राधाकिशन दमानी
राधाकिशन दमानी | |
|---|---|
| व्यक्तिगत विवरण | |
| जन्म | १२ जुलाई १९५५[१] |
| दम्पती | श्रीकान्तादेवी राधाकिशन दमानी |
| सन्तान | ३[२] |
| पेसा | व्यवसायी, लगानीकर्ता[३] |
प्रख्यात कारण | डीमार्टका संस्थापक तथा अध्यक्ष |
राधाकिशन शिवकिशन दमानी एक भारतीय अरबपति व्यवसायी तथा लगानीकर्ता हुन्।[४] उनी खुद्रा व्यापार शृङ्खला डीमार्टका संस्थापक तथा अध्यक्ष हुन्। दमानीलाई भारतका "खुद्रा व्यापारका राजा" का रूपमा सम्बोधन गरिन्छ।[५][६]
उनको अनुमानित कुल सम्पत्ति डिसेम्बर २०२४ सम्ममा फोर्ब्स का अनुसार १५.५ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको छ।[७]
प्रारम्भिक जीवन र करियर
[सम्पादन]राधाकिशन शिवकिशन दमानी[८] महेश्वरी मारवाडी हिन्दू परिवारमा मुम्बईस्थित एक कोठे अपार्टमेन्टमा हुर्किएका थिए। उनले मुम्बई विश्वविद्यालयमा वाणिज्य विषयको अध्ययन गरे, तर एक वर्षपछि पढाइ छाडे। दलाल स्ट्रीटमा कार्यरत उनका बुबाको निधन भएपछि दमानीले बल बेयरिङको आफ्नो व्यवसाय छाडेर शेयर बजारका दलाल तथा लगानीकर्ता बने।[९][१०][११] सन् १९९० को दशकको प्रारम्भमा उनले हर्षद मेहताद्वारा कृत्रिम रूपमा बढाइएका शेयरहरू शर्ट सेलिङ गरेर ठूलो नाफा कमाए।[१२][१३] सन् १९९५ मा HDFC Bank सार्वजनिक भएपछि दमानी त्यस बैंकका सबैभन्दा ठूलो व्यक्तिगत शेयरधनी रहेको बताइएको थियो।[१४]
सन् १९९९ मा उनले नेरुलमा सहकारी डिपार्टमेन्ट स्टोर अपना बजारको एउटा फ्रेन्चाइज सञ्चालन गरे, तर यसको व्यवसायिक मोडलप्रति उनी "विश्वस्त हुन सकेनन्"।[१५][१६] सन् २००० मा उनले शेयर बजारबाट बाहिरिएर आफ्नै हाइपरमार्केट शृङ्खला DMart सुरु गर्ने निर्णय गरे र सन् २००२ मा पवईमा पहिलो स्टोर स्थापना गरे। सन् २०१० सम्ममा यस शृङ्खलाका २५ वटा स्टोर भइसकेका थिए। त्यसपछि कम्पनीले तीव्र गतिमा विस्तार गर्दै सन् २०१७ मा सार्वजनिक शेयर निष्कासन गर्यो।[१४][१७][१८]
सन् २०२० मा उनी १६.५ अर्ब अमेरिकी डलरको अनुमानित कुल सम्पत्तिसहित भारतका चौथो धनी व्यक्ति बने। विश्वका अर्बपतिहरूको सूचीमा उनी ११७औँ स्थानमा परेका थिए।[१९][२०] सन् २०२२ मा १८.९ अर्ब अमेरिकी डलरको अनुमानित कुल सम्पत्तिसहित उनी विश्वका अर्बपतिहरूको फोर्ब्स सूचीमा ८७औँ स्थानमा परेका थिए।[२१]
सन् २०२४ को अक्टोबरमा, दमानी र उनको परिवार ३१.५ अर्ब अमेरिकी डलरको कुल सम्पत्तिसहित फोर्ब्सद्वारा प्रकाशित भारतका १०० सर्वाधिक धनी उद्योगपतिहरूको सूचीमा छैटौँ स्थानमा परेका थिए।[२२]
लगानी
[सम्पादन]दमानीले भीएसटी इन्डस्ट्रिज र इन्डिया सिमेन्ट्स लगायतका विभिन्न कम्पनीहरूमा समेत शेयर स्वामित्व राखेका छन्। दमानीले सार्वजनिक रूपमा १४ वटा कम्पनीमा शेयर स्वामित्व राखेका छन्; सन् २०२४ को जुन महिनामा उनको शेयर स्वामित्वको कुल मूल्य लगभग ढाँचा:INRconvert रहेको थियो।[२३]
सन् २०२० मा दमानीले आन्ध्र पेपरमा १% शेयर स्वामित्व खरिद गरे।[२४] त्यस्तै, सन् २०२० को मे महिनामा दमानीले इन्डिया सिमेन्ट्समा १५% शेयर स्वामित्व खरिद गरे, जससँगै इन्डिया सिमेन्ट्समा उनको कुल शेयर स्वामित्व १९.८९% पुगेको थियो।[२५]
सन् २०२३ मा दमानीले विलासी अपार्टमेन्ट परिसर थ्री सिक्स्टी वेस्टमा २८ वटा आवासीय एकाइ ढाँचा:INRconvert मा खरिद गरे।[२६]
व्यक्तिगत जीवन
[सम्पादन]उनको श्रीकान्तादेवीसँग विवाह भएको छ र उनीहरूका तीन छोरी छन्।[२७]
सन्दर्भहरू
[सम्पादन]- ↑ "राकेश झुनझुनवालाका गुरु भेट्नुहोस्—मुकेश अम्बानीपछि भारतका दोस्रो धनी व्यक्ति", Business Today, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "राधाकिशन दमानी र परिवार", Forbes, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "डी-मार्टका राधाकिशन दमानी अब आरआईएलका मुकेश अम्बानीपछि दोस्रो धनी भारतीय", Financial Express, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "राधाकिशन दमानीले आफ्नो पोर्टफोलियोमा थप दुई कम्पनीका शेयर थपे", The Hindu BusinessLine (अङ्ग्रेजीमा), १४ जुलाई २०२०, अन्तिम पहुँच २०२१-०५-२०।
- ↑ "खुद्रा व्यापारका राजा राधाकिशन दमानीसँग यस क्षेत्रको ७७% सम्पत्ति", Fortune India (अङ्ग्रेजीमा), ५ सेप्टेम्बर २०२३, अन्तिम पहुँच ८ जुन २०२४।
- ↑ "राधाकिशन दमानी: धैर्य र स्थिरताका खुद्रा व्यापारका राजा", Outlook Business, अन्तिम पहुँच ८ जुन २०२४।
- ↑ "Radhakishan Damani", Forbes (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०२४-१२-१९।
- ↑ प्रस्तावित प्रस्तावपत्र – SEBI
- ↑ "Radhakishan Damani quiet as ever after stellar D-Mart listing", Mint, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "The rise of DMart's Radhakishan Damani, who got richer during lockdown", Business Standard, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "Radhakishan Damani, the only Indian tycoon to get richer under lockdown", Economic Times, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ Vijayraghavan, Kala; Malviya, Sagar (२५ मार्च २०१४), "Radhakishan Damani: Man with the Midas touch in the stock markets", The Economic Times, अन्तिम पहुँच ८ जुन २०२४।
- ↑ "Of D-Mart's IPO and the legend of Radhakishan Damani", Business Standard, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- 1 2 "The silent giant of the stock market", Rediff, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "Make Way For The New King of Retail", Outlook Business, मूलबाट ७ जुन २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "Exiting a business one has nurtured is always painful, says former DMart co-promoter Ashok Maheshwari", Economic Times, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "The businessman who got richer during the lockdown", Rediff।
- ↑ "This is how Radhakishan Damani became India's second richest person", GQ India, मूलबाट ७ जुन २०२०-मा सङ्ग्रहित, अन्तिम पहुँच ११ मे २०२०।
- ↑ "Forbes' richest list: India ranks third among countries with most billionaires", The Indian Express (अङ्ग्रेजीमा), २०२१-०४-०८।
- ↑ "Radhakishan Damani & family", Forbes (अङ्ग्रेजीमा)।
- ↑ "Radhakishan Forbes Billionaires 2022: The Richest People In The World.", Forbes, अन्तिम पहुँच जनवरी २५, २०२३।
- ↑ "India's 100 Richest", India’s 100 Richest, अक्टोबर ९, २०२४।
- ↑ "Latest Radhakishan Damani shareholdings and portfolio", Trendlyne.com (अङ्ग्रेजीमा), अन्तिम पहुँच २०२३-१०-१५।
- ↑ "Debt free! Andhra Paper in focus as SBI MF, Damani take stakes", The Economic Times, २०२०-०६-३०, अन्तिम पहुँच २०२०-०७-०४।
- ↑ "Damanis pick over 15% stake in India Cements in March quarter; shares jump 16%", The Economic Times, २०२०-०५-१५, अन्तिम पहुँच २०२०-०७-०४।
- ↑ "D'Mart's Damani seals country's largest real estate deal at Rs 1,238 cr for 28 luxury apartments", Moneycontrol, अन्तिम पहुँच ८ जुन २०२४।
- ↑ "Radhakishan Damani is richer by over ₹2,600 crore as DMart shares rally", हिन्दुस्तान टाइम्स, ५ अप्रिल २०२४, अन्तिम पहुँच २७ फेब्रुअरी २०२५।