मोवाइल एसएमएस

नेपाली विकिपीडियाबाट
यसमा जानुहोस्: परिचालन, खोज्नुहोस्
प्राप्त एसएमएसको नमुना
E.161साधारणतया प्रयोगमा रहेका मोवाइलको कुन्जीपाटी alphabet layout

मोवाइल फोनबाट पठाइने छोटो सन्देशलाई एसएमएस भनिन्छ। अङ्ग्रेजी शब्द Short Messaging Serviceको छोटकरी रूप नै SMS हो।


संक्षिप्त सन्देश सेवा (तिहरा स) (ऐसऐमऐस) या सरल मोबाइल सन्देश एक संचार प्रोटोकल (communications protocol), मोबाइल टेलीफोन उपकरणहरूको बीच लघु लेख सन्देशहरूको आदान-प्रदान गर्ने अनुमति दिइन्छ। यस ग्रहमा 2;4 अरब सक्रिय उपभोक्तओं सहित अथवा सबै मोबाइल फोनको ग्राहकहरूको ७४% आफ्नो -आफ्नो फोनोंमा सन्देश पठाउन एवं प्राप्त गर्नको लागि उपयोग गर्छन। तिहरा स प्रौद्योगिकीले पाठ सन्देश (text messaging)को विकास र वृद्धिको सजिलो बना दिए छ। पाठ सन्देशको संकल्पना र प्रोद्योगिकीको कार्यको रूपमा उपयोग हुन लाग्एको छ जति नै कुनै अलग प्रोटोकलको उपयोग हुिरह्यो हो।

आधुनिक हैंडसैटोंमा प्रयुक्त गरियो तिहरा सको मूल \]03.40">जीएसएम 03,40, संक्षिप्त सन्देश सेवा ( SMS )को प्रौद्योगिकी अहसास</ref> मा 160 करेक्टर (स्पेस सहित) सम्मको सन्देश प्राप्त गर्न र पठाउनको लागि उपयोग गरिन्थ्यो। तबसे यस सेवाको लागि सहयोगको वैकल्पिक मोबाइल जस्तै एएनएसआई सीडीएमए नेकटवर्क (ANSI CDMA networks)और डिजीटल एएमपीएस (Digital AMPS)संग-साथ उपग्रह (satellite)और लैंडलाइन (landline)नेटवर्क को पनि शामिल गरइएको छ। अधिकांश तिहरा स सन्देश एक मोबाइल देखि दोश्रो मोबाइलमा पाठ सन्देश हुन्छन् जसमा सन्देश प्रसारणको मानक सहयोग वाला अन्य किसिमहरूको उपयोग गरिन्छ।

इतिहास[सम्पादन गर्ने]

जीएसएमको भगाको रूपमा तिहरा स[सम्पादन गर्ने]

मोबइल प्रयोगकर्ताहरूको सेवाहरूमा पाठ सन्देशको जोडनेको विचार 1980को दशकको प्रारंभमा मोबाइल संचार सेवाहरूको धेरै देखि समुदायहरूमा प्रचलित थियो। यिनी समुदायहरूमा धेरै देखि समुदायहरूको विशेषज्ञहरूले उन चर्चाहरूमा आफ्नो योगदान दिए जसपर जीएसएम सेवाहरू हुनु पर्छं।किसी एक मोबाइल प्रयोगकर्ताको अलर्ट गर्नको साधनको रूपमा तिहरा सको अधिकांश विचार उदाहरणको तरिकामा पहिले देखि सुरक्षित व्हाइस मेलमा आधारित थिए जबकि दूसरहरूमा टेलीमेट्री (telemetry)जेसे अपेक्षाकृत अधिक जटिल अनुप्रयोगहरूको ध्यानमा राखयो जान्थ्यो। तर केहिको मानन छ कि तिहरा सको प्रयोग एम मोबाइल प्रयोगकर्ताले दोश्रो मोबाइल प्रयोगकर्ताको नजीकै सन्देश पठाउनको लागि गरे जाए।

जेको अध्यक्षतामा फरवरी 1985को आरंभमा जीएसएम उपसमूह डबल्यूपी 3, तर पहिले नै चर्चा होने पछि यसको उपयोग होने लाग्यो थियो। ओडस्टेडको भन्न छ कि नयाँ डिजीटल सेल्यूलर प्रणालीको लागि एक संभावित सेवाको रूपमा प्रमुख जीएसएम समूहमा तिहरा समा विचार गरिन्थ्यो। जीएसएम दस्तावेजमा जीएसएम प्रणाली ,[१] को अंतर्गत उपलब्ध गराए जाने वाला सेवाहरू र सुविधाहरू जो दुवै नै मोबाइल प्रजनित र स्थगित होको अंतर्गत संक्षिप्त सन्देश जीएसएम टेलीसर्विसेजको तालिकामा प्रकट हुन्छन्।

जीएसएम सेवाहरूमा चर्चाहरूको जीएसएम पीएलएमएन (PLMN)[२] द्वारा सहयोग प्राप्त जीएसएम 02;03 टेलीसिर्वेजको सिफारिशहरूमा शामिल गर्‍यो गएको थियो।यहाँ तिनै सेवाहरूको एक अल्पविकसित विवरण दिइएको छ।

  1. लघु सन्देश मोबाइल स्थगित (एसएमएस-एमटी)/ बिंदुले बिंदु सम्ममा कुनै पनि मोबाइल फोनमा लघु सन्देश प्रसारित गर्ने नेटवर्कको क्षमता हुन्छ। फोन द्वारा अथवा एक सफ्टवेयर अनुप्रयोग द्वारा सन्देश पठाउन सकिन्छ।
  2. मोबाइल जनित लघु सन्देश (एसएमएस-एमओ)/ बिंदु वाला नेटवर्कमा कुनै मोबाइल फोन द्वारा पठाियो सन्देश को</ref> को समय देखि नै कोर नेटवर्कको माध्यमले लघुको केमल एसएमएसमा सहयोग दिनको लागि विकसित गरिएको छ।मा टेलीनर र बीटीसेलनेट (जो अब ओ2 यूके है)ले त्यस पछि 1993मा गरेको थियो।

हुनत प्रारंभमा यसको वृद्धि मधुरो थियो जसमा केवल 1995 ग्राहक जीएसएमको प्रति ग्राहकको तरिकामा औसत रूपले एक महिना[३] मा 0;4 सन्देश नै भेज पाउउथे। तिहरा सको मधुरो गतिले प्राप्त गर्ने एक कारण आप्रेटरों द्वारा चार्जिंग प्रणालीको स्थापना मधुरो गतिले गर्न थियो विशेषगरेर प्रीपेड ग्राहकहरूको लागि र बिलमा धोखाधडीको टाढा गर्थे जो दोश्रो आप्रेटरोंको एसएमएससीको उपयोग गर्नको लागि निजी हैंडसैटोमा एसएमएससी (SMSC)को सैटिंगको बदलन देखि नै संभव थियो।

समय बीतने संग-साथ एसएमएससीमा बिल बनाए जान लाई स्विच बिलिंग देखि बदलइयो जसमा एसएमएससीको भित्र नै केहि नयाँ विशेषताहरू थिए जो विदेशी मोबाइल यूजरहरूलाई यसको द्वारा सन्देश पठाने अनुमतिको रोक देती थिए।वर्ष 2000को अन्त सम्म प्रति यूजर प्रति मास[३] सम्म सन्देशहरूको औसत संख्या 35 भयो र क्रिसमस दिवस 2006 सम्म 205 मिलियन लेख केवल एक्लै यूके[४] मा पनि पठािएका थिए।

यो पनि भनिएको छ कि आरंभिंक दिनहरूमा रोमिंग ग्राहकहरू लाई विदेशहरूमा छुट्टियों पछि उनको तिहरा सको लागि कहिले काँही नै बिल मिलथे जसलाई व्हाइस कलको वैकल्पिक रूपको तरिकामा लेख सन्देशहरूको जबरदस्त प्रोन्नति मिली थियो

तिहरा सको मूल रूपले जीएसएमको अंगको रूपमा डिजाइन भएको थियो तर अब 3 जी (3G) नेटवर्क सहित नेटवर्कको विभिन्न श्रेणिहरूमा उपलब्ध छ।हुनत सबै लेख सन्देश प्रणाली तिहरा सको उपयोग हैन गर्छं र यस अवधारणाको केहि उल्लेखनीय वैकल्पिक कार्यान्वयनमा जे-फोन (J-Phone) की स्काईमाल (SkyMail) तथा एनटीटी डोकोमा (NTT Docomo)को शार्ट मेल (Short Mail) जो दुवै नै जापानमा छ शामिल गर्‍यो गई छन्। एनटीटी डोकोमोको आई-मोड (i-mode) र आरआईएमको ब्लेकबेरी (BlackBerry) द्वारा लोकप्रियता वाला फोनमा ई-मेल सन्देश सेवा पनि टीसीपी/आईपी ([[:en: शामिल हुन्छन् जस्तैटी वी मतदान तिहरा स सन्देश र कार्यक्षमता तथा लागत संग साथ सन्देश सेवाहरूको स्तरमा विचार गरदै तिहरा स गेटवे आपूर्तिकर्ताहरूको एग्रीगेटर्स अथवा एसएस7 (SS7) आपूर्तिकर्ताको तरिकामा वर्गीकृत गरिन सक्छ।

एग्रीगेटर मोडेल मोबाइल क्यारियर संग बहु समझोतोंमा आधारित छ जसमा 2-मार्ग वाला तिहरा स ट्रेकिको आप्रेटरको तिहरा स प्लेटफार्म (संक्षिप्त सन्देश सेवा केन्द्र (Short Message Service Centre)को भित्र एवं बाहिर आदान-प्रदान गरिन्छ। यसलाई स्थानीय स्थ्गन मोडेल पनि भन्छन्। एग्रीगेटर्सको नजीकै एसएस7 (SS7) प्रोटोकालको सीधी पुग गरे कमी हुन्छ जो यस्तो प्रोटोकाल छ जहां तिहरा स सन्देशहरूको विनिमय गरिन्छ।इन आपूर्तिकर्ताहरूको सन्देश डिलीवरीमा न त कुनै नियंत्रण हुन्छ र न त दृश्यता जसबाट डिलीवरी गारंटी दिनमा अयोग्य हो जान्छन्। एसएमएस सन्देश आप्रेटरको एसएमएस-सीमा डिलीवर गरे जान्छन् न कि ग्राहकको हैंडसैट पर।

एसएमएस द्वार (SMS gateway) आपूर्तिकर्ताहरूको एक अन्य किसिम तिहरा स सन्देशहरूको मार्ग प्रशस्त गर्नको लागि एसएस7 (SS7) कनेक्टीविटीमा आधारित छ जसलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्थगन मोडेल.भी भनिन्छ। यस मोडेलको लाभ एसएस7 (SS7)को माध्यमले डाटाको सीधा पठाने योग्यता छ जो सेवादाताको तिहरा स भेजते समय संपूर्ण मार्गमा पूर्ण नियंत्रण र दृश्यता प्रदान गर्छ। यसको अर्थ यो भयो कि तिहरा स सन्देशहरूको मान्छेको बीच सीधा पठाउन सकिन्छ जसको लागि दोश्रो मोबाइल आप्रेटरोंको तिहरा स केद्रहरूको सहारा हैन लेना पडता छ। यसैले सन्देशहरूको संपूर्ण डिलीवरी र आदर्श मार्ग प्रस्तुत गर्ने गारंटी प्रदान गर्नको लागि सन्देशहरूमा विलंब र उनको खो जाने देखि बचा हैन जान सक्छ जसबाट आर्दा मार्ग औीजाना यो मोडेल खासकर उन समय कुशल हुन्छ जब यसको उपयोग मिशनको महत्वपूर्ण सन्देश सेवा र कार्पोरेट संचारमा उपयोग गरिन्छ1 .

अन्य नेटवर्क संग परस्पर सम्बन्ध[सम्पादन गर्ने]

सन्देश सेवा केन्द्र इंटरवर्किंग एवं गेटवे एमएससी (MSCs)को मार्गले होते भएका सार्वजनिक लैंडलाइन मोबाइल नेटवर्क(पीएलएमन) (Public Land Mobile Network (PLMN)) अथवा पीएसटीएन (PSTN) संग संचार गर्छन।

ग्राहक जनित सन्देशहरूको एक छंडसेट देखि सेवा केन्द्र सम्म पठाइन्छ र यिनलाई स्थिर नेटवर्क अथवा मूल्य संवर्धित सेवादाता (वीएएसची) (Value-Added Service Providers (VASPs))को मोबाइल यूजर अथवा ग्राहकहरूको लागि पनि बनाया जान सक्छ।ग्राहक स्थगित सन्देशहरूको सेवा कंद्र देखि गंतव्य हैंडसैट सम्मले गइन्छ र यिनको उत्पत्ति स्थिर नेटवर्क वाला ग्राहकहरू अथवा वीएएसपी जस्तै अन्य स्रोतहरू वाला मोबाइल यूजर देखि हुन सक्छ।

कुनै ग्राहकको फोनमा ई-मेलको उपयोग गरदै सन्देश पठाउन पनि यसले संभव छ। एटी एन्ड टी , T - मोबाइल बढी केहि अन्य आफ्नो वेबसाइट मेल सर्भरको माध्यमले यसलाई गर्ने सक्षमता प्रदान गर्छन। उदाहरणको लागि यदि तपाईंले एटीएन्ड टी ग्राहकले इमेलको इच्छा प्रकटको छ जसको फोन नं0 555-555-5555 थियो तब तपाईं सन्देशको 5555555555@txt.att.net. तर भेजेंगे।सन्देश पठाउनको लागि तपाईंलाई भुगतान गर्ने आवश्यकता छैन तर यसको सीमा 140 वर्ण हो। .

लेख सक्षम फिक्स्ड लाइन होंडसेटको आवश्यकता लेख प्रारूपमा सन्देश प्राप्त गर्नको लागि हुन्छ। तर , पाठ देखि वाक् परिवर्तन (text-to-speech conversion).[५] को उपयोगले गैर सक्रिय फोनमा पनि सन्देश भेजे जान सकिन्छं।

संक्षिप्त सन्देशहरूको उपयोग रिंगटोन (ringtone) अथवा प्रतीकहरू संग साथ ओवर द ईयर प्रोग्राम (Over-the-air programming) (ओटीए) अथवा विन्यास डाटा जस्तो द्विआधारी सामाग्रीको पठाउनको लागि पनि गरिन सक्छ। यस प्रकारको उपयोग जीएसएम मापदण्डहरूको आपूर्तिकर्ता विशेष विस्तार हुन्छन् र यिनीहरूमा बहु पूर्ण मानक हुन्छन् हुनत नोकिया (Nokia)को स्मार्ट सन्देश (Smart Messaging) सेवा सबै भन्दा अधिक प्रचलित छ। यस प्रकारको आधारभूत सामाग्रीको पठाने एक वैकल्पिक उपाय ईएमएस (EMS) सन्देश सेवा हो जो मानकीकृत छ र आपूर्तिकर्ताहरूमा निर्भर छैन।

आज , एसएमएसको उपयोग मिसिन (machine) देखि मशीनी संचार (communication)को लागि पनि गरिन्छ। उदाहरणको लागि एसएमएस द्वारा नियंत्रित गरिने एक एलईडी डिस्प्ले मिसिन हुन्छ र वाहनको खोज (vehicle tracking) गर्ने केहि कम्पनीहरू आफ्नो डाटा परिवहन (transport) अथवा टेलीमेट्री (telemetry) आवश्यकताहरूको लागि एसएमएसको उपयोग गर्छ्। यिनी उद्देश्यहरूको लागि एसएमएसको उपयोग धीरे धीरे जीपीआरएस (GPRS) सेवाहरूको कुल कीमतकम भएको कारण घट गएको छ।

आज्ञाहरूमा[सम्पादन गर्ने]

कई मोबाइल र उपग्रह ट्रांसीवर इकाईयां हेस कमांड सैट (Hayes command set)के विस्तारित रूपको उपयोग एसएमएस पठाउन र प्राप्त गर्नको लागि गर्छ्। टर्मिनल उपकरण र ट्रांसीवरको बीच सम्बन्धको एक सीरियल केबल देखि महसूस गरिन सक्छ (यानीयूएसबी) , एक ब्लूटूथ (Bluetooth) कडी , एक अवरक्त लिंक , आदिसामान्य एटी कमांडमा एटी + सीएमजीएस ( सन्देश पठा्नुहोस ) , एटी + सीएमएसएस + (भंडारण देखि सन्देश पठान) , एटी + सीएमजीएल + ( सूची सन्देश ) र एटी + सीएमजीआर (सन्देश पढा है)[६] शामिल छन्।

तथापि, सबै आधुनिक यंत्र सन्देश प्राप्तिको सहयोग दिछैनन् यदि सन्देशको क्षमता उदाहरणको लागि आंतरिक स्मृति एटी कमांडको उपयोग गरे पछि पहुंच देखि बाहिर छ।

प्रीमियम स्तरको साना[सम्पादन गर्ने]

संक्षिप्त सन्देशहरूको उपयोग कुनै टेलीफोन नेटवर्क कि ग्राहकहरू लाई प्रीमियम दर सम्बन्धी सेवाहरू उपलब्ध गराउनको लागि गरिन सक्छ।

मोबाइल स्थ्गित संक्षिप्त सन्देशहरूको उपयोग खबरोंको सूचना देने, वित्तीय सूचनाहरू, लोगोप्रतीकहरू र रिंगटोनको डिलीवरी दिनमा गरिन सक्छ। सामाग्री उपलब्ध गराउन वाला मूल्य संवर्धित सेवा प्रदाता (Value-added service provider) (वीएएसपी) (TCP/IP) मोबाइल आप्रेटरको एसएमएससीको सन्देश प्रस्तुत गर्दछ यसको लागि त्यो टीसीपी/आईपी (short message peer-to-peer protocol) जेसे संक्षिप्त सन्देश वाला समान प्रोटोसमय (External Machine Interface (EMI)) (एसएमपीपी) अथवा बाह्य मिसिन इंटरफेस (ईएमआई)को उपयोग गर्दछ। सामान्य मोबाइल स्थगन डिलीवरी प्रक्रियाको उपयोग गरदै एसएमएससी लेख भेज दिइन्छ। यस प्रीमियम सामाग्रीको लागि ग्राहकले अलग देखि मुद्रा लिया जान्छ र यस राशिको मोबाइल नेटवर्क आप्रेटर (mobile network operator) तथा वीएएसपीको बीच राजस्व बांटकर या निर्धारित परिवहन शुल्कको द्वारा बांट दिइन्छ।

मोबाइल जनित संक्षिप्त सन्देशहरूको उपयोग प्रीमियम मूल्यांकित विधिमा टेलीवोटिंग (televoting) जस्तो सेवाहरूको लागि गरिन सक्छ।यस मामलामा सेवा प्रदान गर्ने वीएएसपी टेलीफोन नेटवर्क आप्रेटर देखि शार्ट कोड (Short Code) प्राप्त गर्दछ ओर ग्राहक उन नम्बरमा लेख पठाछन। क्यारियरहरू लाई हुन वाला भुगतान बदलता रहन्छ र भुक्तानि गरे गई प्रतिशत न्यूनतम प्रीमियम एसएमएस सेवाहरूमा सबै भन्दा अधिक हुन्छ। अधिकांश सूचना प्रदाताहरूको क्यारियर सम्म प्रीमियम एसएमएसको लागतको लगभग 45 प्रतिशत भाग भुगतान गर्ने अपेक्षा गर्नु पर्छ। एसएमएससीको लेखको प्रस्तुतीकरण मानक एमओ संक्ष्रिप्त सन्देश प्रस्तुतीकरणको सदर्श हुन्छ तर एक पल्ट जब लेख एसएमएससीमा आउँछ तब सेवा केन्द्र प्रीमियम सेवाको रूपमा शार्ट कोडको पहिचान गर्दछ। यसलाई पछि एससी लेख सन्देशको सामाग्रीको वीएएसपीको नजीकै भेज दिइन्छ जसमा एसएमपीपी अथवा ईएमअाई जस्तै आईपी (IP) प्रोटोकालको उपयोग गरिन्छ। यस प्रकारको सन्देशहरूको पठाउनको लागि ग्राहकबाट पेसा लिया जान्छ जसमा राजस्वको नेटवर्क आप्रेटर र वीएएसपीको बीच बांट दिइन्छ। संक्षिप्त कोडोंको सीमाहरूमा राष्ट्रिय सीमाहरूको प्रतिबंध (छोटे कोडको अभियान वाला प्रत्येक देशमा सक्रिय गर्न हुन्छ) र साथ नै महंगी भएको लागि मोबाइल ओपरेटरों संग हस्ताक्षर गर्न हुन्छन्।

आने वाला एसएमएसको लागि एक विकल्प लम्बी संख्या (Long numbers) ( अन्तर्राष्ट्रिय संख्या प्रारूपमा आधारित छ जस्तै +44 7624 805000 ) विभिन्न अनुप्रयोगहरूमा एसएमएस प्राप्तीको लागि उपश्योग गरिन सक्छ जस्तै टी वी मतदान उत्पादन प्रोन्नति तथा अभियान। लम्बी संख्या (Long numbers) अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा उपलब्ध हो , साथ नै व्यापारको आफ्नो आफुको नम्बर लेनेको योग्य बनाछ न कि साना कोड जसलाई सामान्यतया धेरै देखि ब्रान्डहरू साथ बांट लिया जान्छ। यसको अतिरिक्त , लम्बी संख्या (Long numbers) गैर प्रीमियम वाला इन-बाउंड संख्याहरू हुन्छ।


उपग्रह फोन नेटवर्कमा एसएमएस[सम्पादन गर्ने]

ACeS (ACeS) र OptusSat (OptusSat) एसएमएसको पूरी तरिका समर्थन.को छोडेर सबै वाणिज्यिक स्याटलाइट फोन (Satellite phone) नेटवर्क हुनत शुरुआती इरिडियम (Iridium) हैंडसेट केवल आने वाला एसएमएसमा नै सहयोग दिछन जबकि पछि वाला मोडेल उनलाई पनि भेज सकते छन्। अलग अलग नेटवर्कको लागि प्रत्येक सन्देशको मूल्य प्राय: 25 र 50 सेन्ट प्रति सन्देश हुन्छ। केहि अन्य मोबाइल फोन नेटवर्क जस्तै अन्तर्राष्ट्रिय एसएमएस पठाउन अथवा कुनै दोश्रो उपग्रह नेटवर्क वाला फोनमा एसएमएस पठाउनको लागि कुनै अतिरिक्त शुल्क हैन लिया जान्छ।एसएमएस कहिले काँही उन क्षेत्रहरू भन्दा पनि पठायो जा सकता हे जहां ध्वनि कल गर्नको लागि सिग्नल धेरै कम हुन्छन्।

सेटेलाइट फोन नेटवर्कमा प्राय: वेब आधारित अथवा इमेल आधारित एसएमएस पोर्टल हुन्छ जहां तपाईं तपाँइ उन विशेष नेटवर्कमा फोनमा मुफ्त एसएमएस भेज सकते छन्।

कमजोरी[सम्पादन गर्ने]

अक्टोबर 2005मा पेनसिल्वेनिया स्टेट यूनिभर्सिटी (Pennsylvania State University)को शोधकर्ताहरूले एसएमएसको क्षमतापरक सेल्यूलर नेटवर्क[७] मा संभावनाहरूको एक विश्लेषण प्रकाशित गरेको थियो। शोधकर्ताहरूले अफवाह फेलाई कि हमलावर यिनी नेटवर्कोंको खुली कार्यक्षमताको नोकसान पुगयो सकते हो ताकि राष्ट्रिय स्तरमा नेटवर्कको बाधित अथवा विफल गरे जा सके।

यो पनि हेर्नुहोस[सम्पादन गर्ने]

विवरण[सम्पादन गर्ने]

सम्बन्धित प्रोटोकल[सम्पादन गर्ने]

सम्बन्धित प्रविधि[सम्पादन गर्ने]

सन्दर्भ सामग्री[सम्पादन गर्ने]

  1. Cite error: Invalid <ref> tag; no text was provided for refs named GSM_28.2F85
  2. जीएसएम टीएस 02,03, जीएसएम मोबाइल नेटवर्क (पीएलएमएन) .टेलीसर्विसेज द्वारा सहयोग प्राप्त छ।
  3. ३.० ३.१ जीएसएम विश्व प्रेस विज्ञप्ति
  4. व्हाइस लैंडलाइनमा बीटी ट्रायल मोबाइल तिहरा स जनवरी 2004, द रजस्टर
  5. एसएमएस ट्यूटोरियल : एटी कमांड, बेसिक कमांड तथा विस्तारित कमांडको परिचय
  6. एसएमएसमा सक्षम सेलुलर नेटवर्क : जो एसएमएस सुविधा सक्षम सेलुलर नेटवर्कको शोषण गर्दछ (2 सेप्टेम्बर2005)को अनुसार कमजोरियहरूको विश्लेषण

बाह्य सूत्र[सम्पादन गर्ने]