राष्ट्रिय परिषद् (भुटान)

राष्ट्रिय परिषद् རྒྱལ་ཡོངས་ཚོགས་སྡེ་ गेलयोङ छोग्दे
प्रकार
गैर-दलीय माथिल्लो सदन
नेतृत्वकर्ता
अध्यक्ष	साङ्गे दोर्जी पदासीन: १० मे २०२३
संरचना
सिट	२५
	गैर-दलीय (२०)   मनोनीत (५)
कार्यकाल अवधि	५ वर्ष
निर्वाचन
निर्वाचन प्रणाली	पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली मार्फत २० सिट, ५ जना प्रधानमन्त्रीद्वारा मनोनीत
	२० अप्रिल २०२३
बैठक स्थल
ग्येल्योङ त्सोखाङ, थिम्पु
वेबसाइट
आधिकारिक वेबसाइट

राष्ट्रिय परिषद् भुटानको द्विसदनात्मक संसदको माथिल्लो सदन हो, जसमा भुटानको राजा र राष्ट्रिय सभा पनि समावेश छन्।

छिमेकी राष्ट्र भारतको राज्य सभा र अन्य द्विसदनात्मक वेस्टमिन्स्टर प्रणालीका संसदहरूको माथिल्लो सदनसँग समानता साझा गर्ने भए तापनि, यसले अरूभन्दा फरक मौद्रिक वा बजेट-सम्बन्धित विधेयकहरू लेख्न सक्दैन। यसका २० सदस्यहरू बहु-स्तरीय निर्वाचन प्रक्रियामा २० जिल्लाका जनताद्वारा निर्वाचित हुन्छन् जसमा प्रत्येक ब्लकले अन्तिम जिल्ला स्तरको चुनावको लागि एक जना उम्मेदवारलाई चयन गर्दछ। भुटानी कानुन सिर्जना र समीक्षा गर्नुको अलावा, राष्ट्रिय परिषद्ले भुटानको सुरक्षा, सार्वभौमिकता वा हितलाई असर गर्ने विषयहरूमा समीक्षा गृहको रूपमा काम गर्दछ जुन ड्रुब ग्याल्पो अर्थात् प्रधानमन्त्री र राष्ट्रिय सभाको चासोमा ल्याउन आवश्यक छ। ३१ डिसेम्बर २००७ र २९ जनवरी २००८ मा भएको परिषद्को लागि पहिलो पटक भएको चुनावमा पहिलो परिषद्का २० सदस्यहरू निर्वाचित भएका थिए।

सदस्यता

राष्ट्रिय परिषद्मा २५ सदस्यहरू हुन्छन्। २० सदस्यहरू पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली अन्तर्गत मत प्रयोग गरेर २० जिल्लाका मतदाताहरूद्वारा निर्वाचित हुन्छन्, जबकि पाँच सदस्यहरू प्रधानमन्त्रीद्वारा मनोनीत हुन्छन्। सदस्यहरू कुनै पनि राजनीतिक दलसँग सम्बन्धित हुन सक्दैनन् र मान्यता प्राप्त विश्वविद्यालयबाट स्नातक गरेको हुनुपर्दछ।

पहिलो राष्ट्रिय परिषद्का सदस्यहरू सामान्यतया युवा थिए, जसमध्ये धेरैजसो ४० वर्षभन्दा कम उमेरका थिए। स्नातकोत्तर हासिल गरेका व्यक्तिहरूलाई मात्र उम्मेदवार हुन अनुमति दिइएको थियो, र औपचारिक शिक्षामा पहुँच भुटानमा तुलनात्मक रूपमा हालसालै भएको जनाइएको थियो।

अध्यक्षहरू

राष्ट्रिय परिषद्का अध्यक्षहरूको पूर्ण सूची।

नाम	पदभार ग्रहण	पद छोडेको	टिप्पणी
नाम्गे पेन्दोरे (जन्म: सन् १९६६)	१९ अप्रिल १००८	१८ अप्रिल २०१३
सोनाम बिङ्गा (जन्म: सन् १९७३)	१० मे २०१३	९ मे २०१८
टासी दोर्जी (जन्म:सन् १९८१)	१० मे २०१८	१० मे २०२३
साङ्गे दोर्जी (जन्म:सन् १९८१)	१० मे २०२३	बहालवाला

इतिहास

राष्ट्रिय परिषद्को पूर्ववर्ती शाही सल्लाहकार परिषद् (लोडे त्सोग्दे) थियो, जसलाई भुटानी कानुनमा सन् १९५३ देखि नै उल्लेख गरिएको छ। सुरुदेखि नै, शाही सल्लाहकार परिषद्का सदस्यहरू एक सदनात्मक राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू थिए। शाही सल्लाहकार परिषद् औपचारिक रूपमा सन् १९६५ मा प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरूलाई सल्लाह दिन र राष्ट्रिय सभाद्वारा लागू गरिएका कार्यक्रमहरू र नीतिहरूको कार्यान्वयनको निरीक्षण गर्न स्थापित भएको थियो। शाही सल्लाहकार परिषद् एक परामर्शदाता र सल्लाहकार निकायको रूपमा आएको थियो। राष्ट्रिय परिषद्का ६ सदस्यहरू लोकतान्त्रिक रूपमा निर्वाचित भएका थिए, दुई भिक्षुहरूद्वारा निर्वाचित भएका थिए, र एक जनालाई प्रधानमन्त्रीद्वारा अध्यक्षको रूपमा काम गर्न मनोनीत गरिएको थियो। परिषद्को सदस्यताको लागि सन् १९७९ को नियमहरू अनुसार भिक्षु प्रतिनिधिहरू साक्षर र "ड्रुकपा कग्युद" धर्मको बारेमा उच्च जानकार" हुनु आवश्यक थियो। भिक्षु मनोनीतहरू राष्ट्रिय सभाका सभामुखको स्वीकृतिको अधीनमा थिए। क्षेत्रीय प्रतिनिधिहरू राष्ट्रिय सभाको गाउँ सभाहरूद्वारा अनुमोदित सूचीबाट निर्वाचित हुन्थे। उनीहरू साक्षर, भुटानी परम्परागत संस्कृति र रीतिरिवाजहरूको बारेमा जानकार हुनु आवश्यक थियो। प्रधानमन्त्रीको प्रमुख परामर्श निकायको रूपमा, शाही सल्लाहकार परिषद् एक प्रमुख राज्य सङ्गठन थियो भने यसले राष्ट्रिय सभासँग प्रत्यक्ष रूपमा अन्तरक्रिया गर्दथ्यो।

भुटानको पहिलो मन्त्रिपरिषद्मा शाही सल्लाहकार परिषद् र मन्त्रिपरिषद् (अहिले लेन्गे झुङत्सोग) समावेश थिए। यसका सदस्यहरू सामूहिक रूपमा राजा र राष्ट्रिय सभा (त्सोग्दु) प्रति उत्तरदायी थिए।

राष्ट्रिय परिषद् सन् २००८ मा भुटानको संविधानको धारा ११ अन्तर्गत स्थापना भएको थियो, जसमा शाही सल्लाहकार परिषद्को उल्लेख छैन। त्यसपछिको सन् २००८ को राष्ट्रिय परिषद् ऐनले राष्ट्रिय परिषद्को स्वतन्त्र वैधानिक आधारलाई संहिताबद्ध गरेको थियो। यस ढाँचाको एक भागमा "शाही सल्लाहकार परिषद्सँग सम्बन्धित अन्य सबै कानुनहरू"को स्पष्ट खारेजी समावेश थियो। राष्ट्रिय परिषद् ऐनले तोकेका योग्यताहरूमा बैठक, प्रस्तुति, बहस, र मतदान प्रक्रियाहरू; समिति र नियम बनाउने अधिकार; र राष्ट्रिय परिषद्का सदस्यहरूका लागि आलोचना, पदमुक्त र अन्य कारबाहीहरू समावेश छन्। ऐनले राष्ट्रिय परिषद्को प्रशासनको लागि अध्यक्ष, उपाध्यक्ष र शाही रूपमा नियुक्त महासचिव पनि स्थापना गर्दछ।

राष्ट्रिय परिषद् सहित संसदको पहिलो संयुक्त बैठक मे ८ देखि मे ३०, २००८ सम्म बसेको थियो। राष्ट्रिय परिषद्को पहिलो सत्र जुन १७ देखि जुलाई २४, २००८ सम्म बसेको थियो।

बाह्य कडीहरू

• "भुटानको राष्ट्रिय परिषद्", भुटान सरकार, अन्तिम पहुँच २०१०-१२-२९।  अभिलेखिकरण २००९-०८-१० वेब्याक मेसिन