मुन्डा भाषा

मुन्डा
रैथाने	मुन्डा जाति
भौगोलिक वितरण	भारतीय उपमहाद्वीप
भाषिक वर्गीकरण	आग्नेली भाषा परिवार मुन्डा
उपखण्डहरू	उत्तरी मुन्डा सोरा–गोरम जुआङ खरिया गुतोब–रेमो गेता
आइएसओ ६३९-२ / ५	mun
ग्लोटोलग	mund1335
मुन्डा भाषीहरूको उल्लेखनीय सांद्रता भएका क्षेत्रहरूको नक्सा

मुन्डा भाषाहरू भारत, बङ्गलादेश र नेपालमा लगभग १.१ करोड मानिसहरूले बोल्ने निकट सम्बन्धित भाषाहरूको समूह हो। तिनीहरू आग्नेसियाली भाषा परिवारको एक शाखा हुन्, जसको अर्थ तिनीहरू मोन र खमेर भाषाहरू, भियतनामी भाषाहरू, साथै थाइल्यान्ड र लाओसका अल्पसङ्ख्यक भाषाहरू र दक्षिण चीनको अल्पसङ्ख्यक माङ्गिक भाषाहरूसँग टाढाको रूपमा सम्बन्धित छन्। भूमिज, हो, मुन्डारी र सन्थाली उल्लेखनीय मुन्डा भाषाहरू हुन्।

यो परिवार सामान्यतया दुई शाखामा विभाजित छ: उत्तरी मुन्डा, झारखण्ड, छत्तीसगढ, बिहार, ओडिसा र पश्चिम बङ्गालको छोटा नागपुर पठारमा बोलिने, साथै बङ्गलादेश र नेपालका केही भागहरूमा बोलिने, र दक्षिणी मुन्डा, मध्य ओडिसा र आन्ध्र प्रदेश र ओडिसा बीचको सीमामा बोलिने।

उत्तरी मुन्डा, जसमध्ये सन्थाली सबैभन्दा बढी बोलिने र भारतमा आधिकारिक भाषाको रूपमा मान्यता प्राप्त छ, त्यहाँ दक्षिणी मुन्डा भन्दा दोब्बर वक्ताहरू छन्। सन्थाली पछि, मुन्डारी र हो भाषाहरू वक्ताहरूको सङ्ख्यामा दोस्रो स्थानमा छन्, त्यसपछि कोरकु र सोरा छन्। बाँकी मुन्डा भाषाहरू साना, पृथक समूहहरूद्वारा बोलिन्छन्, र कम वर्णन गरिएको छ।

भौगोलिक वितरण

भाषाको नाम	वक्ताहरूको सङ्ख्या (२०११)	स्थान
कोरवा	२८,४००	छत्तीसगढ, झारखण्ड
बिर्जिया	२५,०००	झारखण्ड, पश्चिम बङ्गाल
मुन्डारी (भूमिजसँग)	१,६००,०००	झारखण्ड, ओडिसा, बिहार
असुर	७,०००	झारखण्ड, छत्तीसगढ, ओडिसा
हो	१,४००,०००	झारखण्ड, ओडिसा, पश्चिम बङ्गाल
बिरहोर	२,०००	झारखण्ड
सन्थाली	७,४००,०००	झारखण्ड, पश्चिम बङ्गाल, ओडिसा, बिहार, असम, बङ्गलादेश, नेपाल
तुरी	२,०००	झारखण्ड
कोरकु	७२७,०००	मध्य प्रदेश, महाराष्ट्र
खडिया	२९८,०००	ओडिसा, झारखण्ड, छत्तीसगढ
जुआङ	३०,४००	ओडिसा
गेता	४,५००	ओडिसा
बोन्डा	९,०००	ओडिसा
गुटोब	१०,०००	ओडिसा, आन्ध्र प्रदेश
गोरुम	२०	ओडिसा, आन्ध्र प्रदेश
सोरा	४,१०,०००	ओडिसा, आन्ध्र प्रदेश
जुरे	२५,०००	ओडिसा
लोधी	२५,०००	ओडिसा, पश्चिम बङ्गाल
कोडा	४७,३००	पश्चिम बङ्गाल, ओडिसा, बङ्गलादेश
कोल	१,६००	पश्चिम बङ्गाल, झारखण्ड, बङ्गलादेश