माल्दिभ्समा महिला

माल्दिभ्समा महिला

माले सहरमा सन् २०१२ मा, माल्दिभ्सका महिलाहरू अन्तर्राष्ट्रिय नारी दिवसको जुलुसमा भाग लिँदै
सामान्य तथ्याङ्क
मातृ मृत्युदर (प्रति १,००,०००)	६० (सन् २०१०)
संसदमा महिला	६.५% (सन् २०१२)
माध्यमिक शिक्षा सहित २५ वर्ष पार गरेका महिलाहरू	२०.७% (सन् २०१०)
श्रमशक्तिमा महिलाहरू	५५.७% (सन् २०११)
लैङ्गिक असमानता सूचकाङ्क
मान	०.३४८ (सन् २०२१)
वरीयता	१९१ मा ८३औँ
विश्वव्यापी लिङ्गभेद सूचकाङ्क
मान	०.६४८ (सन् २०२२)
वरीयता	१४६ मा ११७औँ

माल्दिभ्समा महिलाको स्थिति परम्परागत रूपमा धेरै उच्च थियो, जसको प्रमाण चार सुल्तानाको अस्तित्वले दिन्छ।

पोशाक सम्बन्धि कानुन

हाल अधिकांश माल्दिभ्सका महिलाहरूले बुर्का वा सामान्यतया हिजाब भनेर चिनिने कुरा लगाउँछन्, यो विगत दुई दशक वा सोभन्दा बढी समयमा अनुभव गरिएको हालैको घटना हो, सम्भवतः बढ्दो धार्मिक रूढिवादीताको प्रतिक्रियाको रूपमा यसलाई लिइन्छ।

माल्दिभ्सको संविधानमा महिलाहरूले टाउको ढाक्नुपर्ने कुनै आधिकारिक कानुन छैन, तर २१औँ शताब्दीको सुरुवातदेखि नै माल्दिभ्सका महिलाहरूले सार्वजनिक रूपमा हिजाब र निकाब लगाउने गरेका छन्।

१२औँ शताब्दीमा माल्दिभ्सको ठूलो भाग मुस्लिममा परिणत भएको थियो, तर महिलाहरूले हिजाबले आफ्नो टाउको ढाक्नु अझै सामान्य भइसकेको थिएन। सन् १३३७ मा, मुस्लिम यात्री इब्न बतुताले माल्दिभ्सका मुस्लिम महिलाहरूले आफ्नो टाउको ढाक्न नचाहेको र आफ्नो शरीरको तल्लो आधा भागमा स्कर्ट (फेयली पनि भभिन्छ) लगाउने निर्णय गरेको र उनीहरूलाई ढाक्न आदेश दिने कुराबाट कुनैपनि सफलता हात नपरेको बताएका थिए। १७औँ शताब्दीमा महिलाहरूलाई हिजाब लगाउन बाध्य पार्ने असफल प्रयास बाहेक, २०औँ शताब्दीसम्म माल्दिभ्सका महिलाहरूमाझ आफ्नो टाउको ढाक्नु असामान्य नै रहेको थियो।

सन् १९८० को दशकदेखि, बढ्दो इस्लामी रूढिवादका कारण माल्दिभ्समा हिजाब लगाउने चलन बढ्दै गएको थियो। २१औँ शताब्दीको सुरुवातमा, महिला र केटीहरूलाई बुर्का लगाउने बढ्दो सामाजिक दबाबको सामना गर्नु परेको थियो, जसको परिणामस्वरूप सन् २००६ सम्ममा हिजाब र कालो लुगाहरू सामान्य सार्वजनिक पहिरन बन्न पुगेको थियो।

सन् २००७ मा, अमेरिकी विदेश विभागको वार्षिक अन्तर्राष्ट्रिय धार्मिक स्वतन्त्रता प्रतिवेदनले एउटा घटनालाई उल्लेख गरेको थियो जहाँ एक महिला छात्रालाई टाउकोको बुर्का लगाएको कारणले विद्यालय जानबाट प्रतिबन्ध लगाइएको थियो, यद्यपि सरकारी कर्मचारीहरूले काममा कुनै समस्या बिना नै बुर्का लगाएका थिए। यसको विपरीत, नजिकका आफन्तहरूद्वारा महिलाहरूलाई आफूलाई ढाक्न दबाब दिइएको; टाउको नढाकेका महिलाहरूलाई दुर्व्यवहार गरिएको, र स्कुले केटीहरूलाई उनीहरूका शिक्षकहरूले टाउको ढाक्न दबाब दिएको प्रतिवेदनहरू सार्वजनिक भएका थिए।

महिलाहरूलाई कडाईका साथ अलग राखिएको छैन, तर केहि घटनाहरूमा सार्वजनिक स्थानहरूमा महिलाहरूका लागि विशेष खण्डहरू आरक्षित गरिन्छ। तर, जो महिलाहरूले बुर्का लगाउन अस्विकार गर्छन् वा हटाउने निर्णय गर्छन्, उनीहरूले आफ्नो परिवार र सार्वजनिकका सदस्यबाट सामाजिक कलङ्कको सामना गर्नुपर्दछ।

यौन अधिकार

माल्दिभ्समा बहुविवाह कानुनी छ, तर धेरै दुर्लभ छ। माल्दिभ्समा वेश्यावृत्ति र समलैङ्गिकता गैरकानुनी छ।

महिलाहरूले विवाह पछि आफ्ना पतिहरूको नाम अपनाउँदैनन् भने उनीहरूले आफ्नो जन्मको नाम कायम राख्छन्। सम्पत्तिको उत्तराधिकार पुरुष र महिला दुवै मार्फत हुन्छ। देशमा संसारमा सबैभन्दा उच्च सम्बन्ध विच्छेद दरहरू मध्ये एक भएकोले, सामान्यतया महिलाहरूले विवाह र सम्बन्ध विच्छेद अधिकारको उपयोग गरेका छन्। सम्बन्ध विच्छेद भएका पुरुष र महिला दुवैले कुनै कलङ्कको सामना गर्नुपर्दैन र ऐतिहासिक रूपमा महिलाहरूलाई पनि सम्बन्ध विच्छेद सुरु गर्ने अधिकार प्रदान गरिएको छ।

माल्दिभ्समा स्वदेशी र विदेशी महिलाहरूका लागि सडक उत्पीडन र यौन उत्पीडन प्रमुख समस्याहरू हुन्। माल्दिभ्सका कुल ९६% महिलाहरूले आफ्नो जीवनको कुनै न कुनै समयमा सडकमा उत्पीडन भएको जनाएका छन्, जसमध्ये ६०% ले १६ वर्ष पुग्नुअघि नै उत्पीडनको सामना गर्नुपरेको र ४०% ले १० वर्ष पुग्नुअघि नै यौन उत्पीडन भएको जनाएका थिए। सबै उमेरका पुरुषहरूले विशेष गरी मालेमा सडक उत्पीडनलाई पूर्ण रूपमा स्वीकार्य ठान्छन्। महिलाहरूलाई उत्पीडन गर्ने व्यक्तिहरू विरुद्ध थोरै मात्र कारबाही गरिन्छ र यौन आक्रमण र बलात्कारको सङ्ख्या बढ्दै गएको छ।

सन् २०१३ मा, एक १५ वर्षीया बलात्कार पीडितले परगमनको लागि १०० कोर्राको सजाय पाएकी थिइन्। अभाज नामक संस्थाको नेतृत्वमा अन्तर्राष्ट्रिय निवेदन अभियान पछि, माल्दिभ्सको उच्च अदालतले पछि यो सजाय उल्टाएको थियो। पुरुषहरूको तुलनामा विवाहेत्तर यौन सम्बन्धको लागि सार्वजनिक कोर्रा हान्ने महिलाहरूको सङ्ख्या असमान छ। विवाहेत्तर यौन सम्बन्धको आरोप लागेका अधिकांश पुरुषहरू निर्दोष ठहरिन्छन्।

शिक्षा

माध्यमिक विद्यालयको स्तरमा भर्ना र शिक्षा पूरा गर्ने पुरुष महिला अनुपात बराबर नै छ, यद्यपि सरकारको प्रथम श्रेणी योजनामा महिलाहरूको भर्ना निरन्तर उच्च छ तर सम्भवतः केही दशक अघि उच्च पुरुष शिक्षा स्तरको परिणामस्वरूप औसतमा उनीहरूले कार्यस्थलमा पुरुषहरूको तलबको आधाभन्दा कम कमाउँछन्। यद्यपि, उच्च शिक्षा लिने महिलाहरूको सङ्ख्या बढ्दै जाँदा, यो निकट भविष्यमा परिवर्तन हुने सम्भावना छ। यो परिवर्तन जन्मदरमा पनि सकारात्मक रूपमा देखिएको छ। लामो शैक्षिक अवधि र सामाजिक मान्यताहरूमा परिवर्तनको कारण हाल माल्दिभ्समा जन्मदर ऋृणात्मक रहेको छ।

राजनीति

हाल समाजमा केही महिलाहरू सरकारी सेवा र व्यवसायमा विभिन्न पदहरूमा छन्, तर तिनीहरूको प्रतिनिधित्व अत्यन्तै कम छ। सन् २०१६ सम्ममा महिलाहरू १४ सरकारी मन्त्रीहरूमध्ये तीन जना, ८५ सांसदहरूमध्ये पाँच जना र १८० भन्दा बढी न्यायाधीशहरू मध्ये छ जना मात्र थिए। यद्यपि, निजामती कर्मचारीहरूको विशाल बहुमत महिला कर्मचारीहरू छन्।