (२०६२ देखि निरन्तर)
• **सह-महामन्त्री:** नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशन (२०७८ मंसिर) मा उनी महिला कोटाबाट २५३३ मत प्राप्त गरी सह-महामन्त्रीमा निर्वाचित भएकी थिइन्। उनको यो कार्यकाल २०८२ माघसम्म रह्यो।

संसद तथा मन्त्री पद

• **राज्यमन्त्री (२०६३–२०६४):** अन्तरिम सरकारमा जलस्रोत राज्यमन्त्रीको रूपमा उनले मकवानपुरका विकट गाउँहरूमा विद्युतीकरण विस्तारमा प्राथमिकता दिइन्।
• **संविधानसभा:** उनी २०६४ र २०७० दुवै संविधानसभा निर्वाचनमा समानुपातिक तर्फबाट सभासद् भइन्। संविधान मस्यौदा समितिको सदस्यको रूपमा उनले 'मौलिक अधिकार र निर्देशक सिद्धान्त' लेखनमा योगदान दिइन्।

निर्वाचन इतिहास

उनी मकवानपुर जिल्लाबाट प्रत्यक्ष निर्वाचनमा पटक-पटक प्रतिस्पर्धा गरेकी छिन्।

निर्वाचन परिणामहरू

वर्ष	निर्वाचन	निर्वाचन क्षेत्र	पार्टी	नतिजा	प्रतिस्पर्धी
२०४८	प्रतिनिधिसभा	मकवानपुर-२	नेपाली कांग्रेस	पराजित	विरोध खतिवडा (एमाले)
२०५१	प्रतिनिधिसभा	मकवानपुर-२	नेपाली कांग्रेस	पराजित	विरोध खतिवडा (एमाले)
२०७४	प्रतिनिधिसभा	मकवानपुर-२	नेपाली कांग्रेस	पराजित	विरोध खतिवडा (एमाले)
२०७९	प्रतिनिधिसभा	मकवानपुर-१	नेपाली कांग्रेस	पराजित	दिपक बहादुर सिंह (राप्रपा)

सामाजिक संलग्नता

• **सामुदायिक महिला विकास केन्द्र (CWDC):** २०४८ सालमा मकवानपुरमा पहिलो गैर-सहकारी संस्थाको स्थापना।
• **दिव्य तारा सहकारी:** २०५५ सालमा स्थापित यस बहुउद्देश्यीय सहकारीको उनी अध्यक्ष हुन्।

बाह्य लिङ्कहरू

• नेपाली कांग्रेस आधिकारिक वेबसाइट